سوخو-24 ایران

سوخو-24 ایران؛ بمب‌افکن استراتژیکی که هرگز نجنگید اما بازدارندگی آفرید

در حالی‌که بسیاری از جنگ‌افزارهای ایران در میدان‌های نبرد آزموده شدند، سوخو-24 بدون شلیک حتی یک بمب، نقشی تعیین‌کننده در بازدارندگی هوایی کشور ایفا کرد.

سوخو-24 برای نیروی هوایی ایران نه یک یادگار تشریفاتی و نه خریدی نمایشی است. این پرنده از همان نخستین روز ورود به کشور برای پرواز در ارتفاع پست، نفوذ از میان لایه‌های پدافند متراکم و رساندن بمب‌های دقیق به هدفی که تنها یک مختصات روی نقشه بود ماموریت یافته بود.

طبق اخبار نظامی، این هواپیمای دوموتوره روسی در دهه شصت خورشیدی به ناوگان ایران پیوست و به‌تدریج به ستون فقرات مأموریت‌های تهاجمی دوربرد بدل شد. در طول سال‌ها، خلبانان ایرانی آن را در رزمایش‌ها و تمرین‌های بی‌وقفه تا مرز فرسودگی به کار گرفتند، سامانه‌های ناوبری و تسلیحاتی‌ آن را به‌روز کردند و نسخه‌هایی با تجهیزات بومی برای مأموریت‌های خاص ساختند. بااین‌حال این بمب‌افکن هرگز وارد نبرد مستقیم نشد.

فهرست مطالب

نقش راهبردی سوخو-24 در نیروی هوایی ایران

سوخو-24 ایران یادگار عصری است که هنوز بمب‌افکن تاکتیکی معنا و فلسفه‌ای مستقل داشت؛ زمانی که موشک‌های کروز هنوز همه‌چیز را تعیین نمی‌کردند و خلبان باید برای رساندن بمب، خود را تا عمق آتش دشمن پرتاب می‌کرد. در دهه ۱۹۶۰ میلادی اتحاد جماهیر شوروی هواپیمایی می‌خواست که بتواند در ارتفاعی بسیار پایین، در هر وضعیت آب‌وهوایی، با سرعت بالا و بدون اتکا به پوشش جنگنده‌های برتری هوایی، ضربات دقیق و برق‌آسا وارد کند.

حاصل آن نیاز، تولد بمب‌افکن سنگین‌وزن سوخو‑۲۴ با بال متغیر و تمرکز کامل بر نفوذ و بقا در قلب دفاع دشمن بود. این پرنده در میانه دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت رسمی شد و به‌سرعت به رهبر نسل جدیدی از بمب‌افکن‌های تاکتیکی در بلوک شرق تبدیل شد. سامانه‌های پیشرفته ناوبری‌ـ‌رزمی، رادار چندحالته PNS‑24 Tigr، توان پرواز در ارتفاع ۵۰ متری سطح زمین با هدایت راداری و محورکردن طراحی آن حول بقای خدمه در محیط‌های الکترونیکی متراکم، باعث شد سوخو‑۲۴ به پرنده‌ای ارزشمند در عملیات نفوذ عمیق تبدیل شود.

بیشتر بخوانید

بال‌های متغیر سوخو 24 در سه حالت شامل زاویه باز برای برخاست ملایم تا وضعیت کاملاً جمع‌شده برای پرواز سریع در ارتفاع پایین طراحی شده بود تا در نقش‌های گوناگون بهترین کارایی را ارائه دهد. ورود این هواپیما به ایران به واپسین سال‌های جنگ تحمیلی بازمی‌گردد؛ دورانی که ناوگان فرسوده غربی ایران، شامل فانتوم‌های F‑4 خسته و تایگرهای F‑5 سبک‌وزن، دیگر پاسخ‌گوی نیاز عملیات عمیق نبودند.

