داستان جنگنده Su-57 Felon روسیه که چابکی را به مخفی‌کاری ترجیح داد

جنگنده نسل پنجم Su-57 Felon روسیه، هواپیمایی بحث‌برانگیز است که چابکی را فدای مخفی‌کاری نکرد. طراحی آن ترکیبی منحصر به فرد از قابلیت‌ها را ارائه می‌دهد.

سوخو Su-57 Felon، اولین جنگنده پنهان‌کار نسل پنجم روسیه، پاسخی به هواپیماهای رادارگریز آمریکایی نظیر F-22 و F-35 بود. این جنگنده در محافل هوانوردی به دلیل ویژگی‌های خاص خود، میان ستایش و نقد قرار دارد. این هواپیما چابکی و عملکرد پروازی را به مخفی‌کاری مطلق ترجیح می‌دهد.

چابکی Su-57 Felon: رمز و راز طراحی آن

سوخو 57 در چابکی بی‌نظیر است. این جنگنده از طراحی بدنه ترکیبی بال و بدنه (blended wing-body) بهره می‌برد که با هماهنگی دقیق لبه‌ها و یکپارچه‌سازی سیستم‌های داخلی، بازتاب راداری را کاهش می‌دهد و در عین حال قدرت آیرودینامیکی برای مانورهای شدید را حفظ می‌کند.

بدنه Su-57 از مواد کامپوزیتی گسترده در کنار ساختارهای لانه زنبوری آلومینیومی برای کاهش وزن و مدیریت امضای راداری بهره می‌برد. ابعاد آن تقریبا ۱۴.۸ متر طول، ۹.۸ متر عرض بال و ۴.۶ متر ارتفاع دارد که آن را از نظر اندازه بین F-22 و F-35 قرار می‌دهد.

فلسفه مدیریت امضای راداری Su-57 Felon، به جای تعقیب سطح بسیار پایین مقطع راداری (RCS) F-22، بر رویکرد منعطف‌تر «مخفی‌کاری همراه با چابکی» تمرکز دارد. این امر نشان‌دهنده ترجیح عملکرد پروازی بر مخفی‌کاری مطلق است.

پیشرانه و قابلیت‌های فنی Su-57 Felon

چابکی Su-57 تا حد زیادی مدیون موتورهای آن است که نیروی رانش بالایی تولید می‌کنند. نمونه‌های اولیه از موتور AL-41F-1، که مشتقی از موتورهای Su-35 بود، استفاده می‌کردند؛ اما این موتور به طور کامل اهداف برنامه را از نظر نسبت رانش به وزن، مصرف سوخت و امضای حرارتی محقق نساخت.

تغییر تحول‌آفرین با موتور AL-51F-1 (معروف به Izdeliye 30) رخ داد. این موتور، اولین پیشرانه کاملا جدید جنگنده‌های روسی در بیش از چهار دهه اخیر است که برای بهبود عملکرد پروازی، از جمله سوپرکروز و نرخ صعود، طراحی شده. این موتور همچنین نیازهای نگهداری را کاهش می‌دهد و امکان استفاده از حسگرها و سیستم‌های جنگ الکترونیک پرمصرف‌تر را فراهم می‌آورد.

روسیه از پیشرفت‌های جدیدی در توسعه پیشرانه خبر داده است؛ یک نمونه اولیه Su-57 با دو موتور “Product 177” پرواز خود را تکمیل کرده. این موتورها نسل پنجمی هستند و هدفشان افزایش رانش، کارایی و قابلیت اطمینان برای نسخه‌های آینده است. انتظار می‌رود نسخه‌های جدیدتر Su-57 و Su-57M1 به قابلیت‌های سوپرکروز قوی‌تر و تعادل بهتری در برد-محموله دست یابند.

تسلیحات و اویونیک پیشرفته

حمل تسلیحات داخلی برای Su-57 Felon در راستای رویکرد پنهان‌کاری آن حیاتی است. این جنگنده دارای محفظه‌های داخلی در ریشه بال‌ها و یک محفظه بزرگ مرکزی برای موشک‌های هوا به هوا با برد فراتر از دید (BVRAAMs) و مهمات هدایت‌شونده دقیق است. نقاط اتصال خارجی نیز برای مواقعی که پنهان‌کاری اولویت کمتری دارد، قابل نصب هستند.

اویونیک این جنگنده، بر خلاف تصور عمومی، بسیار پیشرفته است. این جنگنده از یک مجموعه حسگر چندبانده توزیع‌شده شامل آرایه‌های اسکن الکترونیکی فعال (AESA) در دماغه و اطراف آن، آرایه‌های باند L در ریشه بال‌ها برای شناسایی اهداف پنهان‌کار و یک سیستم جستجو و ردیابی فروسرخ (IRST) برای شناسایی غیرفعال هوا به هوا بهره می‌برد. همچنین، یک سامانه جامع جنگ الکترونیک برای مقابله با شبکه‌های موشکی مدرن زمین به هوا تعبیه شده است.

نسخه Su-57M1 که در سال ۲۰۲۵ معرفی شد، بر توان محاسباتی، ادغام حسگرها و پشتیبانی تصمیم‌گیری با کمک هوش مصنوعی تاکید دارد، که همکاری با پهپادهای وفادار را به عنوان ویژگی اصلی دکترین نبرد هوایی آینده روسیه مطرح می‌کند.

پاشنه آشیل: ضعف پایگاه صنعتی روسیه

بزرگترین چالش برای Su-57 Felon نه F-22 یا F-35، بلکه پایگاه صنعتی روسیه است که همچنان در تولید انبوه جنگنده‌های نسل پنجم با دشواری روبروست. تا دسامبر ۲۰۲۳، منابع عمومی تعداد ۳۲ فروند هواپیما، شامل ۱۰ نمونه اولیه، را ثبت کرده‌اند.

بیشتر بخوانید

• جنگنده F/A-18 Super Hornet نیروی دریایی آمریکا به پایان خط می‌رسد
• X-44 مانتا؛ جنگنده انقلابی بدون دمی که نیروی هوایی آمریکا آن را کنار گذاشت
• جنگنده پنهان‌کار Su-75 Checkmate روسیه باز هم به تعویق افتاد
• آزمایش موفق موتور جدید سوخو ۵۷؛ رقیب F-35 آماده تحویل به ایران شد

برخی منابع روسی مدعی تولید حدود ۵۰ فروند به علاوه نمونه‌های اولیه هستند، اما هیچ تایید رسمی برای این ارقام وجود ندارد. در هر صورت، تولید این جنگنده نسل پنجمی روسیه به مراتب از سرعت تولید در ایالات متحده یا چین عقب‌تر است.