T-14 آرماتا

راز شکست بزرگترین پروژه تانک‌سازی پوتین؛ چه بر سر T-14 آرماتا آمد؟

پروژه تانک T-14 آرماتا که قرار بود انقلاب زرهی روسیه باشد و تا سال ۲۰۲۰ دو هزار و سیصد دستگاه از آن تولید شود، با شکست مواجه شده و تنها حدود بیست دستگاه از آن ساخته شده است.

روسیه در سال ۲۰۱۵ از جاه‌طلبانه‌ترین برنامه تسلیحاتی خود رونمایی کرد: ساخت تانک T-14 آرماتا که از ابتدا برای تغییر دکترین نظامی این کشور طراحی شده بود. این تانک قرار بود جایگزین تمام مدل‌های قدیمی‌تر مانند T-72 و T-90 شود و ارتش روسیه را به یک نیروی زرهی بی‌رقیب تبدیل کند. اما اکنون، پس از نزدیک به یک دهه، این پروژه با هزینه‌های سرسام‌آور، تحریم‌های بین‌المللی و چالش‌های تولید دست و پنجه نرم می‌کند. شکست این پروژه به یکی از بزرگترین معماهای صنایع دفاعی روسیه تبدیل شده است.

جاه‌طلبی‌های بزرگ و شروع پرحاشیه T-14 آرماتا

تانک T-14 آرماتا اولین طراحی کاملاً جدید روسیه پس از فروپاشی شوروی بود که با نیم قرن دکترین نظامی این کشور متفاوت عمل می‌کرد. برجک ۱۲۵ میلی‌متری آن بدون سرنشین بود و خدمه سه‌نفره آن در یک کپسول زرهی در بدنه قرار می‌گرفتند که از مهمات جدا بود. این طراحی با هدف افزایش ایمنی خدمه انجام شد. سامانه حفاظت فعال افغانست نیز برای رهگیری موشک‌های ورودی در آن تعبیه شده بود.

T-14 آرماتا

تانک آرماتا به عنوان بخشی از یک خانواده پلتفرم جهانی طراحی شده بود که شامل خودروهای جنگی سنگین پیاده‌نظام و خودروهای بازیابی می‌شد. این تانک در رژه روز پیروزی سال ۲۰۱۵ در میدان سرخ مسکو به نمایش درآمد و در حین تمرین تلویزیونی دچار نقص فنی شد و نیاز به بکسل پیدا کرد؛ اتفاقی که شاید نشانه‌ای از مشکلات آتی بود.

هزینه‌های سرسام‌آور و چالش‌های تولید

با وجود طراحی نوآورانه، هزینه بالا به سرعت به بزرگترین مشکل پروژه T-14 آرماتا تبدیل شد. یوری بوریسوف، معاون وقت وزیر مسئول تدارکات، علناً اعتراف کرد که بودجه اختصاص یافته برای این برنامه کافی نیست و هزینه‌های تولید حدود ۲۵۰ درصد بیشتر از پیش‌بینی‌ها بود. تا ژوئیه ۲۰۱۸، بوریسوف که به سمت معاون نخست‌وزیر ارتقا یافته بود، خرید انبوه آرماتا را به طور کامل متوقف کرد.

بیشتر بخوانید

او دلیل این تصمیم را برتری تانک‌های مدرن‌سازی‌شده T-72 در قیمت و کیفیت نسبت به نمونه‌های غربی دانست و تاکید کرد که بودجه نظامی روسیه که یک دهم ناتو است، چنین صرفه‌جویی‌هایی را ایجاب می‌کند. بدین ترتیب، سفارش ۲۳۰۰ دستگاهی تانک آرماتا تنها سه سال پس از اعلام، لغو شد و به جای آن یک دسته آزمایشی ۱۰۰ دستگاهی در نظر گرفته شد که این تعداد نیز پیوسته کاهش یافت.

غیبت آرماتا در جنگ اوکراین و رجوع به گذشته

با آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، بزرگترین جنگ زرهی از سال ۱۹۴۵، تانک T-14 آرماتا که دقیقاً برای چنین نبردهایی ساخته شده بود، عملاً غایب بود. اطلاعات نظامی اوکراین گزارش داد که تحریم‌ها تولید T-14 را متوقف کرده‌اند و قطعات الکترونیکی و اپتیکی وارداتی که طراحی پیشرفته آن به آن‌ها وابسته بود، دیگر در دسترس نیستند. در اواسط سال ۲۰۲۳، رسانه‌های دولتی روسیه اعلام کردند که تعداد کمی از آرماتاها به جبهه فرستاده شده‌اند و از فاصله دور شلیک کرده‌اند، اما طی چند ماه از جبهه خارج شدند و هیچ مدرک تاییدشده‌ای از استفاده رزمی مورد ادعای مسکو هرگز منتشر نشد.

T-14 آرماتا

در همین حال، اورال‌واگن‌زاوود (Uralvagonzavod)، سازنده T-14 و بزرگترین کارخانه تانک‌سازی جهان، خطوط تولید خود را به نوسازی تانک‌های دوران شوروی مانند T-72 و ساخت T-90M اختصاص داد. روسیه حتی برای جبران تلفات سنگین، تانک‌های T-62 و حتی T-55 را از انبارهای قدیمی خارج و فعال کرد.

بیشتر بخوانید

حکم نهایی مسکو: گران‌قیمت و غیرقابل استفاده

سرگئی چمزوف، مدیرعامل شرکت دولتی روستک (Rostec) و از نزدیک‌ترین متحدان پوتین، در مارس ۲۰۲۴، حکم نهایی را صادر کرد. او به خبرگزاری دولتی ریانووستی (RIA Novosti) گفت که آرماتا از هر تانک دیگری در موجودی برتر است اما استفاده از آن بسیار گران تمام می‌شود و افزود: «خرید همان T-90ها برایشان آسان‌تر است.» چمزوف همچنین اظهار داشت که «اکنون به پول برای ساخت تانک‌های جدید، سلاح‌های جدید، شاید ارزان‌تر، نیاز داریم.» او در مورد تعداد تانک‌های تحویل داده شده، تنها گفت که T-14های تولید انبوه به ارتش تحویل داده شده‌اند، اما از ذکر تعداد دقیق خودداری کرد.

T-14 آرماتا

برآوردهای هزینه برای هر دستگاه T-14 آرماتا از حدود ۴ میلیون دلار در ابتدا تا ۹ میلیون دلار در حال حاضر متغیر است که تقریباً دو برابر قیمت یک T-90M است. این تانک هرگز خط مونتاژ واقعی نداشته و خودروهای موجود اساساً دست‌ساز بوده‌اند. مقام‌های روسی در سال ۲۰۲۱ وعده داده بودند که بیش از ۴۰ دستگاه تانک تولید انبوه پس از سال ۲۰۲۳ تحویل داده خواهد شد، اما تعداد این تانک‌ها هرگز از حدود ۲۰ دستگاه پیش‌تولید ساخته شده برای آزمایش‌ها فراتر نرفت.

0 دیدگاه
جدیدترین
قدیمی ترین بیشترین رای
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات