مقایسه F-35 با F-22؛ دوئل تمام‌عیار برترین جنگنده‌های رادارگریز جهان

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر قابلیت رادارگریزی در نسل جدید جنگنده‌ها، رقابت بین F-35 لایتنینگ II و F-22 رپتور همچنان داغ است. اما کدام‌یک در پنهان‌کاری برتری دارد؟

جت جنگنده F-22 رپتور با وجود گذشت بیش از دو دهه، همچنان قدرتمندترین است و برای برتری هوایی با حداکثر توانایی پنهان‌کاری طراحی شد. در مقابل، F-35 لایتنینگ II با تمرکز بر مقرون‌به‌صرفه بودن و انعطاف‌پذیری بیشتر توسعه یافته که بر قابلیت رادارگریزی آن تأثیر گذاشته است.

فلسفه طراحی و پنهان‌کاری راداری

F-22 رپتور با مشخصات پنهان‌کاری تمام‌ابعاد طراحی شده است، به این معنی که از هر زاویه‌ای امواج راداری را منحرف می‌کند. در مقابل، F-35 لایتنینگ II برای ایفای نقش‌های گسترده‌تر و اقتصادی‌تر توسعه یافت و طراحی آن سازشی بین پنهان‌کاری و سادگی عملیاتی است.

این جنگنده در سه مدل مختلف F-35A (زمین‌پایه)، F-35B (برخاست و فرود عمودی) و F-35C (عملیات ناو هواپیمابر) با بیش از ۷۵ درصد اشتراک قطعات تولید شده است. شکل بیرونی F-35 به دلیل جای دادن امکانات بیشتر، ذاتاً کمتر از F-22 رادارگریز است و بیشتر برای پروفایل‌های جلویی و کناری بهینه شده است.

بیشتر بخوانید

• چرا بوئینگ X-32 در رقابت جنگنده JSF از F-35 شکست خورد؟
• جنگنده جدید J-35 چین ممکن است کپی‌برداری از F-35 باشد
• توافق تاریخی آمریکا و عربستان: ۳۰۰ تانک آبرامز و جت F-35 در راه ریاض

تصور رایج این است که F-22 از نظر راداری به یک تیله و F-35 به یک توپ گلف شباهت دارد که نشان‌دهنده برتری قابل‌توجه F-22 در قابلیت رادارگریزی است.

امضای حرارتی و جنگ الکترونیک

در زمینه پنهان‌کاری امضای حرارتی نیز، F-22 رپتور برتری دارد. نازل‌های خروجی دوقلوی موتور آن عایق‌بندی شده و دارای لبه‌های شورون (chevron) برای کاهش امضای حرارتی هستند.

اما F-35 لایتنینگ II دارای یک نازل اگزوز بزرگ و گرد است که مشخصات پنهان‌کاری حرارتی کمتری نسبت به رپتور دارد و در نتیجه امضای حرارتی آن نیز بیشتر است.

از نظر جنگ الکترونیک و کنترل انتشار، F-22 به دلیل طراحی قدیمی‌تر و اتصالات شبکه کمتر، دارای پروفایل الکترونیکی پایین‌تری است و برای پروتکل‌های EMCON سخت‌گیرانه بهینه شده است. جنگنده F-35 به عنوان یک جنگنده شبکه‌ای، به اشتراک‌گذاری مداوم داده از طریق لینک داده پیشرفته چندمنظوره (MADL) وابسته است که فعال‌تر بوده و از منظر EMCON قابل شناسایی‌تر است.

با این حال، F-35 در یک جنبه برتری دارد: دوام پوشش مواد جذب‌کننده رادار (RAM). پوشش F-22 شکننده و پرهزینه است، اما F-35 از درس‌های آموخته‌شده بهره برده و پوشش RAM آن بسیار آسان‌تر نگهداری و تعمیر می‌شود. تلاش‌هایی برای استفاده از پوشش جدیدتر F-35 در ناوگان F-22 نیز در حال انجام است.

پنهان‌کاری چندطیفی و رقابت جهانی

هدف از پنهان‌کاری چندطیفی (multi-spectral) پنهان‌کردن هواپیما در برابر طیف‌های مختلف الکترومغناطیسی از جمله رادار، حرارت، سیگنال‌های رادیویی و حتی ظاهر بصری است.

همچنین بخوانید

• جنگنده‌های F-35 در اروپا به بمب اتمی مجهز شدند!
• چرا جنگنده F-35 لایتنینگ تسلیحات خود را داخل بدنه پنهان می‌کند؟

پوشش آینه‌مانند و براق که بر روی برخی از F-22های پایگاه نیروی هوایی نلیس دیده شده، یک ماده آزمایشی است که می‌تواند امضای حرارتی را با بازتاب آسمان سرد یا محیط اطراف کاهش دهد و در برابر لیزرهای کم‌توان دفاع غیرفعال ایجاد کند. این آزمایش‌ها از توسعه فناوری نسل بعدی برتری هوایی (NGAD) پشتیبانی می‌کنند.

در عرصه جهانی، چین با تولید جنگنده‌های J-20 میتی دراگون که بر پایه فناوری مسروقه F-22 توسعه یافته، و جنگنده J-35 که می‌تواند جنگنده پنهان‌کار مبتنی بر ناو شود، باعث تحریک رقابت در استقرار پلتفرم‌های رادارگریز در منطقه آسیا-اقیانوسیه شده است.

علاوه بر این، چین در حال توسعه پهپادها و بمب‌افکن‌های پنهان‌کار (مانند H-20 که احتمالاً از فناوری سرقت‌شده B-2 اسپریت بهره می‌برد) است. روسیه نیز با سوخو سو-۵۷ فلون (Sukhoi Su-57 Felon) به روزرسانی شده و سوخو سو-۷۵ چکمیت (Sukhoi Su-75 Checkmate) که شبیه F-35 است، در این رقابت حضور دارد.

همچنین بخوانید

• جنگنده جدید J-35 چین ممکن است کپی‌برداری از F-35 باشد
• جنگنده پنهانکار J-35 چین، به نیروی دریایی این کشور پیوست
• بمب کربنی جنگنده پنهان‌کار J-35 چین، اقلیم جهانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد

آینده F-22 رپتور: پروژه سوپر رپتور

ناوگان F-22 که شامل ۱۸۷ فروند هواپیما با عمر ۱۳ تا ۲۰ سال است، به دلیل نبود جایگزین مستقیم، تحت برنامه ارتقاء سوپر رپتور قرار دارد. این ارتقاء به ارزش تقریباً ۱۱ میلیارد دلار تحت قرارداد Lockheed Martin برای بهبود و پایداری رپتور پیشرفته (ARES) تا سال ۲۰۳۱ تکمیل خواهد شد.

هدف از این پروژه، حفظ F-22 به عنوان یک “پل” تا زمان دسترسی گسترده به جنگنده‌های نسل ششم مانند بویینگ F-47 NGAD در دهه ۲۰۳۰ است که ممکن است به دلیل هزینه‌های بالای توسعه، خدمت F-22 را تا دهه ۲۰۴۰ نیز تمدید کند.