کشور در پی بمب‌افکنی بود که بتواند در دل تحریم‌ها، مستقل از قطعات و پشتیبانی غربی عمل کند و درعین‌حال ظرفیت حمل بار زیاد، برد بالا و ناوبری مستقل داشته باشد. در واقع سوخو-24 ایران یک پاسخ راهبردی به نیاز واقعی میدان بود که در مأموریت‌های دشوار بهترین عملکرد زمان خود را به نمایش بگذارد. این هواپیما خلبان آموزش‌ندیده را نمی‌بخشد و تکنسین کم‌تجربه را هم به زودی کنار می‌زند.

فلسفه دو‌نفره بودن کابین آن با حضور افسر سامانه‌های تسلیحاتی در کنار خلبان، گویای پیچیدگی عملیاتی آن است. در نسخه‌های ایرانی افسر تسلیحات وظیفه کنترل سامانهٔ هدف‌گیری و بمب‌افکنی را برعهده دارد، در حالی که خلبان هدایت تاکتیکی پروازهای کم‌ارتفاع را انجام می‌دهد.

تولد جنگ‌افزاری برای پرواز در مرز خطا و مرگ

سوخو-24 از همان ابتدا برای مأموریت پرواز در ارتفاعی که اشتباه خلبان، برخورد حتمی با زمین بود متولد شد. فلسفه طراحی آن بر عبور از مرزهای فیزیکی و فنی آن دوران استوار بود؛ برای انجام مأموریت‌هایی در محدوده‌ای که دیگر جنگنده‌ها جرئت نزدیک شدن به آن را نداشتند. در عصر خود، سامانه‌ ناوبری و رادار تعقیب عوارض زمینی این هواپیما به‌واقع یک جهش فناورانه به‌شمار می‌رفت. سیستم هدایت خودکار آن می‌تواند ضمن خواندن پستی‌ و بلندی‌های زمین با دقت بالا، مسیر پرواز را تطبیق دهد و در ارتفاع‌هایی گاه کمتر از ۵۰ متر با سرعت نزدیک به ۱٬۴۰۰ کیلومتر بر ساعت (حدود ۱.۱ ماخ) حرکت کند.

این قابلیت همان چیزی بود که سوخو-24 ایران را به کابوس سامانه‌های دفاع هوایی دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی بدل کرد که می‌توانست از زیر چتر پدافند عبور کند و ضربه‌ دقیق را در قلب دشمن فرود آورد. قلب تپنده این هواپیما دو موتور توربوجت AL‑21F‑3A با رانش نزدیک به ۱۱٬۲۰۰ کیلوگرم نیرو در حالت پس‌سوز هستند. این موتورها شاید از منظر اقتصادی کابوسی برای سوخت باشند، اما فلسفه سوخو‑۲۴ هیچ‌گاه صرفه‌جویی نبوده است. مصرف بالا در برابر توان نفوذ، سرعت و قدرتی که مأموریت را ممکن می‌ساخت، بهایی قابل‌قبول بود.

مسیر بومی‌شدن سوخو‑۲۴ در ایران

در عرصه تسلیحات، سوخو‑۲۴ انعطاف‌پذیری مثال‌زدنی دارد و از بمب‌های سقوط آزاد کلاسیک FAB‑500 و FAB‑250 گرفته تا موشک‌های هدایت‌شونده لیزری مانند Kh‑25، Kh‑29، Kh‑58 و حتی Kh‑31 در برخی نسخه‌ها پشتیبانی می‌کند. علاوه بر آن، قابلیت حمل تا ۸ تُن مهمات در ۸ پایلون زیر بال و بدنه، این بمب‌افکن را قادر کرده در مأموریت‌های متنوع از حمله میدانی تا انهدام پدافندهای دشمن مشارکت کند.

در نیروی هوایی کشورمان سوخو-24 ایران دهه‌به‌دهه از یک هواپیمای وارداتی به یک سیستم بومی تبدیل شد. نخستین گام‌ها با راه‌اندازی خطوط نگهداری مستقل در پایگاه‌های هوایی همدان و تبریز برداشته شد. سپس پروژه‌های ارتقا شامل نوسازی اویونیک، جایگزینی نمایشگرهای آنالوگ با دیجیتال، افزودن سامانه ناوبری ماهواره‌ای داخلی و تطبیق هواپیما با تسلیحات ساخت ایران، از جمله بمب‌های هدایت لیزری «قاصد»، موشک‌های هوا‑به‑سطح بومی و پادهای هدف‌گیری پیشرفته آغاز شدند.

