گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
خاموشی و اختلال چند روزه در بانکهای سپه و ملی، بحثهای تازهای درباره آینده امنیت و پایداری زیرساختهای مالی در کشور برانگیخته است.
با عنایت به آخرین اخبار داخلی، از روز نوزدهم اسفندماه ۱۴۰۴ خدمات آنلاین دو بانک بزرگ دولتی سپه و ملی دچار قطعی کامل شده و میلیونها مشتری از دسترسی به سامانههای بانکی محروم ماندهاند. این خاموشی چندروزه فعالیتهای مالی اشخاص و کسبوکارها را مختل کرده و موجب سردرگمی گسترده کاربران شده است.
در حالی که گزارشها از تداوم اختلال حکایت دارد، تاکنون هیچ اطلاعیه یا توضیح رسمی درباره علت فنی و زمان رفع مشکل از سوی این دو بانک منتشر نشده و بسیاری این سکوت مسئولان را نشانهای از بحران جدی در زیرساختهای فناوری مالی کشور میدانند.
پشت پرده عدم شفافسازی اختلال بانکهای سپه و ملی
سکوت طولانیمدت مدیران در خصوص علت اختلال بانکهای سپه و ملی و زمان دقیق رفع این اختلال، موجی از نگرانی و بیاعتمادی را برانگیخته است. عدم شفافیت و پاسخگویی از سوی مدیران ارشد این دو بانک، خود به عاملی برای گسترش شایعات و گمانهزنیهای مختلف در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی تبدیل شده است. این وضعیت وقتی نگرانکنندهتر میشود که بدانیم هیچ مقام مسئولی تاکنون توضیح روشنی درباره ماهیت اختلال ارائه نکرده و این بلاتکلیفی، به نوعی بیاعتمادی عمومی نسبت به توان مدیریتی سیستم بانکی کشور دامن زده است.
تلاش خبرنگاران و رسانهها طی روزهای گذشته برای دسترسی به اطلاعات موثق یا گفتوگو با مقامات مسئول بانکها تاکنون بینتیجه مانده است. برخی از این خبرنگاران گزارش دادهاند که تماسهای مکرر با روابط عمومی دو بانک غالباً به سکوت، پاسخهای کلی و ارجاعهای بیثمر منتهی شده است.
- توزیع ایران چک یک میلیون تومانی در شعب منتخب بانکها آغاز شد
- توقف موقت برخی سختگیریهای اعمالشده بر چکهای برگشتی
- هشدار جدی به بانکها: جنگ بعدی دیجیتالی است، مراقب دارایی مردم باشید
این وعدههای بیپایه که دیگر نه تنها برای مردم عادی، بلکه حتی برای فعالان رسانهای نیز فاقد ارزش و اعتبار هستند نشان میدهد مشکل موجود صرفاً یک اختلال فنی در زیرساخت دیجیتال نیست، بلکه نشانهای از ضعف ساختاری جدی در شیوه مدیریت ارتباط با مشتریان، بحرانپذیری سازمانی و پاسخگویی در شرایط حساس است.
اختلال در سامانههای بانکی کشور مسئلهای تازه نیست و در سالهای گذشته نیز بارها شاهد قطع یا اختلال محدود در شبکه خدمات آنلاین برخی بانکها بودهایم. اما تفاوت وضعیت کنونی در آن است که این بار هیچ توضیح شفاف و رسمی درباره منشأ و ابعاد مشکل ارائه نشده و روند سکوت رسانهای، خود به بحران اعتماد بدل شده است.
میلیونها کاربر بانکی گرفتار قطعی و ابهام
اختلال بانکهای سپه و ملی که دو نهاد باسابقه و بزرگ در اقتصاد ایران محسوب میشوند، پرسشهای فراوانی ایجاد کرده است: چرا بانکی با بیش از هفت دهه تجربه و ساختار روابط عمومی فعال، در شرایط بحرانی چنین منفعل عمل میکند؟ آیا ضعف اطلاعرسانی ناشی از ناهماهنگی در مدیریت داخلی است، یا تصمیمی آگاهانه برای کنترل حاشیهها وجود دارد؟
از منظر فنی چنین قطعی طولانیمدتی میتواند نشانهای از آسیب گسترده در زیرساختهای مرکزی سیستم بانکی یا حتی حملات سایبری سازمانیافته باشد. در شرایطی که منطقه در التهاب ناشی از رویدادهای امنیتی و نظامی قرار دارد، احتمال حمله سایبری یا رخنه در سرورهای بانکی، بیش از هر زمان دیگری مطرح است. در چنین شرایطی انتظار میرفت بانکهایی با وسعت و قدمت سپه و ملی از زیرساختهای مقاومتری در برابر تهدیدات برخوردار باشند.
