گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
مطالعهای جدید نشان میدهد که مغز فضانوردان در طول اقامت در فضا، دچار تغییراتی در شکل و موقعیت خود میشود. این یافتهها برای مأموریتهای فضایی طولانیمدت آینده ناسا اهمیت حیاتی دارد.
نتایج این پژوهش که در نشریه PNAS منتشر شده، جزئیات تازهای از تأثیر محیط میکروگرانش بر بدن انسان ارائه میکند. درک این تغییرات برای حفظ سلامت فضانوردان در سفر به ماه و مریخ ضروری است.
تغییرات ساختاری مغز فضانوردان در فضا
پروفسور راشل سیدلر از دانشگاه فلوریدا و همکارانش، اسکنهای MRI تعداد ۲۶ فضانورد را قبل و بعد از مأموریتهای فضایی آنها بررسی کردند. این مأموریتها از چند هفته برای پروازهای شاتل فضایی تا حدود ۶ ماه (مدت استاندارد در ایستگاه فضایی بینالمللی) و حتی یک سال متغیر بود. نتایج نشان داد که پس از بازگشت از فضا، مغز فضانوردان به سمت بالا متمایل شده و در جمجمه به سمت بالا و عقب جابهجا شده بود. این جابهجاییها در حدود ۲ میلیمتر گزارش شده که از نظر حرکت مغز، قابل توجه است و با چشم قابل رؤیت محسوب میشود.
- نظریه فضانوردان باستانی و منّا: آیا بیگانگان این غذای آسمانی را برای انسانها فراهم کردند؟
- فاجعه در فضا: ۳ فضانورد چینی پس از برخورد زباله فضایی سرگردان شدند
- زنگ خطر جدی برای ناسا: چین تا ۲۰۳۰ فضانورد به ماه میفرستد
این تغییرات در مناطقی از مغز مشاهده شد که با حسهای مرتبط با حرکت، سرگیجه و از دست دادن تعادل در ارتباط هستند. فضانوردانی که مدت یک سال در فضا بودند، بیشترین تغییرات را نشان دادند، اگرچه تغییراتی جزئیتر در افرادی که تنها دو هفته در فضا سپری کرده بودند نیز مشاهده شد. به نظر میرسد مدت زمان حضور در فضا عامل اصلی این تغییرات باشد. جالب اینجاست که علائم جدی مانند سردرد یا اختلال شناختی، چه در حین مأموریت و چه پس از آن، گزارش نشده است. برای مقایسه، محققان اسکن مغزی ۲۴ فرد عادی را که تا ۶۰ روز در وضعیت درازکش با شیب ۶ درجه قرار گرفته بودند (شبیهساز میکروگرانش) نیز بررسی کردند و تغییرات مشابهی در موقعیت مغز آنها یافتند، هرچند جابهجایی رو به بالای مغز در فضانوردان بیشتر بود.
اثرات و پیامدهای این تغییرات مغزی
دکتر مارک روزنبرگ، استادیار نورولوژی، اشاره کرد که اگرچه از جابهجایی مغز در فضا آگاه بودیم، اما این مطالعه برای اولین بار ارتباط بین این جابهجاییها و نحوه عملکرد فضانوردان در فضا و پس از بازگشت به زمین را مستند میکند. این تغییرات مغزی گاهی باعث «تضادهای حسی» در فضانوردان میشود که به صورت سرگیجه موقت یا بیماری حرکت خود را نشان میدهد. پس از بازگشت به زمین، این تغییرات میتوانند به مشکلات تعادل هنگام سازگاری مجدد با گرانش زمین نیز کمک کنند.
تاکنون به نظر میرسد که این تغییرات، مانند سایر دگرگونیهای بدن فضانوردان پس از بازگشت از فضا (مانند کاهش تراکم استخوان یا تضعیف قدرت عضلانی)، دائمی نیستند و با تطبیق بدن با گرانش زمین، به حالت عادی بازمیگردند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا محیطهای گرانشی متفاوت (مانند گرانش ماه یا مریخ) عوارض جدیدی ایجاد خواهند کرد یا خیر و زمان بازگشت به حالت عادی چقدر طول میکشد. روزنبرگ و سیدلر تأکید دارند که این یافتهها نباید به عنوان دلیلی علیه اقامت طولانیمدت انسان در فضا تلقی شوند، بلکه بر اهمیت درک کامل و یافتن راههایی برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی بلندمدت تأکید دارند، زیرا در نهایت انسان به گونهای کاشف در فضا تبدیل خواهد شد.