همچنین بخوانید

در دهه ۱۳۹۰ مجموعه‌ای از پروژه‌های بازسازی و ارتقا عملیاتی با همکاری صنایع الکترونیک دفاعی انجام شد تا سوخو-24 ایران بتواند همچنان در مأموریت‌های مدرن حضور مؤثر داشته باشد. برخی نمونه‌ها حتی به سامانه‌های ارتباط داده و لینک هوایی داخلی مجهز شدند تا در قالب شبکه‌های فرماندهی بومی عمل کنند. جذاب‌ترین بخش ماجرا این است که ایران بدون پشتیبانی سازنده، این پرنده پیچیده را زنده نگه داشت. سوخو‑۲۴ حتی در روسیه هواپیمایی به‌شدت پرهزینه در نگهداری محسوب می‌شود، اما ایران موفق شد آن را عملیاتی نگه دارد و به ستون فقرات مأموریت‌های ضربتی دوربرد تبدیل کند.

پرنده‌ای که آرام می‌ماند تا روزی همه چیز را تغییر دهد

با وجود تمام و قابلیتی که در کالبد سوخو-24 ایران نهفته است، این هواپیما هرگز وارد نبرد واقعی نشد. بسیاری این سکوت طولانی را اشتباهاً نشانه ضعف یا محدودیت می‌دانند، اما سوخو‑۲۴ نه برای مأموریت‌های روزمره، بلکه برای لحظاتی نگهداری شد که تصمیم‌گیران نظامی می‌دانستند اگر این پرنده از زمین جدا شود، کشور وارد مرحله‌ای شده است که بازگشتی در کار نیست. این هواپیما در دکترین دفاعی ایران یک دارایی استراتژیک محسوب می‌شود نه ابزاری برای نمایش یا مانور‌های رسانه‌ای، بلکه وسیله‌ای برای مأموریت‌هایی که باید با دقت، غافلگیری و ضربه‌ قاطع همراه باشد.

هر پرواز تمرینی، هر مأموریت آموزشی و هر ساعت آماده‌باش این هواپیما مفهومی فراتر از آمادگی رزمی دارد و هشدار بی‌کلامی برای دشمنان بالقوه است که اگر سوخو-24 ایران بلند شوند، یعنی اوضاع از مرحله هشدار عبور کرده است. از منظر فنی، سوخو‑۲۴ بدون تردید دیگر جوان نیست. طراحی آن به اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ برمی‌گردد، دورانی که قدرت خام جایگزین ظرافت سیستم‌های دیجیتال امروزی بود.

سطح مقطع راداری بالا، مصرف زیاد سوخت به‌واسطه موتورهای AL‑21F‑3A و نیاز به پشتیبانی سنگین زمینی از ضعف‌های شناخته‌شده آن‌ هستند. اما فلسفه وجودی سوخو‑۲۴ هیچ‌گاه ظرافت نبود و استقامت، قدرت نفوذ و اطمینان از موفقیت مأموریت را با خود به همراه دارد. در ایران، این بمب‌افکن نه‌تنها حفظ شد بلکه به مرور زمان به یک تجربه فنی و عملیاتی زنده بدل شد.

بیشتر بخوانید

مهندسان و خلبانان ایرانی در دهه‌هایی که ارتباط با سازنده قطع بود، راه نگه داشتن این سیستم پیچیده را آموختند. از بازسازی قطعات موتوری و هیدرولیکی تا طراحی مدارهای جایگزین برای اویونیک‌های قدیمی، هر گام در نگهداری آن به انباشت دانش بومی انجامید. همین تجربه منحصر‌به‌فرد است که امروز سوخو-24 ایران را بیش از یک هواپیما می‌کند و به نوعی یک دانشگاه پرنده برای نسل‌های متخصصان نظامی محسوب می‌شود.

