گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
تحلیلگران غربی هشدار میدهند سرعت رشد موشکهای بالستیک ایران، احتمال دستیابی به موشکهای قارهپیما را نزدیکتر از هر زمان کرده است.
بر اساس آخرین اخبار نظامی، در سالهای اخیر هر بار که ایران از یک سامانه موشکی تازه رونمایی کرده است، موجی از تحلیلها و گمانهزنیها در رسانههای بینالمللی شکل گرفته و نگاهها را به برنامه موشکی کشورمان معطوف کرده است. بخش قابل توجهی از این واکنشها حول این محور میچرخد که آیا ایران توانسته است به فناوری ساخت موشک بالستیک قارهپیما (ICBM) دست پیدا کند؟
این پرسش برخلاف آنچه در ظاهر به نظر میرسد، نه بر پایه شواهد قطعی یا اعلام رسمی، بلکه بر تحلیل مسیر رشد و تکامل فناوری موشکی ایران بنا شده است. در واقع، آنچه موجب شکلگیری چنین برداشتهایی شده، روند پیوسته پیشرفت در طراحی، افزایش برد، دقت اصابت و توسعه زیرساختهای مهندسی پیچیده در این حوزه است که نشان میدهد کشورمان در حال نزدیک شدن به سطحی از توانایی است که میتواند زمینه ساخت یک موشک قارهپیما را فراهم کند.
بررسی مسیر فنی ایران به سوی موشکهای قارهپیما
ایران تاکنون هیچگاه بهصورت رسمی از در اختیار داشتن موشک بالستیک قارهپیما سخن نگفته و تاکنون نیز هیچ آزمایش علنی گزارش نشده که بتواند از نظر فنی با ویژگیهای یک ICBM مطابقت داشته باشد. با این حال، شماری از تحلیلگران غربی باور دارند مسیری که برنامه موشکی ایران در زمینه توسعه سامانههای بالستیک طی میکند، از نظر تئوریک میتواند بستر فنی رسیدن به چنین قابلیتی را شکل دهد.
در طول دو دهه گذشته، تمرکز اصلی ایران بر موشکهای بالستیک با برد متوسط و بلند بوده است. موشکهایی مانند شهاب‑۳، قدر، عماد، خرمشهر، و در مراحل پیشرفتهتر موشک سجیل و فتاح نشاندهنده روندی پیوسته از پیشرفتهای فناورانه هستند که مؤلفههایی همچون گذار از سوخت مایع به سوخت جامد پیشرفته، افزایش دقت اصابت، طراحی دومرحلهای، بهکارگیری کلاهکهای مانورپذیر (MaRV) و توسعه فناوریهای مربوط به پرتاب ماهواره به فضا (SLV) را در بر میگیرد.
استفاده از سوخت جامد موجب افزایش پایداری، کاهش زمان آمادهسازی و بالا رفتن قابلیت واکنش سریع شده است. به موازات آن، پیشرفت در دقت اصابت و بهبود سامانههای هدایت، میزان خطا را تا چند ده متر کاهش داده و سطح اعتمادپذیری عملیاتی را ارتقاء داده است. همینطور ساخت موشکهای دومرحلهای و حرکت به سمت کلاهکهای مانورپذیر، نشانههایی از بلوغ طراحی در محدوده فناوریهای پیشرفته موشکی است.
- گزارش صداوسیما از تونل موشکی سپاه در زیر دریا
- بالگردهای رزمی تهاجمی میل 28 روسیه به ایران تحویل داده شد؟
- دالاهو 110، پهپاد رزمی–شناسایی جدید ایران که زمین بازی را عوض میکند
- ادعای جنجالی گلوبال ژورنال: ایران با موشک بالستیک قارهپیما خاک آمریکا را در تیررس خود دارد
مرز باریک میان پرتابگر فضایی و موشک قارهپیما در برنامه کشور
یکی از نکات کلیدی که در ارزیابی برنامه فضایی و موشکی ایران همواره مورد توجه تحلیلگران قرار دارد، شباهت فنی میان پرتابگرهای ماهوارهای ایران و فناوری مورد نیاز برای ساخت موشکهای قارهپیما (ICBM) است. از دید مهندسی تفاوت میان یک پرتابگر فضایی و یک موشک بالستیک قارهپیما در ماهیت مأموریت و نوع بار حملشده است، نه در اصول طراحی و عملکرد.
