گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
یکی از عجیبترین تجربههای کاربران در روزهای قطعی اینترنت و فیلترینگ شدید، دریافت اعلان (Notification) از پلتفرمهایی است که دسترسی به آنها کاملاً مسدود شده است. چگونه ممکن است تلگرام یا اینستاگرام فیلتر باشند، اما صدای رسیدن پیام جدید از گوشی شنیده شود؟
این پدیده که بسیاری آن را به «نقص در سیستم فیلترینگ» یا «باگ شبکه» تعبیر میکنند، در واقع حاصل یک معماری پیچیده و هوشمندانه در دنیای موبایل است. دریافت این اعلانهای روحمانند، نشان میدهد که اگرچه دیوارهای دیجیتال بلند شدهاند، اما روزنههای زیرساختی وجود دارد که بستن آنها مساوی با فلج شدن کامل گوشیهای هوشمند است. در این مقاله، کالبدشکافی فنی این ماجرا را میخوانید و متوجه میشوید چرا گوشی شما از پیامی خبر میدهد که قادر به خواندنش نیستید.
تفکیک مسیرها؛ وقتی «زنگ در» از «کلید خانه» جداست
برای درک این معما، باید بدانید که در اکوسیستم موبایل، مسیری که «خبر» (Notification) را میآورد، با مسیری که «محتوا» (Data) را حمل میکند، کاملاً جداست. تصور کنید پستچی (سرویس نوتیفیکیشن) فقط وظیفه دارد زنگ خانه شما را بزند و بگوید بستهای دارید، اما کلید باز کردن جعبه (سرور اصلی اپلیکیشن) در دست شخص دیگری است که پشت دیوار فیلترینگ مانده است.
اپلیکیشنهایی مثل واتساپ، تلگرام یا یوتیوب برای ارسال اعلان، مستقیماً به گوشی شما وصل نمیشوند. آنها از واسطههای قدرتمندی به نام FCM (در اندروید) و APNs (در آیفون) استفاده میکنند. این سرویسهای ابری متعلق به گوگل و اپل هستند و حکم شاهراه اصلی ارتباطی گوشی را دارند.
چرا فیلترینگ نمیتواند «شاهراه گوگل و اپل» را ببندد؟
در سیستمعامل اندروید، تمام اپلیکیشنها برای ارسال اعلان از یک لوله مشترک و پایدار استفاده میکنند که تحت کنترل “Google Play Services” است. این لوله معمولاً روی پورت ۵۲۲۸ باز است. در آیفون نیز سرویس APNs از پورت استاندارد ۴۴۳ (پورت امن وب) بهره میبرد.
نکته کلیدی ماجرا اینجاست: این پورتها و دامنهها (مثل googleapis.com) برای کارکرد صحیح سیستمعامل، بهروزرسانیهای امنیتی و خدمات بانکی و حملونقل داخلی حیاتی هستند. اگر فیلترینگ بخواهد جلوی ارسال نوتیفیکیشن تلگرام را از این مسیر بگیرد، باید کل زیرساخت گوگل یا اپل را مسدود کند که نتیجه آن، اختلال در عملکرد کل گوشی و سرویسهای داخلی خواهد بود. بنابراین، لایه «سیگنالینگ» (خبررسانی) باز میماند، اما لایه «داده» (سرورهای اصلی اینستاگرام) مسدود میشود.
معمای «Connecting»؛ چرا پیام باز نمیشود؟
حتماً برایتان پیش آمده که با دیدن اعلان “You have a new message” روی آن کلیک میکنید، اما اپلیکیشن باز شده و در حالت “Connecting” یا “Updating” گیر میکند. دلیل این اتفاق تفاوت در نوع پیامهاست:
- پیامهای اعلانی (نمایشی): اینها بستههای دیتای بسیار کوچکی (چند کیلوبایت) هستند که متن پیام در دل آنها جا سازی شده است. این بسته از طریق شاهراه گوگل/اپل میآید و سیستمعامل بدون نیاز به باز کردن اپلیکیشن، آن را نمایش میدهد.
- پیامهای داده (بیدارباش): گاهی سرور فقط یک سیگنال بیدارباش میفرستد تا اپلیکیشن بیدار شود و محتوا را دانلود کند. اینجا اپلیکیشن تلاش میکند به سرور اصلی (مثلاً سرور متا) وصل شود، اما چون آدرس آن سرور در لیست سیاه فیلترینگ ایران قرار دارد، اتصال برقرار نمیشود و شما با چرخونه بیپایان لودینگ مواجه میشوید.
در واقع، این وضعیت کاربران ایرانی را در یک «برزخ دیجیتال» قرار داده است؛ جایی که صدای دنیای آزاد را میشنوند، اما تصویر آن را نمیبینند.