سوخو‑۲۴ با وجود سن بالا، همچنان یکی از معدود بمب‌افکن‌های واقعی در منطقه است. مأموریتش از ابتدا این بود که در ارتفاعی پایین‌تر از دید رادارها نفوذ کند، با سرعتی بالا به هدف برسد و در سکوت بازگردد. این روحیه خشن و مأموریت‌محور هنوز در ذات هواپیما زنده است؛ همان روحی که باعث شد حتی بدون ورود به نبرد واقعی، نقش آن در بازدارندگی هوایی ایران محفوظ بماند.

پاسخ بدهید

در اینجا می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. لطفاً از درج توهین و مطالب خلاف قوانین خودداری کنید. دیدگاه‌ها پس از تایید منتشر می‌شوند.

29 دیدگاه

  1. سلام اون زمان به چی و چگونه فکر کردیم که این اشغال را خریدیم نمی دانم ولی وقتی تو جنگ دوازده روزه داستان فلج کردن پایگاه تبریز را از زبان خودتان خواندم از درد جگرخونین خلبانان شجاع خود خون به جگر شدم که با دوتا هواپیما و ریز پرنده (پهباد)چطوری پایگاه مهم و تمام هواپیما های درون فرودگاه را زمین گیر کردن(تبریز) و توی روزهای بعد تمام هواپیماهای ما را در زمانی که حتی قادر به خروج از آشیانه نبودن زدند و نابود کردن مگر نمی گفتن شهرهای هوای ما در زیر زمین از دهها جهت ورود و خروج دارند تا شناسایی نشود نحوه حضورشان در لحظه آغاز عملیات پس چگونه با شلیک چند بمب و موشک راهشان مسدود شد من از خلبان شجاع ایرانی که در ارتباط هستم پرسیدم و ایشان از هوش بالای دوران قبل از انقلاب برای خرید f4 و f5توسط شاه چقدر تعریف کرد و گفت هنوز موتورهای آکلند و در زرورق پیچیده شان موجود است و توان بالا و رفع نیاز هوای وطن مان در اون روزگار کاملا سنجیده شده بود و شاهدش دفاع مقدس بود و الان با گذشت دوران و پیشرفت فناوری ما قادر به برخاست و عرض اندام در مقابل f35و یا f22نیستیم و حتی در زمینه دفع تهاجم پهبادی نیز کارای هوایی نداریم پس مجبور به عدم واکنش هستیم آیا دلیل آن عدم تشخیص درست نیاز کشور به هواپیمای کارآمد و حتی آینده نگری به مانند دوران شاه نبودیم .
    .وای بر ما که دنبال جنگ در سوریه و لبنان و یمن هستیم ولی اندکی به اینکه اگر روزی نوبت ما برای دفاع از کشورمان رسید کاری واقعی نه فقط بلف کرده ایم یا فقط قمپز در می کنیم و در ۴۸ ساعت چنان بر سرمان آمد که مارا نامید و دشمن را خاطر آسوده کرد که چیزی برای دفاع هوای وجود ندارد و هوای کشور اتوبان اسرائیل و دشمن سرزمینمان شد و جگرمان را آتش زد. کاش به تاریخ توجه کنیم که روسیه همیشه از ما سواستفاده کرده است و آمریکا همیشه هوای متحدان خود را داشته است ما برای کشورمان بهترین ها را می خواهیم تا سر بلند باشیم با دین و نظرشان چیکار داریم ما بهترین را برای بهترین مردم جهان می خواهیم با بهشت و جهنم آنها چکار داریم .

    • تو از جنگ دوازده روزه چی میدونی ؟!
      تو از جنگ دوازده روزه اندازه یک الاغ اطلاعات و درک و فهم نداری…
      تو فقط اومدی یک پست بزاری که از محمدرضا پهلوی یک تعریف کرده باشی
      محمدرضا پهلوی اگر زرنگ بود دانش تجهیزات رو میخرید نه فقط خود تجهیزات
      هرچند که اگر دانش رو میخواست بهش یه بیلاخ نشون می‌دادند
      حالا ببین چرا بهش میگن شاه وابسته آمریکا ، نوکر آمریکا ، گمارده آمریکا
      جمهوری اسلامی ایران با موشک‌ها و پهپادهای بومی خودش ظرف دوازده روز دوتا کشور که ادعای قدرت برتر در جهان رو دارن به زانو درآورد…
      جوان های ایران کاری کردند که شروع کننده های جنگ خودشون اعلام آتش بس کنند
      همه مهندسان نظامی ، کارشناسان جنگ بارها اعلام کردند که دوران جنگنده رو به پایانه
      ایران روی تجهیزاتی سرمایه گذاری کرده که پیروزی آینده رو تضمین میکنه…
      هرچند که از درک و فهم امثال شما ها خارجه

