گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
موج انفجار یکی از پنهانترین و مرگبارترین عوامل در زمان بمباران است که میتواند بدون برخورد هیچ ترکش فیزیکی، آسیبهای جبرانناپذیری به ارگانهای حیاتی بدن وارد کند.
در شرایط جنگی و حملات هوایی، بیشتر مردم تنها از ریزش آوار یا ترکشهای فلزی میترسند؛ اما علم فیزیک و پزشکی نظامی نشان میدهد که فشار استاتیک ناشی از امواج انفجار (Blast Wave)، خطری به مراتب پیچیدهتر است. آگاهی از ماهیت این امواج و یادگیری تکنیکهای محافظتی در کسری از ثانیه، یک ضرورت کاملاً حیاتی برای زنده ماندن در مناطق جنگی محسوب میشود.
مکانیزم موج انفجار؛ قاتل نامرئی چگونه عمل میکند؟
امواج انفجار، تودههایی از هوای بهشدت فشرده هستند که با سرعتی فراتر از صوت از مرکز حادثه به بیرون منبسط میشوند. این تغییر فشار ناگهانی هوا (Overpressure)، مستقیماً اندامهای توخالی و حاوی اکسیژن بدن را هدف قرار میدهد.
ریهها، پرده گوش و دستگاه گوارش، آسیبپذیرترین بخشهای سیستم بیولوژیکی ما در برابر این نوسانات شدید فشار اتمسفر محسوب میشوند. برخلاف ترکشها که زخمهای باز ایجاد میکنند، موج انفجار میتواند باعث خونریزیهای داخلی وسیع شود، در حالی که ظاهر فرد کاملاً سالم به نظر میرسد.
دستهبندی آسیبهای ناشی از انفجار (Blast Injuries)
متخصصان پزشکی تروما، آسیبهای ناشی از بمباران را به چند دسته اصلی طبقهبندی میکنند تا درک درستی از خطرات آن داشته باشیم:
- آسیبهای اولیه (Primary): منحصراً توسط خود موج انفجار (تغییر فشار) ایجاد میشوند که شایعترین آنها پارگی پرده گوش و پدیدهای مرگبار به نام «ریه انفجاری» (Blast Lung) است.
- آسیبهای ثانویه (Secondary): بر اثر پرتاب پرتابهها، شیشههای خرد شده، وسایل خانه و ترکشها به وجود میآیند.
- آسیبهای ثالثیه (Tertiary): زمانی رخ میدهند که باد شدید ناشی از انفجار (Blast Wind)، بدن فرد را از زمین کنده و با شتاب به دیوارها یا موانع سخت میکوبد که منجر به شکستگی استخوانها و ضربه مغزی میشود.
تکنیکهای طلایی برای در امان ماندن از تغییر فشار هوا
برای کاهش اثرات مخرب آسیبهای اولیه (موج انفجار)، انجام چند واکنش سریع الزامی است. به محض شنیدن صدای آژیر یا دیدن فلش نور، بلافاصله روی زمین دراز بکشید؛ چرا که شدت امواج متراکم در سطح زمین معمولاً کمتر است. دستهای خود را محکم روی گوشها و پشت گردن قرار دهید تا از سیستم عصبی مرکزی و شنوایی خود محافظت کنید.
یک قانون بسیار مهم و اثباتشده در پدافند غیرعامل، «باز نگه داشتن دهان» در زمان وقوع انفجارهای مهیب است. این کار ساده به متعادلسازی فشار هوای داخل و خارج بدن کمک کرده و مانع از پاره شدن پرده گوش یا آسیب جدی به بافت ریهها میشود.
همچنین کارشناسان هشدار میدهند که هرگز به دیوارهای صلب، کنج اتاقها یا ستونهای بتنی تکیه ندهید؛ زیرا امواج انفجار پس از برخورد به این سطوح بازتاب یافته و شدت ضربه آنها بر بدن انسان دوچندان میشود. در صورت امکان، سعی کنید سینه شما تماس مستقیمی با زمین سفت نداشته باشد (مثلاً دستها را زیر سینه حائل کنید) تا لرزشهای زمین به قفسه سینه منتقل نشود.
