حلقه قدرت ارجان؛ گنجینه ۲۶۰۰ ساله که با بولدوزر کشف شد!

کشف تصادفی یک مقبره باستانی در خوزستان، پرده از راز یکی از مرموزترین گنجینه‌های ایران باستان برداشت. حلقه طلایی ارجان که با نمادهای پادشاهی عیلامی تزئین شده است، چه داستانی را روایت می‌کند؟ در گجت‌نیوز بخوانید.

سال ۱۳۶۱، زمانی که یک بولدوزر در حال هموارسازی زمین برای ساخت جاده‌ای در نزدیکی محوطه باستانی ارجان (بهبهان، استان خوزستان) بود، به طور اتفاقی به یک اتاق تدفین ۲۶۰۰ ساله برخورد کرد.

این مقبره که متعلق به دوره نئوعیلامی متأخر (حدود ۶۳۰ تا ۵۵۰ پیش از میلاد) است، گنجینه‌ای از اشیای باستانی بی‌نظیر را در دل خود جای داده بود که مهم‌ترین آن‌ها، حلقه طلایی ارجان یا همان حلقه قدرت است.

این آرامگاه باشکوه از لوح‌های سنگی منظم و سقفی تخت ساخته شده بود. درون این اتاق، یک تابوت مفرغی شبیه وان حمام قرار داشت که بقایای اسکلتی یک فرد ناشناس، منسوجات پنبه‌ای، پلاک‌های طلایی، یک خنجر و مجموعه‌ای از ظروف مفرغی مانند شمعدان و جام نوشیدنی را در خود حفظ کرده بود. اما در میان تمام این آثار، حلقه‌ای که بر روی سینه جسد قرار داشت، توجه باستان‌شناسان را به خود جلب کرد.

حلقه قدرت ارجان؛ نماد پادشاهی عیلام

این حلقه با وزنی حدود ۲۳۷ گرم و ابعاد ۱۷۶ در ۱۱۲ میلی‌متر، ساختاری متفاوت از حلقه‌های معمولی دارد. یک بخش لوله‌ای خمیده که در دو انتها به صفحات دیسک‌مانند ختم می‌شود.

بیشتر بخوانید

• پنج جسد ناشناخته در آشیانه مخفی آدولف هیتلر کشف شد
• نقاشی‌های مرموز صحرای آفریقا؛ آیا فضانوردان باستانی واقعیت دارند؟
• هرم بزرگ جیزه: تنها هرم هشت ضلعی روی زمین
• از متون مقدس تا نظریه‌های مدرن؛ معمای کشتی نوح همچنان ادامه دارد

تقارن کامل در طراحی این صفحات، نشان از اهمیت آیینی و نمادین این اثر دارد. روی هر دیسک، دو شیر بالدار به صورت قرینه در دو طرف یک درختچه نخل نقش بسته‌اند؛ تصویری که در هنر درباری آن دوران، نمادی از قدرت، محافظت و نظم کیهانی بود.

رمزگشایی از هویت صاحب مقبره ارجان

آنچه این حلقه را از یک اثر هنری به یک سند تاریخی مهم تبدیل می‌کند، کتیبه‌ای نئوعیلامی است که روی آن حک شده است. این کتیبه نام صاحب حلقه را کیدین‌هوتران، پسر کورلوش معرفی می‌کند. این نام، جایگاه والای سیاسی و اجتماعی فرد مدفون را تایید کرده و نشان می‌دهد که این حلقه یک شیء تشریفاتی و هویتی بوده است.

حلقه قدرت ارجان در کنار ظروف یافت شده در مقبره، نمونه‌ای برجسته از «مکتب هنری ارجان» به شمار می‌رود. این مکتب هنری، ترکیبی از سنت‌های بومی عیلامی و آموزه‌های هنری آشوری است و سندی مهم از تداوم فرهنگی و نقش عیلام در شکل‌گیری هنر پیشاهخامنشی ایران محسوب می‌شود.