گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
فضانوردان مأموریت آرتمیس ۲ با دور شدن از زمین تا فاصلهای بیسابقه، تاریخ اکتشافات انسانی را وارد مرحلهای تازه کردند.
چهار فضانورد مأموریت آرتمیس ۲ ناسا اکنون عنوان دورترین انسانهای تاریخ از زمین را در اختیار دارند؛ دستاوردی که نقطه عطفی مهم در مسیر بازگشت بشر به اعماق فضا محسوب میشود. این خدمه که از چهار روز پیش راهی مدار ماه شدهاند، روز گذشته با عبور از فاصله ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری از سیاره زمین رکوردی را که از دوران برنامه آپولو پابرجا مانده بود پشت سر گذاشتند.
بر اساس آخرین اخبار نجوم، چنین فاصلهای پیشتر هرگز توسط هیچ انسان دیگری تجربه نشده بود و نشان میدهد توانمندی فضاپیمای اوراین در انجام مأموریتهای دوربرد تا چه اندازه افزایش یافته است.
رکوردشکنی تاریخی مأموریت آرتمیس ۲
بعدازظهر دوشنبه و در ساعت دقیق ۱۳:۵۷ به وقت ساحل شرقی آمریکا (۲۱:۲۷ به وقت ایران)، فضاپیمای اوراین حامل چهار فضانورد مأموریت آرتمیس 2 به نامهای رید وایزمن، ویکتور گلوور و کریستینا کوک از ناسا و جرمی هانسن از آژانس فضایی کانادا، از مرز ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری زمین فراتر رفت و یکی از تاریخیترین لحظات عصر جدید اکتشافات فضایی را رقم زد.
این رقم عبوری رسمی از رکوردی است که در سال ۱۹۷۰ توسط جیمز لاول، جان سویگرت و فرد هایسه در جریان پرواز پرچالش آپولو ۱۳ ثبت شده بود و بیش از پنج دهه بدون تغییر باقی مانده بود. اکنون آرتمیس ۲ نه بر اثر یک بحران اضطراری، بلکه با برنامهریزی دقیق و در چارچوب آزمودن مسیر بازگشت آزاد و سامانههای پیشرفته اوراین، این مرز را پشت سر گذاشته است.
در همان لحظه رکوردشکنی، مرکز کنترل مأموریت شاهد گفتوگویی تأثیرگذار بود. جنی گیبونز، فضانورد کانادایی و مسئول ارتباط با خدمه، با صدایی آمیخته به هیجان و غرور اعلام کرد: «امروز شما به نیابت از تمام بشریت مرزها را درمینوردید.» این جمله نهتنها به اهمیت علمی این رکورد، بلکه به معنای نمادین آن برای نسل حاضر و آینده اشاره داشت.
جرمی هانسن در پاسخ تأکید کرد که آنها این گام را با احترام عمیق به تمام کسانی که پیش از آنها برای گسترش مرزهای دانش تلاش کردهاند برمیدارند و افزود که هرچند اکنون به دورترین فاصلهای رسیدهاند که هیچ انسانی تا به حال تجربه نکرده است، اما هدفشان این است که این رکورد ماندگار نباشد و نسلهای آینده بیش از پیش از زمین دور شوند. او همچنین لحظه بازگشت به «مادر زمین» را یادآوری کرد و گفت پیش از آن، وظیفه دارند مسیر را برای پیشتازان بعدی هموارتر کنند.
- از آپولو ۱۷ تا آرتمیس ۲؛ سفر به ماه چگونه متحول شده است؟
- تصاویر تاریخی و شگفت انگیز فضانوردان آرتمیس 2 از سیاره زمین
- مأموریت آرتمیس 2 بدون نقص پیش میرود، جز یک مشکل عجیب در توالت فضاپیما
روایت بازگشت آزاد آپولو ۱۳
مسیر تاریخی آپولو ۱۳ که رکورد اولیه را رقم زد، کاملاً داستانی متفاوت داشت. در سومین روز مأموریت، زمانی که فضاپیما حدود ۳۳۰ هزار کیلومتر از زمین فاصله داشت، انفجار یکی از مخازن اکسیژن، ماژول سرویس را از کار انداخت. این حادثه، که یکی از بحرانیترین لحظات در تاریخ پروازهای سرنشیندار بهشمار میرفت، موجب شد امکان استفاده از پیشرانهها و انجام مانور حیاتی تزریق به مدار ماه از بین برود.
ناسا مجبور شد در کوتاهترین زمان تصمیمگیری کند و تنها راه باقیمانده این بود که فضاپیما از گرانش ماه برای بازگشت آزاد به زمین استفاده کند. همین تصمیم نجاتبخش، علاوه بر حفظ جان خدمه، ناخواسته سبب شد رکورد دورترین فاصله انسان از زمین ثبت شود که سالها حتی از سوی خود فضانوردان کمتر مورد تأکید قرار گرفت، زیرا تمرکز جهانی بر نجات معجزهآسای مأموریت بود. کارشناسان امروز از این رکورد به عنوان رکوردی ناخواسته یاد میکنند، در حالی که رکورد آرتمیس ۲ رکوردی مهندسیشده و هدفمند به شمار میرود.
عوامل تعیینکننده فاصله نهایی و موقعیت ماه در مدار
در مأموریت آرتمیس ۲، رسیدن به چنین فاصلهای بخشی از برنامهی علمی و ناوبری از پیش تعیینشده است. دورترین فاصله فضاپیما از زمین بسته به دو عامل تعیین میشود: موقعیت ماه در مدار بیضوی و ارتفاع گذر فضاپیما از سطح ماه. ماه در طول گردش ماهانه خود فاصلهای بین حدود ۳۶۳٬۳۰۰ کیلومتر (حضیض) و ۴۰۵٬۵۰۰ کیلومتر (اوج) نسبت به زمین دارد و مأموریت آرتمیس ۲ در دورهای انجام شده که ماه به سمت یکی از دورترین نقاط مدار خود نزدیک میشود.
