گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
کرملین در حال آزمایش سامانه سانسور سراسری است و به همین خاطر اینترنت مسکو را قطع کرده است. هدف روسیه از این اقدام چیست؟
اخباری از مسکو، پایتخت روسیه مخابره میشود مبنی بر اینکه کرملین دستور داده دسترسی تلفنهای همراه به اینترنت برای حداقل یک هفته قطع شود. این تصمیم مهم توسط نهادهای امنیتی اتخاذ شده و عملا زندگی دیجیتال شهروندان روسی را متوقف و با اختلال مواجه کرده است.
به گفته دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، محدودیتهای اعمال شده تا زمانی ادامه خواهد داشت که برای امنیت شهروندان خطری وجود نداشته باشد. این اقدام مشابه چیزی است که در دی ماه سال جاری از سوی دولت اجرا شد تا امنیت شهروندان حفظ شود، اما آیا روسیه برای مدت طولانی این کار را انجام خواهد داد؟
سامانه سانسور سراسری روسیه با قطع اینترنت
پیامد تصمیمی که مسکو اتخاد کرده میتواند گسترده باشد. مردم نمیتوانند با اعضای خانواده خود تماس اینترنتی برقرار کنند، امکان دنبال کردن اخبار وجود ندارد، تاکسی آنلاین دیگر در دسترس نیست و برنامههای بانکی حداقل برای یک هفته کار نمیکنند! با این اوصاف، قطع اینترنت میتواند امور روزمره مردم را با اختلال جدی مواجه کند. در دنیایی که تقریبا تمام جنبههای زندگی به اینترنت وابسته شده، قطع کردن آن تنها یک دلیل دارد: آزمایش سناریوی قطع کامل ارتباطات دیجیتال و پیاده سازی شبکه ملی و سانسور سرتاسری برای مواقع بحرانی!
سخنگوی کاخ کرملین منظور خود را از عبارت «حفظ امنیت» مشخص نکرد و معلوم نیست که مقصود او امنیت مردم بوده یا امنیت حاکمیت؟ با این حال، در روزهای اخیر، زندگی دیجیتال در مسکو تقریبا فلج شده و مردم مدام در حال پرسیدن یک سوال واحد هستند: اینترنت شما هم قطع شده است؟ این صحنه برای ما ایرانیها کاملا ملموس است و به وضوح چنین شرایطی را تجربه کردهایم.
در برخی از نقاط مسکو، تعداد محدودی از سایتها در دسترس هستند و در مناطقی مثل مرکز پایتخت و حتی داخل مترو، اینترنت موبایل کاملا قطع شده است. شدت اختلال به حدی است که حتی پیامهای ساده هم با ساعتها تأخیر میرسند. دولت روسیه پیش از اجرای گسترده این طرح در قلب کشور، آزمایش آن را در مناطق کم جمعیتتر آغاز کرده بودند. در چنین شرایطی برخی از چالشهای جدی با روشهای سنتی قابل حل هستند. مثلا ارسال یک پیامک ساده از طریق وای فای خانه برای انجام کارهای ضروری ممکن است.
- تبعیض دیجیتال در سایه خطوط سفید؛ اینترنت برای همه یا عدهای خاص؟
- از اختلال موقت تا فاجعه زیرساختی؛ روایت دو هفته قطعی اینترنت کشور
بازگشت به شیوههای قدیمی برقراری ارتباط
همزمان با اعمال محدودیتهای اینترنتی، تغییر جالبی در رفتار مردم روسیه مشاهده شده است. براساس اعلام فروشگاههای بزرگ روسیه مثل Wildberries و Russ، تقاضا برای نقشههای کاغذی در مسکو 170 درصد افزایش یافته است. همچنین سفارش پیجرها 73 درصد و بیسیمها 27 درصد رشد کرده که نشانهای از بازگشت موقت مردم به ابزارهای ارتباطی قدیمی در نبود اینترنت است.
