تلسکوپ جیمز وب یکی از عجیب‌ترین سیارات تاکنون را کشف کرد

تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا با کشف سیاره عجیب جیمز وب و بی‌سابقه‌ای، مدل‌های فعلی شکل‌گیری سیارات را به چالش کشید و افق‌های جدیدی در اخترشناسی گشود.

PSR J2322-2650b، سیاره‌ای تازه کشف‌شده توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب، دارای اتمسفر هلیوم و کربن است و ممکن است در اعماق خود الماس داشته باشد. این ویژگی‌های بی‌سابقه، طبقه‌بندی آن را بین سیاره و ستاره دشوار ساخته و آن را به یک سیاره فراخورشیدی بی‌نظیر تبدیل کرده است.

سیاره‌ای با اتمسفر کربنی و شکل غیرعادی

این سیاره که PSR J2322-2650b نام رسمی دارد، جرمی قابل مقایسه با مشتری داشته و در فضایی پر از ابرهای دوده مانند سیاه پوشیده شده است. بر خلاف اغلب سیارات فراخورشیدی شناخته‌شده، اتمسفر آن به‌جای گازهای رایج مانند آب و متان، سرشار از هلیوم و کربن مولکولی (C3 و C2) است. دانشمندان بر این باورند که تحت فشارهای شدید درون سیاره، کربن موجود در این ابرها می‌تواند فشرده شده و به الماس تبدیل شود. پروفسور مایکل ژانگ، اخترفیزیکدان دانشگاه شیکاگو، می‌گوید: «این نوع جدیدی از اتمسفر سیاره‌ای است که هیچ‌کس قبلا آن را ندیده بود.» علاوه بر این، شکل این سیاره به‌دلیل نیروهای گرانشی ستاره میزبانش، کشیده و شبیه به لیمو است.

معمای شکل‌گیری و منظومه مرگبار

PSR J2322-2650b در فاصله بسیار نزدیک، حدود ۱٫۶ میلیون کیلومتری، به یک ستاره نوترونی که با سرعت فوق‌العاده‌ای می‌چرخد، گردش می‌کند. این سیاره هر ۷٫۸ ساعت یک‌بار مدار خود را کامل می‌کند. نزدیکی بیش از حد به این ستاره پرجرم، باعث شده تا سیاره تحت تاثیر گرانش شدید، به شکلی کشیده و نامتقارن درآید. پرسش اصلی برای دانشمندان، نحوه شکل‌گیری این سیاره عجیب جیمز وب است. ژانگ بیان می‌کند: «تصور این‌که چگونه چنین ترکیبی از کربن غنی شده ایجاد شده، بسیار دشوار است. به‌نظر می‌رسد این کشف، تمام مکانیسم‌های شناخته‌شده شکل‌گیری سیارات را زیر سوال می‌برد.» این منظومه ممکن است به گروه نادری از منظومه‌ها تعلق داشته باشد که به «بیوه سیاه» معروف‌اند؛ در این سیستم‌ها، یک ستاره نوترونی پرسرعت به‌آرامی مواد تشکیل‌دهنده همدم کوچک‌تر خود را می‌بلعد. با این حال، ماهیت سیاره‌ای این جرم، فرضیات رایج درباره این منظومه‌ها را نیز به چالش می‌کشد.

بیشتر بخوانید

• بهترین و بزرگترین اکتشافات نجومی در سال ۲۰۲۵
• هیجان‌انگیزترین اکتشافات سیارات فراخورشیدی در سال ۲۰۲۵
• تلسکوپ فضایی جیمز وب سیاره ای عجیب با جوی از الماس و دوده کشف کرد
• رئیس جدید ناسا: آمریکا به زودی به ماه بازمی‌گردد

مزیت تلسکوپ جیمز وب در این کشف

این کشف بی‌سابقه تنها به‌واسطه حساسیت بالای تلسکوپ فضایی جیمز وب به طیف فروسرخ و شرایط رصدی منحصربه‌فرد آن ممکن شد. در حالی که اغلب ستاره‌ها بسیار روشن‌تر از سیارات اطرافشان هستند و مانع از رصد می‌شوند، پرتوهای پرانرژی ستاره نوترونی میزبان PSR J2322-2650b، برای ابزارهای فروسرخ جیمز وب نامرئی‌اند. این شرایط، به محققان امکان داد تا اتمسفر سیاره را در طول کل مدارش به‌دقت مشاهده کرده و طیفی «بکر» از آن به دست آورند. مایکل ژانگ تاکید می‌کند: «این کار به‌هیچ وجه از روی زمین امکان‌پذیر نیست، زیرا گرمای محیطی در زمین، با مشاهدات فروسرخ تداخل شدیدی ایجاد می‌کند.»