خطر مرگبار ترکشهای شیشهای و راههای پیشگیری
پس از عبور موج اولیه، نوبت به خطرات ثانویه میرسد. یکی از شایعترین و مرگبارترین پیامدهای عبور موج انفجار از محیطهای شهری، خرد شدن و پرتاب قطعات شیشه است. تغییر فشار ناگهانی میتواند شیشههای ساختمان و آینهها را خرد کرده و آنها را به ترکشهایی برنده با سرعت گلوله تبدیل کند.
برای پیشگیری از این خطر، در شرایط اضطراری حتماً روی شیشه پنجرهها را با چسبهای پهن و مقاوم (مانند چسب برزنتی) به شکل ضربدر (X) و سپس به شکل ستاره بپوشانید. این کار از پخش شدن قطعات ریز و پرتاب آنها جلوگیری میکند. همچنین، کشیدن پردههای ضخیم در جلوی پنجرهها میتواند مانند یک تور محافظ عمل کرده و سرعت پرتاب شیشههای خردشده را به شدت کاهش دهد. در زمان شنیدن آژیر، فوراً از پنجرهها فاصله بگیرید و با بازوهای خود از چشمها و صورتتان محافظت کنید.
سقوط اشیا و پرتاب وسایل خانه؛ خطرات ثانویه در محیط بسته
موج انفجار علاوه بر خرد کردن شیشهها، میتواند وسایل سنگین خانه مانند کمدها، بوفهها، تابلوها، لوسترها و حتی لوازم خانگی را از جا کنده و آنها را به پرتابههایی مرگبار تبدیل کند. در محیطهای بسته، تغییر فشار شدید هوا باعث میشود اشیای رها شده با شتابی باورنکردنی به اطراف پرتاب شوند و خطر ضربه مغزی را به همراه داشته باشند.
برای پیشگیری از آسیبهای ناشی از پرتاب وسایل، به محض شنیدن آژیر خطر از فضاهایی مانند آشپزخانه (به دلیل وجود ظروف و وسایل تیز) یا اتاقهایی با قفسههای بلند و ناپایدار خارج شوید. بهترین اقدام، پناه گرفتن زیر یک میز کار یا میز ناهارخوری بسیار مستحکم است تا همچون سپری در برابر سقوط آوار و اشیا عمل کند. در غیر این صورت، در پناه دیوارهای داخلی و باربر (به دور از پنجره، تابلو و کمد) روی زمین چمباتمه بزنید و با دستان خود، سر و گردنتان را کاملاً بپوشانید.
با آرزوی سلامتی، صلح و آرامش برای ملت شریف ایران💔
- چگونه قانون دو دیوار جان شما را از موج انفجار نجات میدهد؟
- تماشا کنید: چگونه یک کیف نجات برای شرایط جنگی بسازیم؟
- تماشا کنید: هنگام حمله هوایی در خودرو چگونه خودمان را نجات دهیم؟
- تماشا کنید: هنگام حملات موشکی کجای خانه امنتر است؟
- باران اسیدی چیست و چگونه از آن در امان بمانیم؟
- قاتل نامرئی بمبارانها؛ چگونه از آسیبهای مرگبار موج انفجار در امان بمانیم؟
- راهنمای زنده ماندن هنگام حمله هوایی در وسایل نقلیه
- راهنمای حیاتی زنده ماندن زیر آوار؛ در زمان بمباران و تخریب ساختمان چه کنیم؟
- دانشنامه جامع بقا و مدیریت بحران در شرایط جنگی
- چگونه اسناد و مدارک هویتی خود را پیش از بحران به صورت دیجیتال و امن ذخیره کنیم؟
- رادیوهای اضطراری و بیسیمها؛ ابزارهای ارتباطی که در روزهای بحران جایگزین گوشی میشوند
- راهنمای ذخیره انرژی؛ چگونه با پاوربانک و پنلهای خورشیدی کوچک گوشی خود را روشن نگه داریم؟
- راهنمای کامل جمعآوری کیف نجات در شرایط جنگی؛ کوله بقا چیست؟
- امنترین نقاط خانه در زمان حمله هوایی و موشکی کجاست؟
- جعبه کمکهای اولیه در زمان جنگ: چه داروهایی را حتماً باید در خانه داشته باشیم؟