  2. سلام اون زمان به چی و چگونه فکر کردیم که این اشغال را خریدیم نمی دانم ولی وقتی تو جنگ دوازده روزه داستان فلج کردن پایگاه تبریز را از زبان خودتان خواندم از درد جگر خونین خلبانان شجاع خود خون به جگر شدم که با دوتا هواپیما و ریز پرنده چطوری پایگاه مهم و تمام هواپیما های درون فرودگاه را زمین گیر کردن و تو روزهای بعد تمام هواپیماهای ما را در زمانی که حتی قادر به خروج از آشیانه نبودن زدند و نابود کردن مگر نمی گفتن شهرهای هوای ما در زیر زمین از دهها جهت ورود و خروج دارند تا شناسایی نشود نحوه حضورشان در لحظه آغاز عملیات پس چگونه با شلیک چند بمب و موشک راهشان مسدود شد من از خلبان شجاع ایرانی که در ارتباط هستم پرسیدم و ایشان از هوش بالای دوران قبل از انقلاب برای خرید f4 و f5توسط شاه چقدر تعریف کرد و گفت هنوز موتورهای آکلند و در زرورق پیچیده شان موجود است و توان بالا و رفع نیاز هوای وطن مان در اون روزگار کاملا سنجیده شده بود و شاهدش دفاع مقدس بود و الان با گذشت دوران و پیشرفت فناوری ما قادر به برخاست و عرض اندام در مقابل f35و یا f22نیستیم و حتی در زمینه دفع تهاجم پهبادی نیز کارای هوایی نداریم پس مجبور به عدم واکنش هستیم آیا دلیل آن عدم تشخیص درست نیاز کشور به هواپیمای کارآمد و حتی آینده نگری به مانند دوران شاه نبودیم .
    .وای بر ما که دنبال جنگ در سوریه و لبنان و یمن هستیم ولی اندکی به اینکه اگر روزی نوبت ما برای دفاع از کشورمان رسید کاری واقعی نه فقط باف کرده ایم یا فقط قمپز در می کنیم و در ۴۸ ساعت چنان بر سرمان آمد که مارا نامید و دشمن را خاطر آسوده کرد که چیزی برای دفاع هوای وجود ندارد و هوای کشور اتوبان اسرائیل و دشمن سرزمینمان شد و جگرمان را آتش زد. کاش به تاریخ توجه کنیم که روسیه همیشه از ما سواستفاده کرده است و آمریکا همیشه هوای متحدان خود را داشته است ما برای کشورمان بهترین ها را می خواهیم تا سر بلند باشیم با دین و نظرشاندچیکار داریم ما بهترین را برای بهترین مردم جهان می خواهیم با بهشت و جهنم آنها چکار داریم

  3. ده صفحه دیگه هم درمورد این پرنده بنویسی الکی هست وقتی میگی مال دهه هفتاد میلادی هست یعنی نیم قرن پیش،علم اینقدر پیشرفت کرده که هرنوع آپدیت وتغییری روی این پرنده انجام بشه باز بازدارندگی وکارآیی نداره پس الکی پول ملت خرج آهن قراضه نکنین عزیزان،فکر پرنده های جدید و کارآزموده و کارآمد باشید،اینهاروهم بدین به کشورهای جهان هفتمی دست ازشون بردارین