پرسش اساسی این است: دیوار دیجیتالی که سد راه برقراری ارتباط مردم مسکو شده تا کجا ادامه خواهد داشت؟ پس از قطع اینترنت موبایل، ممکن است نوبت به قطع اینترنت خانگی برسد. در همین حال، گوگل که بارها به خاطر امتناع از تبعیت از دستورات کرملین جریمه شده، اکنون زیر نظر نیروهای امنیتی روسیه قرار دارد و بخش زیادی از سرورهای خود را از این کشور خارج شده است. اگر دسترسی به پلتفرمهای خارجی کاملا مسدود شود، یافتن راههایی برای دور زدن سانسور خیلی سخت خواهد شد.
براساس اعلام نایب رئیس کمیته سیاست اطلاعاتی در دوما، کرملین تصمیم گرفته با ایجاد وایت لیست – فهرستی از وبسایتها و برنامههایی که هنگام قطع اینترنت توسط نیروهای امنیتی همچنان در دسترس مردم خواهند بود – از وضعیت فعلی فاصله بگیرد. محدودیتهای جدید، فصل تازهای در موج روبهرشد سانسور در روسیه هستند. علاوه بر این، پیامکها و خدمات رومینگ بین روسیه و خارج از کشور نیز قطع شدهاند.
- روزشمار قطعی اینترنت ایران در بحبوحه جنگ؛ ورود خاموشی شبکه به هفته سوم
- جایگزینهای ایرانی ChatGPT؛ کدام AIها بدون اینترنت بینالملل کار میکنند؟
رشد فزاینده فیلترشکن و VPN در ایران
از زمان آغاز تهاجم به اوکراین، هزاران وبسایت خارجی از جمله سایتهایی از کشورهای متخاصم مثل اسپانیا، در روسیه غیرقابل دسترسی بودهاند. شبکههای اجتماعی معروف مثل اینستاگرام، یوتیوب و توییتر نیز مسدود شده و برخی حتی به عنوان محتوای افراطی برچسبگذاری شدهاند.
این محدودیتها با استفاده از فیلترشکنها و اپلیکیشنهایی که ترافیک کاربران را رمزگذاری کرده و از سرورهای خارجی عبور میدهند، تا حدی دور زده شدهاند. تا کنون، دولت روسیه چشم خود را روی این موضوع بسته و نیروهای امنیتی نیز درحال موش و گربه بازی با مردم بودهاند. در واقع مردم وی پی ان جدید نصب میکردند و مقامات امنیتی آنها را مسدود میکردهاند.
در حقیقت، نهاد ناظر اینترنت روسیه توانایی فنی برای نظارت بر ترافیک وی پی ان را دارد و به تدریج محدودیتها را اعمال خواهد کرد. همچنین سرعت پاسخ تلگرام هنگام استفاده از فیلترشکن کاهش مییابد. این مقام ارشد هشدار داده که کرملین میتواند تمام ابزارهای دور زدن فیلترینگ را ظرف 3 تا 6 ماه آینده مسدود کند. سال گذشته با صدور قطعنامه 1677، مقرر شد که تمام ترافیک اپراتورهای روسیه باید از مسیر روسکومنادزور (نهاد ناظر اینترنت) عبور کند.
گرچه تهدید به مسدود کردن وی پی انها باعث نگرانی کاربران شده، اما تجربه چین که از دهه 1990 در زمینه فیلترینگ شدید پیشتاز بوده، نشان میدهد که بستن کامل فیلترشکنها عملا غیرممکن است. شاید کرملین نتواند به طور کامل اینترنت را کنترل کند، اما حتی بدون دستیابی به سانسور کامل هم ممکن است به هدف اصلی خود برسد.
- گرانی بیسابقه در بازار فیلترشکن؛ هزینه دسترسی به اینترنت از مرز ۵ میلیون تومان گذشت
- تنشهای خاورمیانه پروژه اینترنتی متا در خلیج فارس را متوقف کرد