وجود یک ستاد مدیریت بحران واقعی و فعال در چنین نهادهای مهمی حیاتی است. اما شواهد نشان میدهد چنین آمادگی نظاممندی یا در عمل وجود نداشته یا آنقدر ضعیف بوده که نتوانسته مانع گسترش بحران شود. میلیونها کاربر که طی این روزها از دسترسی به حسابهای شخصی خود محروم ماندهاند، با مشکلاتی نظیر پرداخت اقساط وامها و جریمههای تأخیر، وضعیت نامشخص تراکنشهای انجامشده، تبعات حقوقی در قراردادهای تجاری، و حتی ناتوانی در برداشت ساده وجوه ضروری برای گذران زندگی روزمره روبهرو هستند.
- بخشودگی جریمه تأخیر اقساط وام در راه است؟
- ساعت کاری بانکها در هفته پایانی سال مشخص شد
- سقف کارتبهکارت خودپردازهای بانک ملی به ۱۰۰ میلیون تومان رسید
سکوتی پرهزینه در قلب نظام بانکی
سکوت طولانیمدت مدیران بانکهای سپه و ملی، همراه با وعدههای مبهم و بینتیجه فضایی از بیاعتمادی و ناامیدی پدید آورده که هر روز عمیقتر میشود. مردم انتظار دارند مسئولان با صداقت، علت اختلال را توضیح دهند، زمان بازگشت سیستمها را مشخص کنند و از حقوقشان در برابر پیامدهای مالی محافظت کنند، اما آنچه در عمل میبینند چیزی جز انفعال، ابهام و تکرار وعدههایی بیثمر نیست. مشکل اصلی در اینجاست که ساختار مدیریتی این بانکها بهویژه در زمان بحران، کارآمدی و انسجام لازم را ندارد.
نبود برنامه عملیاتی روشن برای مواجهه با شرایط بحرانی باعث شده هر اختلال فنی به بحرانی رسانهای و اجتماعی بدل شود. هیچ سازوکار مشخصی برای اطلاعرسانی سریع، پاسخ به مشتریان مضطرب و یا ارائه گزارش دقیق وجود ندارد و همین سردرگمی عمومی، احساس بیاعتمادی را تشدید کرده است.
بهجای آنکه مسئولان ریشه فنی یا امنیتی مشکل را توضیح دهند، ترجیح میدهند در سکوت فرو روند تا شاید بحران خودبهخود فروکش کند. اما در عصر ارتباطات آزاد و شبکههای اجتماعی، سکوت نه محافظ است و نه تدبیر؛ بلکه زمینهساز گسترش گمانهزنیها، شایعات و خشم عمومی خواهد بود.
آیا وقت اصلاح زیرساختهای بانکی فرا رسیده است؟
یکی دیگر از عوامل اصلی بیاعتمادی مسئولیتگریزی مدیران است. بسیاری از آنها پشت واژههایی مانند «در حال بررسی هستیم» یا «به زودی اطلاعرسانی خواهد شد» پنهان میشوند، بیآنکه پاسخ دقیق و قابلاتکایی ارائه دهند. تکرار این وعدههای بیثمر، نهتنها به بازسازی اعتماد کمک نمیکند، بلکه مردم را نسبت به هرگونه اطلاعیه رسمی بیاعتنا میسازد.
وقتی مردم نتوانند به نهادی که دارایی خود را در آن سپردهاند اعتماد کنند، کل بنیان نظام مالی و اقتصادی در معرض تزلزل قرار میگیرد. اکنون مردم میخواهند بدانند واقعاً چه اتفاقی افتاده، اختلال از کجا آغاز شده، چه زمانی به پایان میرسد و چگونه میتوان از پیامدهای مالی آن در امان ماند. نداشتن پاسخ برای این پرسشها باعث شده نارضایتیها از سطح فردی به سطح اجتماعی برسد و بیاعتمادی به نهادهای رسمی گسترش یابد.
این وضعیت نشان میدهد که زیرساختهای بانکی کشور نیازمند بازنگری فوری، ارتقای سیستمهای پشتیبان و استقرار سازوکارهای دقیق مدیریت بحران هستند. تنها با وجود ساختاری شفاف، پاسخگو و مسئولانه میتوان از تکرار چنین بحرانهایی جلوگیری کرد. تا زمانی که مدیران بهطور شفاف و بیپرده با مردم سخن نگویند و اقدامات مؤثری برای جبران خسارت اختلال بانکهای سپه و ملی و تضمین پایداری خدمات انجام ندهند، نگرانیها باقی خواهد ماند و زخم بیاعتمادی عمیقتر میشود.
