گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
X-44 مانتا، جنگنده بدون دم و انقلابی لاکهید مارتین، قرار بود کنترل رانش سهبعدی را آزمایش کند. اما نیروی هوایی آمریکا این پروژه آیندهنگرانه را کنار گذاشت.
X-44 مانتا، که نامش برگرفته از کلمه Multi-Axis No-Tail Aircraft است، طرحی مشترک بین آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی، بخش «اسکانک ورکس» لاکهید مارتین و ناسا بود. هدف اصلی این طرح آزمایش قابلیت کنترل کامل جهتگیری هواپیما (یاو، پیچ و رول) بدون نیاز به سطوح دمی بود. این جنگنده بدون دم تنها با تکیه بر فناوری ثرست وکتورینگ سه بعدی، قصد داشت مانورپذیری بیسابقهای را به نمایش بگذارد.
X-44 مانتا چه بود؟ یک جنگنده انقلابی بدون دم
X-44 مانتا که مخفف Multi-Axis No-Tail Aircraft است، یک پروژه آزمایشی پس از جنگ سرد بود که در ماه مه ۱۹۹۹ آغاز شد. این طرح مشترک بین آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی آمریکا، بخش «اسکانک ورکس» لاکهید مارتین (Lockheed Martin Skunk Works) و سازمان فضایی ناسا (NASA) با هدف آزمایش امکانپذیری کنترل کامل حرکات یاو، پیچ و رول هواپیما بدون استفاده از سطوح دمی بود.
نیروی کنترل جهتگیری هواپیما قرار بود صرفا از طریق فناوری ثرست وکتورینگ سهبعدی (3D thrust vectoring) تامین شود. برنامهریزان پیشبینی کرده بودند که یک نمونه اولیه از جنگنده F-22 رپتور (F-22 Raptor) به یک پلتفرم آزمایشی با بال دلتا و کارایی پنهانکاری بالا تبدیل شود. این رویکرد میتوانست به بدنهای سادهتر، سبکتر، با حجم سوخت بیشتر و ویژگیهای رادارگریزی بهتر منجر شود.
مشخصات فنی و وعدههای مانورپذیری بینظیر X-44 مانتا
X-44 مانتا با طراحی انقلابی بدون دم خود، وعده مانورپذیری فوقالعادهای را میداد که میتوانست هواپیماهای جنگی دشمن را با چالش جدی روبرو کند. خلبان میتوانست زاویه رانش موتورها را تغییر دهد تا ارتفاع و جهت حرکت هواپیما را کنترل کند و تغییر جهتهای تهاجمی را ممکن سازد. این طراحی باعث کاهش کشش آیرودینامیکی و افزایش کارایی رادارگریزی میشد. برخی مشخصات فرضی این جنگنده عبارت بودند از:
- حداکثر سرعت: ماخ 1.95
- پیشرانه: 2 موتور توربوفن پرت اند ویتنی (Pratt & Whitney) با توان تولید 35,000 پوند رانش
- طول بدنه: 62 فوت (تقریبا 18.9 متر)
- سقف پرواز: 49,000 فوت (تقریبا 14,935 متر)
- تسلیحات: محفظه داخلی برای موشکهای AIM-9 سایدوایندر (AIM-9 Sidewinder)، موشکهای فعال راداری AIM-120 پیشرفته میانبرد هوا به هوا (AIM-120 Advanced Medium Range Air-to-Air Missiles)، بمبهای هوشمند لیزری و یک توپ 20 میلیمتری داخلی.
چرا نیروی هوایی آمریکا پروژه X-44 مانتا را کنار گذاشت؟
با وجود پتانسیل بالای X-44 مانتا، بودجه این پروژه در سال ۲۰۰۰ بهطور کامل قطع شد، هرچند که رسما لغو نگردید.
- هواپیمای فوق کمصدای X-59 ناسا برای اولین بار پرواز کرد
- لاکهید مارتین مقصر نگهداری ضعیف جنگندههای F-35 شد؛ فقط نصف جنگندهها آماده پرواز هستند
- چرا به جای لاکهید مارتین، بوئینگ برای ساخت جنگنده رادارگریز F-47 آمریکا انتخاب شد؟
این تصمیم به پنج دلیل اصلی اتخاذ شد:
- خطرات فنی: طرح X-44 مانتا با وجود نوآوریها، خطرات فنی بالایی داشت. تصمیمگیرندگان نمیخواستند منابع مالی و اعتبار خود را بر روی یک هواپیمای نمایشی یکبار مصرف که ممکن بود به دلیل عدم پایداری در پرواز اول سقوط کند، به خطر بیندازند.
- برنامههای همپوشاننده: در آن زمان، جنگنده F-22 رپتور (F-22 Raptor) هنوز در مراحل اولیه توسعه بود و جنگنده پنهانکار دیگری از «اسکانک ورکس»، یعنی F-35 لایتنینگ 2 (F-35 Lightning II)، منابع مالی و سیاسی عظیمی را به خود اختصاص داده بود.
- فقدان فوریت عملیاتی: اولویتهای عملیاتی در آن دوره تغییر کرده بود. پس از واقعه 11 سپتامبر، جنگ علیه شورشیان بر رویارویی با دشمنان همتراز که جنگندههای پنهانکار برای آن طراحی شده بودند، ارجحیت یافت. F-22 برای نیازهای برتری هوایی کافی تلقی میشد.
- پیشرفت زمان و فناوری: در دهه 2010، حتی با وجود عملیاتی شدن نسبی جنگندههای نسل پنجم F-22 و F-35، صحبت از جنگندههای نسل ششم آغاز شده بود.
- هزینههای آزمایش: مانند بسیاری از برنامههای نظامی دیگر، هزینههای بالای توسعه و آزمایش، پاشنه آشیل X-44 مانتا شد. بدون حمایت قوی و مداوم، این هزینهها به مانعی غیرقابل عبور تبدیل شدند.