گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
تلسکوپهای بزرگ جهان مرزهای نجوم را جابجا کردهاند و به ما امکان میدهند تا دوردستترین نقاط کیهان را با جزئیاتی بینظیر کاوش کنیم و از رازهای پنهان عالم پرده برداریم.
هزاران سال است که بشر مجذوب آسمان شب و رازهای بیکران کیهان است. برای اکتشاف فضا و درک بهتر اجرام آسمانی، تلسکوپهای زمینی به ابزاری ضروری تبدیل شدهاند که از طریق آنها میتوانیم تصاویری غیرقابل تصور از عالم هستی را مشاهده کنیم و از این رو، تلسکوپهای فضایی مانند هابل و جیمز وب از دایره بررسی ما خارج هستند. در این مقاله به ۹ مورد از بزرگترین و قدرتمندترین تلسکوپهای زمینی میپردازیم که مرزهای دانش ما را جابهجا کردهاند.
۱. تلسکوپ جیمنای جنوبی (Gemini South) – سرو پاچون، شیلی
این تلسکوپ در ارتفاع حدود ۲۷۴۳ متری از سطح دریا در سرو پاچون، شیلی قرار دارد. تلسکوپ جیمنای جنوبی با قطر آینه ۸٫۱ متری از نوع کاسگرین، بخشی از مجموعه رصدخانه جیمنای است و از سال ۲۰۰۰ فعال است. به دلیل شرایط آبوهوایی ایدهآل و آسمان صاف، تصاویر بیسابقهای از جمله میدان ذوزنقه در سحابی شکارچی (Orion Nebula) و سحابی دوقطبی NS14 را ثبت کرده است.
۲. تلسکوپ جیمنای شمالی (Gemini North) – مائونا کیا، هاوایی
خواهر دوقلوی تلسکوپ جیمنای جنوبی، در ارتفاع حدود ۴۲۶۷ متری از سطح دریا بر فراز کوه مائونا کیا در هاوایی مستقر است. این تلسکوپ نیز دارای آینه کاسگرین با قطر ۸٫۱ متر است و همراه با جیمنای جنوبی، تقریباً کل آسمان را پوشش میدهند. از دستاوردهای آن میتوان به ثبت تصاویر طوفانهای مشتری و یک جرم بینستارهای اشاره کرد که با استفاده از طیفسنج چندشیء جیمنای (GMOS) به دست آمدهاند. این پروژه با وجود چالشهای مالی پس از خروج بریتانیا در سال ۲۰۱۲، با پیوستن آژانس فضایی کره (KASI) در سال ۲۰۱۸ به حیات خود ادامه داد.
۳. تلسکوپ سوبارو (Subaru Telescope) – مائونا کیا، هاوایی
این تلسکوپ در ارتفاع حدود ۴۱۱۵ متری از سطح دریا روی قله کوه مائونا کیا در هاوایی قرار دارد و توسط رصدخانه ملی نجوم ژاپن (NAOJ) اداره میشود. ساخت آن در اواسط دهه ۱۹۹۰ آغاز شد و در ژانویه ۱۹۹۹ به بهرهبرداری رسید. تلسکوپ سوبارو دارای آینه اصلی با قطر ۸٫۲ متر و وزنی بیش از ۲۵ تن است و به دلیل موقعیت دورافتاده، از مرکز کنترل هیلو اداره میشود.
۴. تلسکوپ بسیار بزرگ (Very Large Telescope) – سرو پارانال، شیلی
این مجموعه که بخشی از رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) است، در سال ۱۹۹۸ در سرو پارانال شیلی، در ارتفاع حدود ۲۶۳۶ متری از سطح دریا، آغاز به کار کرد. تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در واقع از چهار تلسکوپ واحد تشکیل شده که هر کدام آینههایی به قطر ۸٫۲ متر دارند. این واحدها میتوانند به صورت مجزا یا ترکیبی برای ثبت تصاویر فوقالعاده با جزئیات بالا به کار روند.
