گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
قطعی اینترنت در کشور چراغ اقتصاد دیجیتال را خاموش کرده و سبب شده کسبوکارهای آنلاین اکنون در معرض فروپاشی قرار بگیرند.
قطع دسترسی به اینترنت جهانی یکی از نخستین واکنشهای دولت در شرایط بحرانی نظیر ناآرامیهای داخلی یا وضعیت جنگی است؛ اما بهای این تصمیم برای جامعه بسیار سنگین است. در دنیایی که اینترنت شریان اصلی ارتباط اطلاعرسانی و تجارت است، خاموشی آن تبعات گستردهای بر زندگی مردم بر جای میگذارد.
بیشترین آسیب متوجه کسبوکارهای آنلاین است که حیات اقتصادی آن به شبکههایی چون اینستاگرام وابسته است. تعطیلی اجباری صفحات فروش، قطع دسترسی به مشتریان و توقف تراکنشهای مالی، هزاران فعال اقتصادی را دچار زیان جبرانناپذیر میکند. این خاموشی نهفقط جریان اقتصاد دیجیتال، بلکه امید و انگیزه نسل جوان کارآفرین را نیز هدف میگیرد.
کسبوکارهای آنلاین در تله محدودیتهای اینترنتی
با شدت گرفتن محدودیتهای اینترنتی در روزهای اخیر، کارشناسان حوزه اقتصاد و فناوری اطلاعات نسبت به پیامدهای گسترده این تصمیم بر کسبوکارهای آنلاین هشدار دادهاند. به گفته آنان قطع یا کندی اینترنت دیگر صرفاً یک اختلال فنی نیست، بلکه به بحرانی اقتصادی تبدیل شده است که در ساختار تولید، تجارت و حتی زندگی روزمره مردم نفوذ کرده است.
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران ضمن اشاره به شرایط حساس کشور و فضای امنیتی موجود، تأکید کرد که چنین تصمیماتی اگرچه ممکن است در لحظه منطقی بهنظر برسند، اما در سطح کلان آثار مخربی برای بخشهای مولد اقتصاد دارند. او توضیح داد که اقتصاد امروز دیگر وابسته به مدلهای سنتی نیست و فعالیتهای روزمره خرید کالا تا خدمات بانکی یا ارتباطات سازمانی بهصورت مستقیم از بستر اینترنت تغذیه میشوند.
- گیگهای میلیونی استارلینک؛ تجارت تازه اینترنت در سایه محدودیتها
- محدودیت جدید در ایتا؛ فایلهای قدیمی بیش از ۵۰ مگابایت حذف میشوند
- تبعیض دیجیتال در سایه خطوط سفید؛ اینترنت برای همه یا عدهای خاص؟
به همین دلیل، هر انسداد ارتباطی میتواند زنجیرهای از پیامدها را رقم زند؛ از افت تولید و فروش گرفته تا کاهش بهرهوری در سطح ملی. مسعودی تأکید کرد این اختلالات صرفاً کسبوکارهای آنلاین را تحت فشار نمیگذارند، بلکه روی کل فعالیتهای اقتصادی سایه میاندازند.
بهگفته او، حتی واحدهای کوچک صنفی در مناطق شهری برای ثبت تجاری، ارتباط با مشتری و پیگیری امور مالی نیازمند اتصال آنلاین هستند و فقدان آن، سرعت تصمیمگیری و عملیات را دچار وقفه میکند. رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی هشدار داد که تداوم چنین شرایطی میتواند به بیاعتمادی عمومی نسبت به پایداری فضای کسبوکار منجر شود.
بدون اینترنت، موتور اقتصاد ایران از کار میافتد
کاوه مشتاق، مدیرعامل انجمن بلاکچین ایران نیز به عمق وابستگی شبکه اقتصادی ایران به زیرساختهای دیجیتال اشاره دارد. او توضیح داد که در سالهای اخیر با گسترش تجارت الکترونیک، پرداختهای آنلاین و ظهور استارتاپها، بخش قابل توجهی از تولید و مصرف در ایران دیجیتالی شده است. به همین دلیل هر بار که اینترنت جهانی دچار محدودیت یا قطع دسترسی میشود، بخشهای اصلی موتور اقتصادی کشور دچار انسداد میشوند.