  4. نوب های عزیز بازدارندگی این در عرصه حمله زمینی هست..میتونه اهداف رو نابود کنه کاربردش تو جنگ هوایی نیست اولن..دومن درسته باید جنگده های سوخو ۳۵ و ۵۷ و جنگده های چینی جی ۱۰ جی ۳۵ خریداری بشه با ترکیب قدرت موشکی و پهبادی خرید سامانه های اس ۴۰۰ و ارتقا سامانه های بومی قدرت هوایی رو به توازن برسونیم..و نیروی زمینی ما به راحتی نیروی زمینی صهیونیست ها رو در هم میشکنه..با نیرو های نظامی چند برابر.در کل چون فاصله داریم ..و سوریه رو از دست دادیم امکان حمله زمینی دیگر نیست…رژیم صهیونیستی بعید میدونم دوباره بخاد حمله کنه..چون از چندین جنگ پی در پی خسته شده…

  5. نقش این جنگنده بمب افکن ضربتی هست و جهت مقابله با جنگنده متخاصم دشمن نیست بلکه آفندی هست و اینکه هنوزم بمب افکن اصلی روسیه هست و چنرسال طول میکشه تا سوخو ۳۴ جایگزینش بشه اما خب نیاز به سوخو ۳۴ و سوخو ۳۵ و سوخو ۵۷ داریم

  6. سلام خدمت همه دوستان من نمیدونم چ ایک جت بمب افکن 50سال پیش که هرگزنتوانست به پروازدربیادراالان افسانه میکندچون برای ایران هیچ کاری نکردومادراین 40سال فقط ازآمریکاتحریم بودیم ولی این همه پول داشتیم ولی وقتی اروپاوروسیه کلی جنگنده تاهمین سال2024 هم میتوانستن به مابفروشن چرانخریدن که هم بروزبودن مثل میراژ ورافائل ویاتایفون وگریپن وحتی جنگنده های روسی سوخو34وسوخو30 ومیگ29جدیدوبروزبجاش گفتن مابه خودکفایی نیازداریم وتولیدتجهیزاتی کردن که فقط برای حمله بودبرای دفاع ازآسمان حتی سامانه ضدهوایی جدیدازهیچ کشوری نخریدیم وهیچ جنگنده ای نخریدیم درسته پهپادوموشک برای تهاجم خودکفایی خوبه ولی درعین حال درزمانی که درحال خودکفایی بودیم می‌توانستیم سامانه وجنگنده ازکشورهای دیگربرای زمانی که بی دفاع بودیم پول خرج میکردن وپول رابرای حفاظت ازخاک مهین ومردم کمی خرج میکردن ودرعین حال به خودکفایی هم ادامه می‌دادیم وهم دراین مدت مانندهندوپاکستان به بمب اتم هم می‌ساختیم وهم قبل ازاون آبه تکنولوژی هسته ای دسترسی داشتیم ولی کلی پول خارج ازکشورکه بیشترازهمه این تجهیزات میشدومعیشت مردم خارج ازکشورفقط گرفته توقیف شدن وکلی هم دزدباپول فرارکردن

    • دوست عزیز گویا شما هنوز در حال چرت زدن با اصحاب کهف هستین!!!
      فقد یه قلمشو میگم بقیشو خودت برو بخون..
      اوایل دهه۹٠ میلادی بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشور تازه استقلال یافته مولداوی که بودجه آنچنانی نداشت میخواست یه اسکادران میگ۲۹ رو بفروشه!!! ایرانم واسه جایگزینی هواپیماهایی که تو جنگ از دست داده بود میخواست اینارو بخره… امریکا اونموقع حاضر شد ۶٠ میلیون دلار بده و میگ۲۹ها رو بخره تا دست ایران نیوفتن

  7. یه سوالی که برام پیش اومده اینه با توجه به توضیحات مفصل و‌ مفید شما ، این جنگنده چه بازدارندگی داشته ؟ آیا اسرائیل بما حمله نکرد آیا ما تونستیم اینا را به پرواز در آوریم آیا جز اینکه خلبانان ما تماشاگر نبرد ۱۲ روزه بودند آیا جز اینکه فرماندهان ما که سالها برای این دشمن بی رحم خط و نشان می‌کشیدند جملگی در ساعت صفر حمله به شهادت رسیدند و حتی جنگ با این دشمن غدار را به چشم ندیدند ؟ این مطالب برای خوندن خوبه اما در یک‌میدان واقعی نه تنها تجربه نشده که امکان عرض اندام هم پیدا نخواهند کرد .