از سوی دیگر، اوراین در مأموریت کنونی قرار است از ارتفاعی اندکی بیش از ۶۵۰۰ کیلومتر از سطح ماه عبور کند. در چنین فاصلهای، قرص ماه برای خدمه همچنان بزرگ و خیرهکننده است، اما نه به اندازهای که فضانوردان آپولو از ارتفاع چند صد کیلومتری شاهد آن بودند. گفته میشود در این نقطه ماه اندازهای شبیه توپ بسکتبالی دارد که با یک دست از صورت دور نگه داشته شده باشد. این موضوع علاوه بر زیبایی بصری، در اندازهگیریهای علمی دوربینهای فضاپیما نیز نقش مهمی دارد و امکان تصویربرداریهای دقیقتر از نواحی وسیع سطحی را فراهم میکند.
نامگذاری دهانهای قمری به نام «کارول»
چند لحظه بعد از ثبت رکورد و درست هنگامی که فضاپیما بر فراز مرز میان سمت نزدیک و پنهان ماه در حرکت بود، خدمه ویژگی جغرافیایی تازهای را مشاهده کردند و از مرکز کنترل خواستند که دهانهای مشخص به نام «کارول» نامگذاری شود؛ بزرگداشتی برای کارول وایزمن، همسر فقید رید وایزمن که در سال ۲۰۲۰ پس از مبارزهای طولانی با سرطان درگذشت.
این درخواست، یکی از صمیمانهترین و انسانیترین لحظات تاکنون در مأموریت را رقم زد و نشان داد که حتی در دل سفرهای پیچیده فضایی، روایتهای شخصی و انسانی همچنان حضوری پررنگ دارند. اگر این درخواست از سوی اتحادیه بینالمللی نجوم پذیرفته شود، این دهانه میتواند برای همیشه نام یک فرد عادی را در کنار قهرمانان اکتشاف فضایی جاودانه کند.
سرعت حرکت اوراین و برنامه تصویربرداری علمی سطح ماه
در مرحله ثبت رکورد دیروز، اوراین با سرعتی نزدیک به ۵٬۰۵۲ کیلومتر بر ساعت در حال گذر از کنار ماه است. طی این عبور، خدمه مأمور ثبت تصاویر علمی از حدود ۳۰ هدف مهم سطح ماه هستند؛ از جمله حوضه اورینتاله، یکی از بزرگترین ساختارهای برخوردی شناختهشده با قطر تقریبی هزار کیلومتر که در مرز میان سمت نزدیک و پنهان ماه قرار دارد، و حوضه هرتزاسپرونگ در اعماق سمت پنهان ماه. این ثبتها برای تحلیل ساختارهای قدیمی پوسته ماه، تاریخچه برخوردها و تعیین مناطق بالقوه برای مأموریتهای آینده اهمیت بالایی دارند. برخی از این تصاویر همچنین برای نقشهبرداری سهبعدی و بازسازی توپوگرافی دقیق سطح ماه مورد استفاده قرار میگیرد.
عبور از کنار ماه همچنین فرصت خلق تصاویر نمادین و کمیاب را فراهم میکند. خدمه میتوانند شاهد «غروب زمین» باشند؛ لحظهای که سیاره آبی آرامآرام پشت لبه ماه ناپدید میشود و ساعاتی بعد «طلوع زمین»؛ منظرهای که در آن زمین دوباره بر فراز افق قمری ظاهر میشود. این صحنه برای نخستین بار در سال ۱۹۶۸ توسط آپولو ۸ ثبت شد و به یکی از تاثیرگذارترین تصاویر تاریخ تبدیل گشت.
مأموریت آرتمیس ۲ نیز این فرصت را دارد که نسخههای تازه و باکیفیتتری از چنین لحظاتی به ارمغان بیاورد. برنامه زمانی مأموریت همچنین امکان مشاهده یک خورشیدگرفتگی را فراهم کرده است. هنگامی که ماه میان فضاپیما و خورشید قرار بگیرد، خدمه با استفاده از عینکهای محافظ و تجهیزات عکاسی ویژه قادر خواهند بود تاج خورشیدی، یعنی لایه بیرونی و کمنور خورشید، را ثبت کنند که از زمین تنها در مدت کوتاهی از یک خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده است.
- این عکسهای ماموریت آرتمیس 2 ناسا با گوشی آیفون گرفته شدهاند
- ۱۰ ماموریت فضایی هیجانانگیز در سال ۲۰۲۶ که آینده بشر را دگرگون میکنند
- زمین صاحب یک قمر تازه شد؛ ناسا حضور این مینی مون جدید را تا ۵۰ سال تایید کرد
دورترین نقطه سفر و اهمیت آن برای آینده برنامه آرتمیس
بر اساس محاسبات ناوبری، مسیر اوراین تا فاصلهای حدود ۴۰۶٬۷۷۳ کیلومتر از زمین خواهد رسید. این عدد نه تنها رکوردی تازه برای انسان ثبت میکند، بلکه گامی مهم در مسیر آمادگی برای مأموریتهای بعدی آرتمیس محسوب میشود که قرار است انسان را دوباره بر سطح ماه فرود آورند و سپس راه را برای سفر به اعماق دورتر منظومه شمسی هموار کنند. این مرحله همچنین آزمونی حیاتی برای شبکه ارتباطی «دیپ اسپیس» ناسا محسوب میشود، زیرا در چنین فاصلهای حتی کوچکترین تأخیر ارتباطی نیز قابل اندازهگیری است.