مشتاق میگوید: «اینترنت برای اقتصاد ایران دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ بلکه زیرساخت اصلی تعامل مالی، تجاری و اطلاعاتی است. بدون آن نهتنها کسبوکارهای نوین متوقف میشوند، بلکه کل زنجیره تأمین و حتی تجارت سنتی آسیب میبیند.» وی عنوان داشت که وابستگی امروز اقتصاد به شبکههای اجتماعی آنقدر گسترده است که حتی خردهفروشان محلی، رستورانهای کوچک و کارگاههای تولیدی، بیش از نیمی از فروش و بازاریابی خود را در بسترهایی چون اینستاگرام، واتساپ یا تلگرام انجام میدهند.
به باور مشتاق، این وضعیت بهویژه برای بخشهای پیشرو چون فینتکها و استارتاپهای پرداخت دیجیتال خطرناکتر است. این شرکتها بر زیرساخت لحظهای اینترنت و تراکنشهای آنی وابستهاند و هر دقیقه اختلال میتواند میلیاردها تومان زیان ایجاد کند. برخی از این شرکتها دارای سرورهای خارج از کشور یا ارتباطات بینالمللی هستند و قطع ارتباط جهانی، آنها را از بازار کارآمد محروم میکند.
هشدار درباره فلج نقدینگی دیجیتال
در حالیکه در ظاهر گفته میشود شبکههای بومی میتوانند جایگزین نمونههای جهانی باشند، اما در عمل نه از نظر مقیاس کاربر نه از منظر فناوری، و نه از لحاظ اعتماد عمومی قابل قیاس نیستند. این شکاف باعث شده در زمان قطعی اینترنت، کاربران و صاحبان کسبوکارهای آنلاین عملاً از ابزارهای مؤثر بازاریابی محروم شوند و حتی امکان حفظ ارتباط معمول با مخاطبان را نیز از دست بدهند.
مدیرعامل انجمن بلاکچین در ادامه به یکی از پرچالشترین بخشها یعنی بازار رمزارزها نیز اشاره کرد که اتصال آن به شبکه بلاکچین جهانی حیاتی است. وی عنوان داشت قطع اینترنت برای معاملهگران و شرکتهای فعال در صنعت رمزارزها، همانند فریز شدن تمام داراییهاست. بدون ارتباط آنلاین، هیچ تراکنشی در شبکههای بلاکچین قابل انجام نیست و دارندگان کیف پولهای دیجیتال عملاً به سرمایههای قفلشده تبدیل میشوند.
- از اختلال موقت تا فاجعه زیرساختی؛ روایت دو هفته قطعی اینترنت کشور
- سومین قطعی گسترده اینترنت در سال ۱۴۰۴ بار دیگر اقتصاد دیجیتال را لرزاند
- گرانی بیسابقه در بازار فیلترشکن؛ هزینه دسترسی به اینترنت از مرز ۵ میلیون تومان گذشت
این اتفاق هزینههای گزافی برای شرکتهای فعال در این حوزه به همراه دارد و میتواند بخشی از نقدینگی غیررسمی بازار را از گردش خارج کند که خود اثر مستقیم بر مجموع نقدینگی اقتصادی کشور دارد. از سوی دیگر، محدودیت اینترنت ضربهای جدی بر تجارت خارجی ایران وارد میکند. بخش عمدهای از ارتباطات تجاری و مذاکرات شرکتهای ایرانی با شرکای خارجی از طریق پلتفرمهای آنلاین انجام میشود.
ایمیل، سامانههای تبادل داده، جلسات تصویری و ابزارهای مدیریتی ابری بخشی از شبکه همکاری بینالمللی هستند. وقتی این پل ارتباطی قطع شود، پروژههای جاری متوقف میشوند، اعتبار قراردادها زیر سؤال میرود و جلب اعتماد طرفهای خارجی دشوارتر میگردد.
تبعات قطعی اینترنت برای تمام صنایع سایه میاندازد
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران از وضعیت بحرانی اقتصاد در دوران محدودیتهای اینترنت سخن گفت و هشدار داد که ادامه این شرایط میتواند تابآوری کل بخش خصوصی را در برابر بحرانهای ارتباطی بهشدت تضعیف کند. او با اشاره به وابستگی روزافزون فعالیتهای اقتصادی به بسترهای آنلاین توضیح داد: «امروز تقریباً هیچ حوزهای از اقتصاد را نمیتوان مستقل از اینترنت دانست. از فروشگاههای کوچک و متوسط تا پلتفرمهای بزرگ تجارت الکترونیک و حتی صنایع تولیدی، همگی بخشی از فرآیندهای خود را بر پایه شبکه ارتباطی اینترنت انجام میدهند.»