هر دو سامانه برای دستیابی به سرعتهای بسیار بالا، نیازمند مراحل چندگانه پیشران، هدایت دقیق در خارج از جو و کنترل مسیر در فاز بازگشت هستند. به همین دلیل، هر بار که ایران موفق به پرتاب ماهوارهای جدید با استفاده از پرتابگرهای چندمرحلهای مانند «سیمرغ»، «قاصد» یا «ذوالجناح» میشود، بخشی از جامعهی کارشناسان نظامی غرب این رویداد را شاهدی بر ظرفیت بالقوه توسعه موشکهای قارهپیما ایران تلقی میکند، هرچند هیچ نشانهای از وجود یا آزمایش عملی چنین سامانهای مشاهده نشده است.
مشخصات و ویژگی موشک بالستیک قارهپیما
در تعریف فنی، موشک بالستیک قارهپیما (Intercontinental Ballistic Missile) موشکی است با برد بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر، که توان حمل کلاهک هستهای یا متعارف را از یک قاره به قاره دیگر دارد. این سامانهها معمولاً سه یا چندمرحلهای هستند تا بتوانند در هر مرحله، جرم مرده را کاهش داده و به شتاب و ارتفاع لازم برای عبور از جو زمین برسند. از دیگر ویژگیهای حیاتی ICBM میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- چندمرحلهای بودن: هر مرحله دارای موتور مخصوص به خود است که پس از پایان سوخت، جدا شده و مرحله بعدی فعال میشود. این ساختار برای دستیابی به سرعت خروج از جو ضروری است.
- سوختهای پیشرفته (جامد یا مایع): سوخت جامد، زمان آمادهسازی را کاهش داده و موشک را برای واکنش سریعتر مناسب میسازد، در حالیکه سوخت مایع اغلب قدرت و کنترل بیشتری در تنظیم مسیر فراهم میکند.
- سامانه هدایت بسیار دقیق در خارج از جو: هدایت در خلأ نیازمند حسگرهای ژیروسکوپی و ناوبری اینرسی فوقالعاده دقیق است، تا موشک بتواند مسیر چند هزار کیلومتری را با خطای چندصد متری طی کند.
- کلاهکهای چندگانه مستقل (MIRV): این فناوری اجازه میدهد یک موشک بتواند چند کلاهک را به نقاط مختلف هدایت کند که افزایش چشمگیر بازدارندگی و احتمال نفوذ از دفاع دشمن را سبب میشود.
- توان عبور از سامانههای پیشرفته دفاع موشکی: با طراحی سرهای جنگی مانورپذیر (MaRV) و مسیرهای پروازی غیرخطی، موشک میتواند از رهگیری در فاز نهایی فرار کند.
توان موشکی ایران در مسیر بلوغ
برد رسمی موشکهای ایران طبق اطلاعات موجود هنوز در محدوده تعریفشده برای موشکهای بالستیک قارهپیما قرار نمیگیرد و بیشترین برد شناختهشده آنها حدود ۲۵۰۰ کیلومتر است. با وجود این، تحلیلها و گمانهزنیها درباره توان بالقوه ایران برای دستیابی به سطح فناوری ICBM بر چند عامل مهم استوارند.
- جنگنده میگ 29 ایران چه مشخصات و ویژگی هایی دارد؟
- موشک بالستیک خیبرشکن و هرآنچه باید درباره آن بدانید
- سپاه پاسداران موشکهای دوربرد جدید خود را به نمایش گذاشت
- معرفی پهپاد آرش 2؛ نسخه پیشرفته انتحاری ایران که اسرائیل را هدف گرفت
ایران در ساخت موتورهای چندمرحلهای توان خود را اثبات کرده و در زمینه توسعه سوخت جامد پیشرفته نیز پیشرفت چشمگیری داشته است. همچنین تجربه عملی در پرتاب ماهوارهها به مدار پایین زمین نشان میدهد ایران به درک و توان فنی لازم برای هدایت و کنترل موشکها در سرعتهای بالا دست یافته است.
مجموعه این توانمندیها به همراه زیرساخت مهندسی موجود، نشان میدهد کشور از ظرفیت بالقوه برای توسعه بردهای بسیار بلندتر برخوردار است. در نتیجه محور بحث میان کارشناسان، نه بر داشتن یک ICBM عملیاتی توسط ایران بلکه بر توان آن برای رسیدن به آستانه فنی ساخت چنین سامانهای متمرکز است که حاکی از نزدیک شدن ایران به فناوری قارهپیماهاست و بیانگر آن است که دستیابی به چنین سطحی از توان نظامی برای آن دیگر دور از دسترس نیست.