گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
اگر یادتان باشد در مقاله “نقشه راه تبدیل شدن به یک متخصص در هر حوزهای” توضیح دادیم که برای بهترین شدن، نیاز به تمرین دارید. حالا فرقی نمیکند که چگونه تمرین کنید، مهم این است که تمرینها ثمربخش باشند.
یک سوال ساده: آخرین باری که در یک بازی ویدیویی با یک انتخاب سخت روبرو شدید، چه کردید؟ آیا مسیر امن را انتخاب کردید، یا ریسک کردید و به دنبال جایزه بزرگتر رفتید؟
شاید این سوال بیاهمیت به نظر برسد. ولی روانشناسان سالهاست که میدانند رفتار ما در بازیهای ویدیویی آینهای از شخصیت واقعی ماست. روانشناسی ریسک در بازی یک حوزه جدی است که نشان میدهد چطور تصمیمهایی که در دنیای مجازی میگیریم، دقیقاً همان الگوهایی را دنبال میکنند که در زندگی واقعی داریم.
بازی، آزمایشگاه رفتار انسانی
بازیهای ویدیویی یک موقعیت منحصربهفرد ایجاد میکنند. شما در یک محیط امن هستید، پیامدهای واقعی وجود ندارد، و میتوانید کاملاً آزادانه تصمیم بگیرید. هیچکس قضاوتتان نمیکند، هیچ پولی از دست نمیدهید، و اگر اشتباه کنید میتوانید دوباره شروع کنید.
این دقیقاً همان چیزی است که آن را برای مطالعه رفتار انسانی ارزشمند میکند. وقتی فشار دنیای واقعی وجود ندارد، آدمها طبیعیتر رفتار میکنند. و همین رفتار طبیعی است که شخصیت واقعی را نشان میدهد.
محققان دانشگاههای مختلف در سالهای اخیر بازیهای ویدیویی را به عنوان ابزاری برای سنجش شخصیت مورد بررسی قرار دادهاند. نتایج جالب بوده است. افرادی که در بازیها ریسکپذیرتر هستند، در زندگی واقعی هم تمایل بیشتری به پذیرش ریسک دارند. و برعکس.
چطور بازی میکنید؟
قبل از هر چیز، بگذارید چند سوال بپرسم. جوابهای صادقانه به شما کمک میکند بفهمید در کدام دسته قرار میگیرید.
- وقتی در یک بازی نقشآفرینی با یک دشمن قوی روبرو میشوید، آیا سعی میکنید با او بجنگید یا از او فرار میکنید؟
- آیا ترجیح میدهید با تجهیزات مطمئن و آشنا بازی کنید، یا همیشه دنبال آیتمهای جدید و ناشناخته هستید؟
- وقتی در یک بازی استراتژیک میتوانید یک پیروزی کوچک مطمئن داشته باشید یا یک پیروزی بزرگ احتمالی، کدام را انتخاب میکنید؟
- آیا قبل از هر حرکت مهم در بازی، بازی را ذخیره میکنید؟
اگر بیشتر جوابهایتان به سمت احتیاط و امنیت بود، احتمالاً در دسته ریسکگریزها قرار میگیرید. اگر بیشتر به سمت ریسک و ماجراجویی رفتید، ریسکپذیر هستید.
روانشناسی ریسک در بازی: چه اتفاقی در مغز میافتد؟
وقتی در یک بازی با یک انتخاب ریسکی روبرو میشوید، مغز شما دقیقاً همان فرآیندی را طی میکند که در زندگی واقعی. بخشهایی از مغز که مسئول ارزیابی پاداش و خطر هستند، فعال میشوند. دوپامین ترشح میشود. احساس هیجان یا اضطراب ایجاد میشود.
تفاوت اینجاست که در بازی، این فرآیند بدون پیامدهای واقعی اتفاق میافتد. ولی الگوی تصمیمگیری همان است.
این موضوع توضیح میدهد که چرا بعضی بازیکنان در بازیهای قمار مجازی هم نمیتوانند جلوی خودشان را بگیرند. مغز آنها به همان شکلی واکنش نشان میدهد که در قمار واقعی. و کسانی که در بازیهای مجازی به راحتی ریسک میکنند، معمولاً در زندگی واقعی هم همینطور هستند.
دو نوع بازیکن، دو نوع شخصیت
بازیکن ریسکگریز
این دسته از بازیکنان چند ویژگی مشترک دارند:
- قبل از هر مرحله مهم بازی را ذخیره میکنند
- ترجیح میدهند با استراتژیهای آزمودهشده پیش بروند
- از آیتمهای نادر و گرانقیمت استفاده نمیکنند چون نگران هدر دادنشان هستند
- در بازیهای چندنفره، نقشهای حمایتی را ترجیح میدهند
- وقتی یک استراتژی کار میکند، به آن پایبند میمانند
این بازیکنان در زندگی واقعی هم معمولاً محتاطتر هستند. تصمیمهای مالیشان محافظهکارانهتر است، در روابط اجتماعی احتیاط بیشتری دارند، و قبل از هر تغییر بزرگ زمان زیادی فکر میکنند.
