گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
بسیاری از رانندگان هنگام مراجعه به لاستیک فروشی با اصطلاح بالانس روکار مواجه میشوند، اما دقیق نمیدانند این خدمت چه نقشی در ایمنی و راحتی خودرو دارد.
وقتی در جادهای صاف و بدون دستانداز حرکت میکنید اما فرمان خودرو بیوقفه میلرزد، صندلی شما نیز ارتعاش دارد و این لرزشها با افزایش سرعت شدیدتر میشود، طبیعی است که ذهن فوراً به دنبال منبع مشکل برود. بسیاری تصور میکنند ایراد از تنظیم فرمان یا خرابی جلوبندی است، اما در واقع گاهی دلیل اصلی تنها یک چرخ بالانسنشده است. در چنین مواقعی هنگام مراجعه به لاستیکفروشی ممکن است با اصطلاح «بالانس روکار لاستیک» روبهرو شوید که شاید ساده به نظر برسد اما تأثیری مستقیم بر نرمی حرکت، ایمنی، و عمر مفید لاستیکها دارد.
مفهوم و اهمیت بالانس روکار لاستیک خودرو
بالانس کردن لاستیک، فرآیندی است که در آن وزن حول محور چرخ و تایر به گونهای تنظیم میشود که هنگام چرخش، دچار لرزش یا نوسان نشود و حرکت خودرو در تمامی سرعتها نرم، پایدار و قابلکنترل باقی بماند. کوچکترین عدم تعادل در این مجموعه میتواند در سرعتهای بالا چندین برابر اثر کند و به صورت لرزش قابلمشاهده در فرمان، بدنه و صندلیها ظاهر شود.
در حالت ایدهآل، وزن چرخ باید شامل لاستیک و رینگ به طور یکنواخت در تمامی نقاط حول آن پخش شده باشد تا مرکز جرم در دقیقترین حالت روی محور دوران قرار گیرد، اما در واقع هر چرخ ترکیبی است از لاستیک و رینگ که در فرآیند تولید همیشه کاملاً متقارن نیستند.
ضخامت لایههای لاستیک، محل اتصال تسمهها، نوشتههای روی دیواره تایر و حتی خطای تولید رینگ سبب ایجاد اختلاف وزنی میشوند. همچنین، جوشکاری، ضربهخوردگی یا تاببرداشتن رینگ نیز میتواند نقاط سنگین و سبک داشته باشد. وقتی لاستیک و رینگ به صورت همزمان روی چرخ قرار میگیرند، چنانچه نقاط سنگین آنها در یک سمت جمع شوند، چرخ نامتعادل میشود و این عدم تعادل در سرعتهای بالا باعث لرزش، کوبش و کاهش دقت فرمانپذیری میشود.
انواع روشهای بالانس تایر
بالانس تایر خودرو به دو نوع اصلی بالانس استاتیک یا روکار و بالانس دینامیک تقسیم میشود. بالانس استاتیک یا همان بالانس روکار لاستیک خودرو سادهترین نوع است که تنها بر توزیع وزن در یک صفحه عمودی تمرکز دارد. در این روش، چرخ روی محور افقی قرار میگیرد، آزادانه میچرخد و پس از توقف ناحیه سنگینتر با نیروی جاذبه پایینتر قرار میگیرد و سمت مقابل آن سبکترین قسمت است.
هدف از این نوع، افزودن وزنههای کوچک در نقطه مقابل بخش سنگین است تا چرخ در هر حالتی که قرار گیرد، تمایل به چرخش نداشته باشد و در نقاط مختلف توقف، قسمتهای خاصی همواره پایین نباشند.
- چگونه آج لاستیک میتواند بر فاصله ترمز شما تاثیر بگذارد؟
- میشلن دیگر برترین برند لاستیک لوکس جهان نیست
- آیا لاستیک خودرو شما نشتی دارد؟ ممکن است آن چیزی نباشد که شما فکر می کنید
بالانس دینامیک به عنوان نوع پیشرفتهتر، علاوه بر توزیع وزن در صفحه عمودی اصلاح عدم تعادل در جهت جانبی (چپ و راست) را نیز ارائه میدهد. این نوع، با دستگاههای پیشرفته امکانپذیر است و میزان و محل نیاز به وزنه را با سنسورهای دقیقی اندازهگیری میکند. دقت بالای بالانس دینامیک، اثر قابلملاحظهای در کاهش لرزشهای بالا و افزایش عمر لاستیک و قطعات تعلیق دارد.
لازم به ذکر است، در برخی تعمیرگاهها بالانس روکار همان نوع استاتیک است که غالباً بدون نیاز به خارج کردن چرخ از خودرو انجام میشود و تنها روی تعادل کلی وزن تمرکز دارد، نه بر تعادل در جهتهای مختلف. در این روش چرخ روی خودرو باقی میماند، با چرخش درجا، وزنهها روی لبه رینگ قرار میگیرند و این کار بیشتر بر پایه تجربه مکانیک است و دقت بیشتری نسبت به دستگاههای حرفهای ندارد.