۵. تلسکوپ بزرگ آفریقای جنوبی (SALT) – ساترلند، آفریقای جنوبی
تلسکوپ بزرگ آفریقای جنوبی که با نام «چشم غولپیکر آفریقا در آسمان» نیز شناخته میشود، در ساترلند آفریقای جنوبی و در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متری قرار دارد. این تلسکوپ برای صرفهجویی در هزینهها، زاویه ارتفاع ثابتی دارد و تنها در محور افقی قابل تنظیم است. آینه اصلی آن با ابعاد ۱۱٫۱ در ۹٫۸ متر، قدرتی میلیاردها برابر نسبت به چشم انسان فراهم میکند. SALT نسخهای بهینهشده از تلسکوپ هابی-ابِرلی است.
۶. تلسکوپهای کک ۱ و کک ۲ (Keck I and Keck II) – مائونا کیا، هاوایی
این دو تلسکوپ تقریباً یکسان در مائونا کیا، هاوایی واقع شدهاند. تلسکوپ کک ۱ در سال ۱۹۹۳ و کک ۲ در سال ۱۹۹۶ فعال شدند و دستاوردهای علمی مهمی از جمله رصد درون یک ستاره در حال مرگ داشتهاند. نوآوری اصلی آنها در آینههای بخشبندی شده است؛ به جای یک آینه عظیم، از ۳۶ آینه ششضلعی تشکیل شدهاند که با هم یک آینه بزرگ را میسازند. این طراحی انقلابی و موفق، بعداً در بسیاری از تلسکوپهای بزرگ دیگر مانند هابی-ابِرلی و SALT نیز به کار گرفته شد.
۷. تلسکوپ هابی-ابِرلی (Hobby-Eberly Telescope) – کوه فولکز، تگزاس
این تلسکوپ در فورت دیویس، تگزاس قرار دارد و دارای آینهای با قطر مؤثر ۱۰ متر است. مانند SALT، هابی-ابِرلی نیز دارای زاویه دید ثابت ۵۵ درجه است، اما با این محدودیت میتواند ۷۰ درصد از آسمان را رصد کند. این رصدخانه نسبت به سایر تلسکوپهای بزرگ، دسترسی آسانتری دارد و مقصدی محبوب برای گردشگران محسوب میشود. یکی از مأموریتهای برجسته آن، پروژه HETDEX برای ردیابی انرژی تاریک در طول ۱۱ میلیارد سال از تاریخ کیهان است.
۸. گران تلسکوپیو کاناریاس (Gran Telescopio Canarias) – لا پالما، جزایر قناری، اسپانیا
این تلسکوپ در جزیره لا پالما اسپانیا، بخشی از جزایر قناری، و در ارتفاع حدود ۲۲۸۶ متری از سطح دریا واقع شده است. مراسم «نور اول» آن در سال ۲۰۰۷ برگزار شد و جمعآوری دادهها از سال ۲۰۰۹ پس از نصب سیستم اپتیکال برای تصویربرداری و طیفسنجی یکپارچه با وضوح کم تا متوسط (OSIRIS) آغاز گشت. با قطر ۱۰٫۴ متر، گران تلسکوپیو کاناریاس بزرگترین تلسکوپ در اروپاست و به دلیل اجرای «قانون آسمان» (Sky Law) برای کاهش آلودگی نوری، از آسمانی بسیار تاریک و باکیفیت برای رصد بهرهمند است.
۹. تلسکوپ دوچشمی بزرگ (Large Binocular Telescope) – کوه گراهام، آریزونا
این تلسکوپ در سال ۲۰۰۸ در کوه گراهام آریزونا، در ارتفاع بیش از ۳۲۰۵ متری آغاز به کار کرد. تلسکوپ دوچشمی بزرگ با دو آینه اصلی ۸٫۴ متری که قطر مؤثر ترکیبی ۱۱٫۹ متر را فراهم میکنند، عملاً بزرگترین تلسکوپ تکپایهای جهان محسوب میشود. این تلسکوپ از سیستم «اپتیک تطبیقی» برای تولید تصاویر شارپتر بهره میبرد. با این حال، به دلیل قرار گرفتن در زمینهای مقدس قبیله بومی سان کارلوس آپاچی، با چالشهای حقوقی و اعتراضاتی مواجه بوده است.