چارچوب استفاده از هوش مصنوعی در صنعت برق تصویب و ابلاغ شد

0 ارسال شده توسط: پوریا هاشم پور 15 فروردین 1405 ساعت 16:06

شرکت توانیر با هدف سامان‌دهی و توسعه هوش مصنوعی در شبکه برق کشور، چارچوب جدید استفاده از این فناوری را تصویب و برای اجرا ابلاغ کرد.

شرکت توانیر آیین‌نامه جامع به‌کارگیری هوش مصنوعی در صنعت برق را با هدف استقرار نظام حاکمیت هوش مصنوعی و یکسان‌سازی ضوابط فنی و مدیریتی ابلاغ کرد. این سند تلاش می‌کند چارچوبی یکپارچه، الزام‌آور و قابل نظارت برای توسعه و استفاده از سامانه‌های هوشمند در بخش‌های تولید، انتقال و توزیع ایجاد کند. بر اساس آخرین اخبار داخلی، توانیر با این اقدام به‌دنبال افزایش شفافیت، امنیت داده و بهره‌وری عملیاتی در شبکه برق است.

ایجاد نظام حاکمیتی هوش مصنوعی در صنعت برق

آیین‌نامه بهره‌برداری از هوش مصنوعی با هدف استقرار یک نظام جامع حاکمیت هوش مصنوعی و ایجاد چارچوبی یکپارچه، الزام‌آور و حاکمیتی از سوی سرپرست شرکت توانیر ابلاغ شد. این سند به‌عنوان مرجع رسمی سیاست‌گذاری و اجرا در حوزه فناوری‌های هوشمند، قرار است مسیر حرکت صنعت برق کشور را در زمینه طراحی و به‌کارگیری سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مشخص کند و از پراکندگی، تعارض یا ناهمگونی در اجرای پروژه‌ها جلوگیری کند.

هدف اصلی این آیین‌نامه ایجاد یک نظام حاکمیتی مشخص و قابل نظارت برای فناوری‌های هوش مصنوعی در تمام شرکت‌های مجموعه صنعت برق کشور است که از مرحله تولید داده تا تحلیل، اشتراک‌گذاری، تصمیم‌سازی و بهره‌برداری عملیاتی را تحت کنترل و قواعد واحد قرار دهد. در این چارچوب، موضوعاتی همچون صیانت از مالکیت داده‌ها، تضمین امنیت، صحت و محرمانگی اطلاعات، تعریف دقیق نقش‌ها و مسئولیت‌های سازمانی، تعیین سطوح دسترسی کاربران و مدیران، و هم‌راستاسازی کل فعالیت‌های مرتبط با اسناد بالادستی و سیاست‌های تحول دیجیتال صنعت برق مورد توجه قرار گرفته است.

در این آیین‌نامه تأکید شده است که تمامی واحدها موظف‌ هستند سیاست‌ها، پروژه‌ها و زیرساخت‌های AI خود را بر اساس این قواعد بازتنظیم کنند. این آیین‌نامه به‌عنوان یک سند تخصصی، اجرایی و لازم‌الاجرا عمل خواهد کرد و از این پس مبنای طراحی، توسعه، استقرار، بهره‌برداری و نظارت بر تمامی سامانه‌ها، داده‌ها، الگوریتم‌ها و پروژه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در ستاد توانیر و شرکت‌های زیرمجموعه و وابسته خواهد بود.

همچنین بخوانید

بهره‌برداری مسئولانه از AI در شبکه برق کشور

این سند همچنین فرآیندهای استاندارد برای مدیریت داده‌ها، نحوه تعامل سامانه‌های هوشمند با زیرساخت‌های حیاتی صنعت برق، مقررات مربوط به کنترل کیفیت الگوریتم‌ها، الزامات اخلاقی و حقوقی و سازوکارهای پایش ریسک را تعیین می‌کند.

به گفته شرکت توانیر، استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی در زیرساخت‌های انرژی بدون وجود یک سند اجرایی واحد می‌تواند مجموعه‌ای از خطرات جدی را ایجاد کند. این خطرات شامل تشتت در تصمیم‌گیری مدیریتی، توسعه جزیره‌ای و ناسازگار سامانه‌ها در شرکت‌های مختلف، تهدید امنیت و محرمانگی داده‌های حیاتی، بروز ابهام در مالکیت داده‌های تولیدشده توسط الگوریتم‌ها و افزایش خطرپذیری حقوقی، امنیتی و عملیاتی در شبکه‌ برق است.

توانیر توضیح داده است که نبود استانداردهای واحد می‌تواند حتی موجب اختلال در هماهنگی بین سامانه‌های هوشمند، کاهش قابلیت اعتماد شبکه، دشواری در ردیابی خطاها و بالا رفتن احتمال سوءاستفاده از داده‌های حساس شود. با ابلاغ این آیین‌نامه، شرکت توانیر قصد دارد یک چارچوب قانونی، ساختاریافته و امن ایجاد کند تا تمامی فعالیت‌های مربوط به هوش مصنوعی در صنعت برق در مسیر واحد، قابل ارزیابی و کنترل‌پذیر حرکت کند.

اجرای این سند می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای بهره‌گیری ایمن، مؤثر و هدفمند از فناوری‌های هوشمند در مدیریت شبکه برق شود؛ از جمله افزایش کارایی عملیاتی، کاهش هزینه‌های پنهان و آشکار، بهبود کیفیت خدمات ارائه‌شده به مشترکان، ارتقای تاب‌آوری شبکه و تسریع روند تحول دیجیتال در صنعت برق ایران. این اقدام همچنین می‌تواند راه را برای توسعه ابزارهای پیش‌بینی، مدیریت بار، کاهش تلفات، خودکارسازی فرآیندها و بهبود تصمیم‌گیری در سطوح مختلف عملیاتی و مدیریتی هموار کند.