زیردریایی کلاس کیلو روسیه، از ایران تا چین: آیا سیاهچاله روسی توانست توانایی‌های خود را اثبات کند؟

یک دیدگاه ارسال شده توسط: مهران اکبری 13 بهمن 1404 ساعت 15:18

زیردریایی کلاس کیلو روسیه، با شهرت «سیاهچاله روسی» به دلیل پنهان‌کاری آکوستیک بالا، یکی از موفق‌ترین محصولات صادراتی مسکو در جهان است. اما آیا این عنوان افسانه‌ای واقعا منعکس‌کننده قابلیت‌های نهایی آن در نبردهای مدرن است؟

زیردریایی دیزل-الکتریک کلاس کیلو که در خدمت نیروی دریایی کشورهای متعددی از جمله ایران و چین قرار دارد، به دلیل ابعاد کوچک و پیچیدگی نسبی، گزینه‌ای جذاب برای عملیات در آب‌های ساحلی کم‌عمق محسوب می‌شود. بررسی توانمندی‌های زیردریایی کلاس کیلو نشان می‌دهد که این پلتفرم همچنان نقش مهمی در استراتژی‌های دریایی ایفا می‌کند.

زیردریایی کلاس کیلو: شهرت «سیاهچاله روسی» و واقعیت پنهان‌کاری

زیردریایی کلاس کیلو (Kilo-class) روسیه به دلیل ابعاد مناسب برای آب‌های ساحلی و پیچیدگی فنی، به یکی از پرکاربردترین پلتفرم‌های صادراتی مسکو تبدیل شده است. این زیردریایی در نیروی دریایی کشورهایی همچون چین، هند، الجزایر، ویتنام، ایران، میانمار، لهستان و رومانی عملیاتی است. هدف اصلی آن شکار زیردریایی‌ها و نبردهای ضد سطحی است و شهرت خود را مدیون امضای آکوستیک پایینش، که به آن لقب «سیاهچاله روسی» داده است، می‌داند.

اما این شهرت در مورد پنهان‌کاری، اغلب اغراق شده است. در حالی که زیردریایی کلاس کیلو نسبت به مدل‌های قدیمی‌تر شوروی پیشرفت قابل توجهی داشته، متخصصان معتقدند این زیردریایی از نظر پنهان‌کاری از جدیدترین زیردریایی‌های غیرهسته‌ای غربی برتر نیست. فقدان سیستم پیشرانش مستقل از هوا (AIP) یکی از عوامل محدودکننده در پنهان‌کاری کلی آن است، اگرچه روسیه در کاهش نویز و استفاده از کاشی‌های بی‌بازتاب (anechoic tiles) تجربه خوبی دارد. این زیردریایی با آرایه‌های سونار قدرتمندتر و کاشی‌های بی‌بازتاب بهبود یافته، دشوارتر از گذشته شناسایی می‌شود.

تحولات و توانمندی‌های فنی: از پروژه ۸۷۷ تا ۳۶۳.۳

تحولات فنی در نسخه‌های مختلف کلاس کیلو شامل پروژه ۸۷۷ (برای شوروی)، پروژه ۶۳۶ (که به کیلو بهبودیافته معروف است و امضای آکوستیک را کاهش داد) و پیشرفته‌ترین نسخه، پروژه ۳۶۳.۳، می‌شود. این نسخه‌ها با معرفی فناوری‌های پیشرفته‌تر، ویژگی‌هایی مانند اتوماسیون بیشتر و بهبود سیستم پیشرانش را به همراه داشتند. همچنین، یک مدل منحصربه‌فرد با نام B-۸۷۱ آلروسا (Alrosa) برای آزمایش فناوری پمپ‌جت (pumpjet) توسعه یافته است، که برای یک زیردریایی غیرهسته‌ای غیرمعمول محسوب می‌شود.

تجربه کلاس کیلو در نبرد اوکراین و آینده در بازار جهانی

در مراحل اولیه تهاجم به اوکراین، روسیه از زیردریایی‌های پیشرفته پروژه ۶۳۶.۳ کلاس کیلو در دریای سیاه بهره برد. این زیردریایی‌ها، که در زیر آب در برابر سلاح‌های ضدکشتی مصون هستند، حملات موشکی کالیبر (Kalibr) را علیه اهداف زمینی اوکراین انجام دادند.

بیشتر بخوانید

با این حال، ظرفیت محدود انبار موشکی آن‌ها، تنها با چهار موشک کالیبر، یکی از ضعف‌های برجسته این شناورها به شمار می‌رود. زیردریایی کلاس کیلو پس از فروپاشی شوروی، موفقیت چشمگیری در بازار صادراتی کسب کرد. چین یکی از اولین خریداران این کلاس بود و هنوز هم تعدادی از آن‌ها را در خدمت دارد، اما با توجه به پیشرفت طرح‌های بومی چین، به نظر می‌رسد عمر عملیاتی این زیردریایی‌ها در نیروی دریایی این کشور رو به پایان است. این روند می‌تواند نشانه‌ای از غروب کلاس کیلو در بازارهای بین‌المللی باشد.