مسعودی تأکید کرد که هرگونه محدودیت یا اختلال در دسترسی، مستقیماً بر عملکرد این کسبوکارها اثر منفی میگذارد و در نتیجه کل اکوسیستم اقتصادی کشور را دچار کاهش بهرهوری و اختلال در گردش مالی میکند. به گفته او در دو هفته گذشته بسیاری از فعالان حوزه دیجیتال، دورهای طولانی از قطع یا اختلال شدید اینترنت را پشت سر گذاشتهاند؛ دورهای که به تعطیلی موقت فروشگاههای آنلاین، اختلال در پرداختها، کاهش تعامل با مشتریان و حتی توقف خدمات مالی منجر شده است.
او هشدار داد که اگر این وضعیت در سایه شرایط جنگی تکرار شود، تابآوری کسبوکارهای دیجیتال بهسرعت کاهش خواهد یافت و احتمال خروج برخی از آنها از چرخه فعالیت اقتصادی وجود دارد.
رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران در ادامه گفت: «وقتی از آسیبهای ناشی از قطعی اینترنت صحبت میکنیم، نباید تصور شود این مشکل فقط دامن استارتاپها یا شرکتهای فناوری را میگیرد. اقتصاد دیجیتال بهشکل افقی در تمام صنایع نفوذ کرده است.» او توضیح داد که حتی کسبوکارهای سنتی مانند فروشگاههای فیزیکی، شرکتهای حملونقل و تأمینکنندگان کالا، برای ارتباط با مشتریان، ثبت سفارش و انجام پرداختها از ابزارهای آنلاین استفاده میکنند، بنابراین اختلال اینترنتی کل چرخه تجاری کشور را متأثر میسازد.
کسبوکارهای دیجیتال، آسیبپذیرترین بخش اقتصاد
رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران در ادامه افزود: «امروز بخشی از تعامل میان مردم و بازار کاملاً بر بستر اینترنت انجام میشود. از خرید ساده محصولات تا خدمات پس از فروش و ارتباط با مراکز خدماتی، همه در فضای دیجیتال شکل گرفتهاند. محدود شدن این فضا در عمل ارتباط میان مصرفکننده و عرضهکننده را قطع میکند و اعتماد عمومی به پایداری خدمات را از بین میبرد.»
این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات درخصوص برآورد خسارت اقتصادی ناشی از قطعی اینترنت توضیح داد که تعیین عدد دقیق در شرایط کنونی دشوار است، چرا که سابقهای با مشابهت کامل وجود ندارد. او به تجربه پیشین اشاره کرد: «در دوره دوازدهروزه جنگ گذشته، مسئولان ارتباطات ارقامی از خسارت ارائه کردند؛ اما وضعیت فعلی پیچیدهتر است و نمیتوان از همان معیارها استفاده کرد.»
- تمدید سهماهه مجوزهای منقضی کسبوکارها در دوران جنگ
- هشدار نماینده مجلس درباره نقش تلگرام و واتساپ در جنگ اطلاعاتی
- اینترنت پرو در راه است: اینترنت پایدار سازمانی برای تداوم کسبوکارها در اقتصاد دیجیتال
مسعودی خاطرنشان کرد در حال حاضر کشور با ترکیبی از بحرانها شامل شرایط جنگی، رکود تورمی، کاهش سرمایهگذاری و بیثباتی در بازار مواجه است و همین امر ارزیابی دقیق خسارتها را نیازمند مطالعات تخصصی گسترده میکند. به باور او، برای رسیدن به تصویری واقعی از میزان تأثیرات اقتصادی باید اجازه داد وضعیت عمومی به ثبات نسبی برسد و سپس با تشکیل کارگروههای فنی و اقتصادی، حجم خسارتها بهصورت مستند اندازهگیری شود.
او در پایان تأکید کرد: «کسبوکارهای دیجیتال از نظر ماهیت فعالیت، آسیبپذیرترین بخش اقتصاد در برابر محدودیتهای ارتباطی هستند. تمام فرآیند خدماترسانی، بازاریابی، ارتباط با مشتری، پشتیبانی فنی و حتی مدیریت داخلی این شرکتها بر بستر اینترنت شکل گرفته است. بنابراین، قطع یا اختلال کوتاهمدت نیز میتواند به توقف کامل جریان کاری آنها بینجامد و زیانهای چندلایه در سطح نیروی انسانی، سرمایهگذاری و اعتماد مشتریان ایجاد کند.»
