گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو
در حالی که ناوگان هوایی کشور با محدودیتهای جدی عملیاتی مواجه است، طبق آمار جدید به ازای هر دو هواپیمای عملیاتی یک ایرلاین وجود دارد.
با عنایت به آخرین اخبار داخلی، سیاستها و رویکردهای مدیریتی در سازمان هواپیمایی کشوری طی سالهای اخیر با تأکید بر حمایت از شکلگیری ایرلاینهای محلی و بومی و با هدف افزایش تعداد پروازها و تبدیل فرودگاهها به کانونهای اقتصادی منطقهای، عملاً مسیر صدور مجوز برای شرکتهای هواپیمایی کوچک را هموار کرده است.
نتیجه این سیاستها نشان میدهد که همچنان در بدنه تصمیمگیری این سازمان، تأسیس یک ایرلاین حتی با در اختیار داشتن تنها یک فروند هواپیمای عملیاتی نیز دارای موافقان جدی است. بررسی آمارهای موجود اما تصویر متفاوتی از واقعیت صنعت هوانوردی کشور ترسیم میکند؛ بهگونهای که در حال حاضر به ازای هر دو هواپیمای فعال، یک شرکت هواپیمایی ثبت شده است.
ورود آزاد سرمایهگذاران به صنعت هوانوردی و تاسیس ایرلاین
آییننامه تأسیس شرکتهای هواپیمایی نشان میدهد که در چارچوبهای فعلی، هیچ محدودیت مشخصی برای سرمایهگذاری همزمان یک مالک در چند ایرلاین در نظر گرفته نشده و بخش خصوصی میتواند بدون مانع جدی وارد این حوزه شود. این رویکرد اگرچه با هدف تسهیل سرمایهگذاری و افزایش مشارکت بخش خصوصی طراحی شده، اما این پرسش اساسی را مطرح میکند که حضور آزادانه و گسترده سرمایهگذاران در ناوگان هوایی، آیا به ارتقای کیفیت خدمات و توسعه صنعت منجر میشود یا برعکس، زمینهساز کاهش سطح خدمات، تشدید رقابت ناسالم و افزایش تخلفات در این بخش خواهد شد.
این دغدغه صرفاً محدود به کارشناسان صنعت نیست و در هفتههای اخیر نمایندگان مجلس نیز با انتقاد از افزایش تعداد ایرلاینها، این روند را یکی از نقاط ضعف ساختاری ناوگان هوایی کشور دانستهاند. به اعتقاد آنان، افزایش شرکتهای هواپیمایی بدون تناسب با ظرفیت واقعی ناوگان و زیرساختها نهتنها به بهبود وضعیت حملونقل هوایی کمک نمیکند، بلکه میتواند به تضعیف نظارت، کاهش ایمنی و افت کیفیت خدمات منجر شود.
در حالی که بخش خصوصی در اغلب حوزههای اقتصادی کشور با موانع متعددی مواجه است و معمولاً برای کاهش ریسک، سرمایه و سبد سرمایهگذاری خود را در بخشهای مختلف توزیع میکند، طی سالهای اخیر به دلایل گوناگون تمایل قابل توجهی برای ورود به صنعت هوانوردی از خود نشان داده است.
- میانگین سن هواپیماهای مسافری ایران بالای 20 سال است!
- راهنمای اطلاع از آخرین وضعیت پروازهای داخلی و خارجی
- قطعی اینترنت ایران، برخی از پروازهای خارجی را لغو کرد
ادعای زیاندهی در برابر هجوم متقاضیان تأسیس ایرلاین
یکی از محورهایی که اخیراً بهطور جدی مورد پرسش و واکنش نمایندگان مجلس قرار گرفته، این است که چرا در کشور افراد و گروههایی با پیشینههای شغلی و تخصصی کاملاً متفاوت، بهراحتی موفق به دریافت مجوز و تأسیس شرکت هواپیمایی میشوند. این در حالی است که خود ایرلاینها بارها تأکید کردهاند صنعت هوانوردی بهطور مزمن با زیاندهی مواجه است و هزینههای سنگین نگهداری ناوگان، تأمین قطعات، سوخت، نیروی انسانی و محدودیتهای عملیاتی، سودآوری را با تردید جدی روبهرو کرده است.
با وجود این ادعاها، آمارها و روندها نشان میدهد صدور مجوز تأسیس ایرلاین نهتنها متوقف نشده، بلکه با افزایش قابل توجهی همراه بوده و در کنار آن، درخواست برای راهاندازی ایرلاینهای محلی و بومی نیز بهطور محسوسی رو به رشد است. در واکنش به گلایه شرکتهای هواپیمایی درباره زیانده بودن فعالیتشان، مقامات ارشد وزارت راه و شهرسازی دیدگاه متفاوتی دارند و معتقدند اگر صنعت هوانوردی زیانده بود، حجم درخواستها برای تأسیس ایرلاین جدید تا این اندازه افزایش نمییافت.
۷۰ هواپیمای فعال برای کشوری با نیاز ۵۰۰ فروند
آییننامه جدید تأسیس شرکتهای هواپیمایی بهروشنی نشان میدهد که مقررات فعلی حاکم بر صنعت هوانوردی کشور، نهتنها محدودیتی برای حضور همزمان یک سرمایهگذار در بیش از یک شرکت هواپیمایی ایجاد نکرده، بلکه عملاً مسیر فعالیت موازی سرمایهگذاران در چند ایرلاین را نیز هموار کرده است.
