گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
خلیج فارس با داشتن نیمی از ذخایر نفت جهان، پدیدهای بینظیر در زمینشناسی است. برخورد صفحات تکتونیکی و لایههای رسوبی غنی، این منطقه را به بهشت انرژی تبدیل کرده است.
خلیج فارس تنها یک پهنه آبی راهبردی نیست؛ این منطقه بر روی یکی از عجیبترین و غنیترین مخازن طبیعی تاریخ سیاره زمین قرار گرفته است. طبق آمارهای علمی، بیش از نیمی از ذخایر نفت متعارف جهان و ۴۰ درصد منابع گاز سیاره ما، در منطقهای نهفته که تنها ۳ درصد از مساحت خشکیهای زمین را تشکیل میدهد. برای درک عظمت این موضوع کافی است بدانید در این حوضه بیش از ۳۰ میدان فوقعظیم وجود دارد که هر کدام بیش از ۵ میلیارد بشکه نفت در خود جای دادهاند.
برخورد صفحات زمین؛ کارخانه تولید انرژی
داستان شکلگیری این حجم از ثروت به حدود ۳۵ میلیون سال پیش بازمیگردد؛ زمانی که برخورد صفحه عربستان با صفحه اوراسیا آغاز شد. این برخورد مداوم باعث شد لایههای سنگ دچار چینخوردگی و شکستگیهای عظیمی شوند که بهترین مکان برای به دام افتادن هیدروکربنها هستند. در سمت ایران، این فشارها رشتهکوه زاگرس را به وجود آورد که چینخوردگیهای آن به شکل مخازن طویل و سوسیسیشکل، صدها میلیارد بشکه نفت را در خود حبس کردهاند.
در سمت عربستان اما اوضاع متفاوت بود. فشار حاصل از برخورد صفحات، به جای خرد کردن سنگها، باعث ایجاد گنبدهای بسیار وسیع و پهناور در سنگهای سخت زیرین شد. میدان نفتی «غوار» در عربستان که بزرگترین میدان نفتی جهان است، محصول همین ساختارهای گنبدیشکل است. در میان این دو، میدان گازی «پارس جنوبی/گنبد شمالی» قرار دارد که به تنهایی معادل ۲۰۰ میلیارد بشکه نفت انرژی دارد و بزرگترین ذخیره گازی جهان محسوب میشود.
- چرا تنگه هرمز به یکی از حساسترین نقاط جهان تبدیل شده است؟
- رئیس آژانس بینالمللی انرژی: بحران نفتی جنگ ایران بدتر از مجموع سه شوک بزرگ انرژی تاریخ است
سنگهای منشأ و مخازن ایدهآل
یکی از عوامل اصلی برتری ذخایر نفت خلیج فارس، وجود لایههای رسوبی بسیار ضخیم و غنی از مواد آلی است. سنگهای منشأ در این منطقه (مانند سازند کژدمی در ایران) بین ۱ تا ۱۳ درصد مواد آلی دارند که رقمی خیرهکننده است. این لایهها در طول میلیونها سال تحت دما و فشار بهینه قرار گرفته و به نفت و گاز تبدیل شدهاند.
علاوه بر تولید، توانایی نگهداری این مواد نیز در خلیج فارس بیرقیب است. سنگهای مخزن که عمدتاً از نوع سنگ آهک هستند، به دلیل انحلال جزئی و ایجاد فضاهای خالی، مانند اسفنج عمل کرده و نفت را در خود ذخیره میکنند. در زاگرس، شکستگیهای ناشی از فعالیتهای تکتونیکی باعث شده تا سرعت تولید نفت از هر چاه، ۲ تا ۵ برابر بیشتر از بهترین چاههای دریای شمال یا روسیه باشد. این یعنی تولید نفت در این منطقه نه تنها زیاد، بلکه بسیار ارزان و آسان است.
آینده و پتانسیلهای کشفنشده
با وجود بیش از یک قرن حفاری، هنوز پتانسیلهای زیادی در این منطقه نهفته است. سازمان زمینشناسی آمریکا برآورد میکند که همچنان بیش از ۸۶ میلیارد بشکه نفت و ۳۳۶ تریلیون فوت مکعب گاز کشفنشده در سنگهای این منطقه وجود دارد. استفاده از فناوریهای نوین مانند حفاری افقی و شکست هیدرولیکی (Fracking) که در ایالات متحده تحولآفرین بود، اکنون در کشورهایی مانند عربستان و امارات در حال آزمایش است تا از لایههای سختتر نیز برداشت شود.
در نهایت، ترکیب منحصربهفرد زمینشناسی نفت، رسوبات غنی ژوراسیک و کرتاسه، و ساختارهای تکتونیکی بینظیر، خلیج فارس را به مکانی تبدیل کرده که مشابه آن در هیچ جای دیگر منظومه شمسی (تا جایی که میدانیم) وجود ندارد. این منطقه به معنای واقعی کلمه، میراثی از تحولات عظیم سیاره زمین در طول ۲۰۰ میلیون سال گذشته است که انرژی خلیج فارس را به موتور محرک تمدن مدرن تبدیل کرده است.