علائم نیاز به بالانس لاستیک
علائم اولیه نیاز به بالانس لاستیک شامل لرزش فرمان، لرزش صندلی و کف خودرو، سایش نامتقارن لاستیک، نویز یا صدای غیرعادی و تأخیر در فرمانپذیری است. لرزش فرمان در سرعتهای ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت، شایعترین و آشکارترین علامت است، که در صورت شدت نشاندهنده عدم توازن چرخهای جلو است، زیرا این چرخها هم وظیفه هدایت خودرو را بر عهده دارند و عدم تعادل در آنها مستقیم بر فرمان تأثیر میگذارد.
سایش نامتقارن لاستیکها از جدیترین دلایل مشکلات بلندمدت است؛ یک لاستیک نامتعادل ممکن است بیشتر اوقات قسمتهایی از آن سریعتر فرسوده شوند و سطح تماس با زمین به طور ناپایدار باشد که عمر مفید آن را کم میکند. صدای وزوز یا ناهنجاری از چرخها نیز میتواند نشاندهنده عدم توازن باشد که در سرعتهای بالا، شدت میگیرد و ممکن است ترمز یا یاتاقانها را در اذهان تداعی کند.
همچنین، تأخیر در فرمانپذیری، احساس سنگینی فرمان یا کشیده شدن خودرو به سمت یک طرف، نشانگر نیاز به بالانس است و در سرعتهای بالا کنترل خودرو را دشوار میکند که در موارد شدید خطرناک است و احتمال از دست رفتن کنترل راننده را بالا میبرد.
مراحل انجام بالانس روکار
برای انجام بالانس روکار لاستیک خودرو ابتدا چرخ جدا شده، سطح آن با دقت تمیز میشود، فشار باد بررسی و تنظیم میگردد. سپس، چرخ روی دستگاههای مخصوص نصب میشود و با چرخشهای چندباره، نقطه سنگین پیدا و علامتگذاری میشود. وزنههای مناسب در محل علامتگذاری نصب شده و آزمون مجدد انجام میگیرد تا در هر زاویه، چرخ در حالت تعادل باشد.
در هنگام اجرا، نقطه سنگین به سمت پایین میافتد و وزنهها در مقابل آن قرار میگیرند تا نیروی جاذبه خنثی شود. اغلب این فرآیند باید چندینبار تکرار شود تا تعادل کامل برقرار شده و چرخ در هر وضعیت، حرکت یکنواخت داشته باشد.
پیامدهای بیتوجهی به بالانس
نادیده گرفتن این مسئله، میتواند منجر به کاهش عمر لاستیک، سایش سریع و ناخواسته قسمتهای سیستم تعلیق، خرابیهای زودهنگام کمکفنرها، سیبکها، بوشها و بلبرینگهای چرخها را در پی داشته باشد که هزینه تعمیر آنها بیشتر از انجام دورهای بالانس است. کاهش خستگی راننده و افزایش ایمنی رانندگی و راحتی سرنشینان، از دیگر مزایای رعایت منظم بالانس است.
- چطور تسمه تایم اصلی را از تقلبی تشخیص دهیم؟ نکات ضروری و قابل اعتماد
- بررسی علمی ریمپ ECU و تأثیر واقعی آن بر مصرف سوخت خودرو
- نشتی روغن گیربکس خودرو؛ تشخیص، علتیابی و رفع مشکل
- سنسور شتاب جانبی چیست و چرا برای ایمنی خودرو اهمیت دارد؟
نکات نگهداری و توصیههای دورهای
نکته مهم این است که بالانس دورهای هر ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر، همراه با جابهجایی لاستیکها بهترین روش حفظ تعادل و کاهش مشکلات است. در صورت ضربههای شدید به لاستیک یا رینگ، سریعاً باید بالانس مجدد انجام شود. همچنین، بررسی و محکم بودن وزنهها در فواصل زمانی منظم هم باید رعایت شود.
انتخاب تعمیرگاه معتبر نیز اهمیت فراوانی دارد، زیرا آنها بالانس دینامیک حرفهای را انجام میدهند که در موارد سرعت بالا و رانندگی در بزرگراه، نتیجه دقیقتر، کمدردسرتر و عمر بیشتر لاستیک و قطعات دارد.
در نهایت، لزوم توجه به بالانس لاستیک خودرو موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. بالانس روکار لاستیک اگرچه سادهترین شکل متعادلسازی چرخهاست، اما نقشی حیاتی در سلامت خودرو، ایمنی سرنشینان و حتی کاهش مصرف سوخت ایفا میکند. لرزش فرمان، سایش نامتقارن و نویز چرخها، همگی زنگهای خطری هستند که نباید نادیده گرفته شوند و بهترین راهحل برای مالکان خودرو، ترکیب بالانس دورهای منظم با بالانس پس از هر ضربه، تعویض لاستیک یا تعمیر سیستم تعلیق است.
به یاد داشته باشید که هزینه بالانس، در مقایسه با هزینه تعویض زودهنگام لاستیک یا تعمیر سیستم تعلیق و قطعات تعلیق و فرمان، بسیار ناچیز است و پرداخت این هزینه اندک، نوعی سرمایهگذاری بر روی ایمنی، راحتی و سلامت خودرو شما محسوب میشود.