  8. آنان که فعم و علم دارند متوجه منظورتان شدند

  9. این اسم اصلیش گوخو هست انداختن بهتون به اسم سوخو

  10. این قارقارکها مثل موتور دو زمانه های پرشی تو دیوار مرگ شهربازیها قدیم هستن فقط دود سروصدا به قوای هارت پورته

  11. والا خیلی سوادتون بالا هست یا خودتون بالا هستید به چیزی زدید قطعا مقاله می‌نویسید در حد لالیگا خودتون و سایت تون با این چرندیات مسخره نکنید از ما گفتن از شما هم نشنیدن شما فکر کردید مردم از پشت کوه اومدن اینقدر به شعور مردم توهین نکنید

  12. کدوم بازدارندگی!!! حالت خوبه؟ تازه از غار دراومدی؟

  13. این مقاله فقط اسباب خنده و مسخره بازی شد ، آخه مجبورید اینقدر غلو کنید و چاخان بگید ؟؟؟!!!!!

  14. اگه درست خونده باشین این پرنده بمب افکنه، اونم برا اهداف ثابت و مشخص، نه اینکه بره به جنگ بی دو و اف۳۵،حالا کار ندارم که تو زمان حساس و اعزام به ماموریت کارایی و قابلیت مانور دارن یاخیر

  15. بابای آدم دروغگو

  16. اره خداییش تووو جنگ ۱۲ روزه قدرت بازدارندگیش رو دیدیم. یه مقاله عررشی پسند مینویسید که یه سری مثل خودتون خوششون باید‌ عجیبه

  17. فقط داریم با اما اگر کارها رو جلو می‌بریم آقا لطفا لطفا دفاع از مردم و کشور رو به این آهن پاره ها گره نزنید که سناریوی سوریه و ونزوئلا سرمون نیاد یا مثل جنگ ۱۲ روزه با پهپاد و هواپیما تا هرجا تواستن رفتن بیایید واقع بین باشیم و در چینش وانتخاب دوستان خارجی خود تجدید نظر کنیم . از چین و روس فاصله بگیریم که تا الانش برای دوستشون ونزوئلا هیچ اقدام موثری نکردن.

    • دوست عزیز.
      قطر پاتریوت و انواع سامانه های دفاعی امریکایی داشت چطور اسراییل بمبارانش کرد؟؟
      چون کلید خاموش و روشنش دست امریکاست.پس هرچقدر هم جنگ افزارهای غربی پیشرفته بخری در برابر بزرگترین دشمن انسانیت که اسراییل فایده ای نداره

  18. احتمالا با همینا هفتا بی ۲ های آمریکا و جنگنده های همراهشو زدیم ولی واقعا خیلی بد شد حتی نتونستیم کوچکترین مزاحمتی براشون درست کنیم فکر میکردیم ما که گلوبال هاکو زدیم پس پدافندی داریم که اینارم بزنه ولی حتی اف ۱۵ های اسرائیلم که رادار گریز نیستنو نتونستیم بزنیم

  19. قدرت طهماسبی

    جنگنده نسل سوم ، قدیمی منسوخ شده چه کاربردی دارد ، جنگنده های نسل ششم هم ساخته شدند و در حال تست هستند ، سر خودمان کلاه نگذاریم

  20. اینها بیشتر از اینکه بازدارندگی داشته باشند موجب خنده هستند. چهل سال پیش خلبانان ایرانی با اف ۵ تک تک اینها رو تو جنگ شکار می‌کردند که خود صدام اواخر جنگ اینها رو کتار گذاشت و رفت سمت میراژ های فرانسوی. شما الان تو ۲۰۲۶ میخواهید با اینها بازدارندگی ایجاد کنید!!!!!

  21. خیلی هم بازدارندگی آفرید 😂

  22. ابراهیم رییسی

    تو جنگ ۱۲ روزه خیلی بازدارنده بود🤣🤣 اف ۳۵ با خنده از کنارش رد میشد