در چنین فضایی، پرسش درباره انگیزه واقعی سرمایهگذاران برای ورود گسترده به صنعت هوایی بیش از پیش مطرح میشود. برخی کارشناسان معتقدند وجود رانتهای پنهان، تسهیلات بانکی ویژه و وامهای مرتبط با خرید هواپیما، از جمله عواملی است که جذابیت تأسیس ایرلاین را افزایش داده است که این موضوع لزوماً به معنای سودآوری عملیاتی شرکتهای هواپیمایی نیست. همین نکتهای است که رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز به آن اشاره کرده و دریافت تسهیلات خرید هواپیما را در مواردی حتی جذابتر از اداره و استمرار فعالیت یک ایرلاین دانسته است.
محمدرضا رضایی کوچی با ترسیم تصویری نگرانکننده از وضعیت ناوگان هوایی کشور تأکید میکند که ایران برای پاسخگویی به نیاز واقعی حملونقل هوایی، به حدود ۵۰۰ فروند هواپیما نیاز دارد، در حالی که در حال حاضر تنها حدود ۷۰ فروند هواپیمای فعال در چرخه پروازی کشور وجود دارد. از نگاه وی این فاصله عمیق میان نیاز و توان عملیاتی، نشان میدهد شرایط ناوگان هوایی کشور بهمراتب وخیمتر از برآوردهای خوشبینانه است و افزایش تعداد ایرلاینها بدون تقویت واقعی ناوگان، عملاً مشکلی را حل نمیکند.
انتقاد مجلس از سوءاستفاده از مجوزهای پروازی
رئیس کمیسیون عمران مجلس با انتقاد از روند فعلی صدور مجوزها میگوید این روزها سرمایهگذارانی از مشاغل و حوزههای کاملاً نامرتبط با صنعت هوانوردی، بهراحتی وارد فرآیند تأسیس شرکت هواپیمایی میشوند. به گفته او، برخی از این سرمایهگذاران با هدف بهرهمندی از تسهیلات بانکی مناسب برای خرید هواپیما وارد این حوزه شده و پس از دریافت وام و مجوزهای لازم، شرکت هواپیمایی تأسیسشده را به فروش میرسانند که نشان میدهد انگیزه اصلی، توسعه حملونقل هوایی یا ارتقای کیفیت خدمات نیست، بلکه استفاده از امتیازات مالی و اعتباری این بخش است.
اگرچه طی سالهای گذشته بارها کارشناسان صنعت هوانوردی نسبت به تعداد بالای ایرلاینها در کشور هشدار داده و این وضعیت را عامل تضعیف کیفیت خدمات، کاهش بهرهوری و افزایش ریسکهای ایمنی دانستهاند، اما به نظر میرسد ورود جدی مجلس به این موضوع و تلاش برای ساماندهی روند تأسیس شرکتهای هواپیمایی میتواند به اصلاح ساختار این صنعت و ارتقای سطح خدمات و امنیت پروازها کمک کند.
- ۵ شرکت هواپیمایی که نمیدانستید متعلق به بوئینگ هستند
- برترین ایرلاین های جهان در سال ۲۰۲۵؛ شرکت های هواپیمایی آسیایی همچنان در صدر
- نرخ سوخت هواپیما در سال 1405 دو برابر شد؛ منتظر افزایش شدید قیمت بلیطها باشیم؟
در این میان، یک پرسش اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: آیا راهاندازی ایرلاینهای بومی و محلی و افزایش کمّی تعداد شرکتهای هواپیمایی، تاکنون دستاورد ملموسی برای ناوگان هوایی کشور به همراه داشته است؟ گزارشها نشان میدهد حتی در کشورهای پیشرفته و دارای بازار بزرگ حملونقل هوایی از جمله ایالات متحده آمریکا، تعداد شرکتهای هواپیمایی بزرگ و اصلی معمولاً به دو یا سه شرکت محدود میشود؛ در حالی که در ایران حدود ۳۵ شرکت هواپیمایی فعال یا دارای مجوز وجود دارد، بدون آنکه تناسب روشنی میان این تعداد و توان ناوگان مشاهده شود.
مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی نیز در گفتوگویی با انتقاد از برخی سیاستهای گذشته سازمان هواپیمایی کشوری، بهویژه امکان تأسیس ایرلاین با تنها یک فروند و نهایتاً تا سه فروند هواپیما تصریح میکند که چنین رویکردی از اساس سیاست درستی نیست. او یادآور میشود این سیاستها در دورههای پیشین مدیریت سازمان هواپیمایی دنبال میشد و حتی طرحهایی مانند «هر استان یک ایرلاین» نیز در مقاطعی مطرح و پیگیری شده بود.
به گفته اسعدی سامانی، تدوین آییننامههای جدید در سازمان هواپیمایی کشوری، اگر با نگاه کارشناسی و واقعبینانه اجرا شود، میتواند به ساماندهی مؤثرتر فرآیند تشکیل ایرلاینها منجر شود و از گسترش بیضابطه شرکتهای هواپیمایی کوچک و کمتوان جلوگیری کند.