بازیکن ریسکپذیر
این دسته هم ویژگیهای خاص خودشان را دارند:
- بدون ذخیره کردن بازی وارد مراحل سخت میشوند
- دوست دارند استراتژیهای جدید و آزمایشنشده را امتحان کنند
- در بازیهای نقشآفرینی، شخصیتهای تهاجمی را انتخاب میکنند
- از شکست خوردن نمیترسند و آن را بخشی از فرآیند یادگیری میدانند
- وقتی یک استراتژی کار نمیکند، سریع آن را عوض میکنند
این بازیکنان در زندگی واقعی هم معمولاً جسورتر هستند. راحتتر شغل عوض میکنند، در سرمایهگذاریها ریسک بیشتری میپذیرند، و از تجربههای جدید استقبال میکنند.
بازیهای مختلف، تستهای مختلف
جالب اینجاست که انواع مختلف بازیها، جنبههای مختلفی از شخصیت را آشکار میکنند.
- بازیهای استراتژیک مثل شطرنج یا بازیهای استراتژی بلادرنگ، نشان میدهند که چقدر برنامهریز هستید و چقدر میتوانید ریسکهای محاسبهشده بپذیرید.
- بازیهای نقشآفرینی نشان میدهند که در موقعیتهای اخلاقی پیچیده چه تصمیمهایی میگیرید. آیا همیشه مسیر خوب را انتخاب میکنید یا گاهی برای رسیدن به هدف، راههای خاکستری را هم امتحان میکنید؟
- بازیهای رقابتی آنلاین نشان میدهند که تحت فشار چطور رفتار میکنید. آیا وقتی عقب هستید تسلیم میشوید یا بیشتر تلاش میکنید؟
- بازیهای قمار مجازی مستقیمترین تست برای سنجش رفتار ریسکی هستند. اینکه چقدر حاضرید برای جایزه بزرگتر ریسک کنید، مستقیماً با رفتار مالیتان در دنیای واقعی ارتباط دارد.
اگر قصد دانلود بازیهای ویدیویی برای ارتقای مهارتهای ریسکپذیری خود را دارید، میتوانید از طریق وبسایت Gamasutra (Game Developer) اقدام کنید.
ارتباط با دنیای واقعی
این بحث فقط یک تمرین روانشناختی جالب نیست. کاربردهای عملی دارد.
یکی از جالبترین کاربردها در دنیای مالی است. خیلی از افرادی که میخواهند وارد بازارهای مالی شوند، ابتدا نمیدانند که آیا روحیه ریسکپذیری دارند یا نه. بازیهای ویدیویی میتوانند یک آینه باشند. اگر در بازیها همیشه محتاطترین مسیر را انتخاب میکنید، احتمالاً در معاملات مالی هم همینطور خواهید بود.
همین موضوع توضیح میدهد که چرا روشهای تمرین ترید بدون ریسک برای تازهکارها اینقدر محبوب شدهاند. درست مثل بازیهای ویدیویی، این روشها به افراد اجازه میدهند در یک محیط امن رفتار خودشان را بشناسند و مهارتهایشان را تقویت کنند، قبل از اینکه با پول واقعی وارد بازار شوند.
آیا میتوان شخصیت را تغییر داد؟
سوال مهمی که مطرح میشود این است: اگر فهمیدیم که ریسکگریز هستیم، آیا میتوانیم این را تغییر دهیم؟
جواب کوتاه: بله، ولی نه به طور کامل.
تحقیقات نشان میدهد که بازیهای ویدیویی میتوانند به تدریج آستانه تحمل ریسک را تغییر دهند. وقتی در یک محیط امن بارها ریسک میکنید و نتایج مختلف را تجربه میکنید، مغز یاد میگیرد که ریسک لزوماً به معنای فاجعه نیست. این یادگیری میتواند به زندگی واقعی هم منتقل شود.
ولی باید واقعبین بود. اگر ذاتاً ریسکگریز هستید، احتمالاً هیچوقت به یک ریسکپذیر تمامعیار تبدیل نخواهید شد. و این لزوماً بد نیست. هر دو شخصیت مزایا و معایب خودشان را دارند.
نه ریسکگریزی بد است، نه ریسکپذیری خوب
یک نکته مهم که باید در نظر داشت این است که هیچکدام از این دو شخصیت برتر از دیگری نیست.
ریسکگریزها معمولاً:
- در مدیریت منابع بهتر هستند
- کمتر در دام تصمیمهای هیجانی میافتند
- در بلندمدت ثبات بیشتری دارند
ریسکپذیرها معمولاً:
- فرصتهای بیشتری را میبینند و از آنها استفاده میکنند
- سریعتر یاد میگیرند چون بیشتر آزمایش میکنند
- در محیطهای پرتغییر بهتر عمل میکنند
موفقترین افراد معمولاً کسانی هستند که میتوانند بین این دو حالت تعادل برقرار کنند. میدانند کِی باید ریسک کنند و کِی باید محتاط باشند. برای کسب اطلاع بیشتر در این زمینه میتوانید سری به مقالات وبسایت TechCrunch بزنید.
نتیجهگیری
دفعه بعد که یک بازی ویدیویی بازی میکنید، کمی به تصمیمهایتان توجه کنید. نه برای اینکه بهتر بازی کنید، بلکه برای اینکه خودتان را بهتر بشناسید.
روانشناسی ریسک در بازی به ما یادآوری میکند که بازیهای ویدیویی فقط سرگرمی نیستند. آنها آینهای هستند که شخصیت ما را در لحظاتی که فکر میکنیم کسی نگاهمان نمیکند، نشان میدهند. و شاید صادقانهترین تصویری باشند که میتوانیم از خودمان داشته باشیم.