گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
بسیاری از رانندگان زمان تعویض روغن ترمز خودرو را صرفاً بر اساس کیلومتر طیشده میسنجند، در حالی که ماهیت شیمیایی این ماده با گذر زمان تغییر مییابد.
تصور رایج میان بسیاری از رانندگان این است که تعویض روغن ترمز صرفاً به مسافت پیمودهشده و کارکرد بالای خودرو بستگی دارد. با این حال، برخلاف قطعات مصرفی نظیر لنت و دیسک که مستقیماً با میزان تردد مستهلک میشوند، ساختار شیمیایی روغن ترمز حتی با گذشت زمان و توقف طولانی خودرو نیز دچار فرسودگی و افت کیفیت میشود.
این سیال حیاتی وظیفه کلیدی انتقال فشار هیدرولیکی از زیر پای راننده به کالیپرها و لنتها را بر عهده دارد و باید در شرایط دمایی متغیر پایداری خود را حفظ کند. زمانی که این مایع خاصیت اولیه خود را از دست میدهد، فشار هیدرولیک بهدرستی در مدار جریان نیافته و عملکرد کل مدار ترمز با افت محسوس و خطرناکی روبهرو خواهد شد.
در نتیجه، حتی برای خودروهای کمکارکرد نیز پایش دورهای و جایگزینی بهموقع این سیال ضروری است تا از بروز پیامدهای مخرب در سیستم توقف خودرو جلوگیری شود. در ادامه به بررسی تاثیرات مخرب استفاده از روغن ترمز کهنه در خودرو میپردازیم.
راز افت کیفیت روغن ترمز خودرو با گذشت زمان
روغن ترمز در دسته سیالات هیدرولیکی با ساختار شیمیایی ویژه قرار میگیرد که بارزترین ویژگی استانداردهای رایج آن، بهویژه گریدهای DOT 3 و DOT 4 خاصیت جذب فعال رطوبت از محیط پیرامون است.
منافذ بسیار ریز شلنگهای لاستیکی، درپوش منبع و نوسانات دما همگی مسیرهایی هستند که امکان نفوذ بخار آب هوا را به درون مدار فراهم میکنند؛ از این رو حتی در صورت خاموشماندن مداوم خودرو یا تردد محدود در مسافتهای بسیار کوتاه، نفوذ قطرات میکروسکوپی آب به درون بافت روغن بهشکلی پیوسته و ناگزیر اتفاق میافتد. ساختار این مایع بهمرور زمان از حالت خالص خارج شده و خواص خود را از دست میدهد.
- چرا نباید همزمان ترمز و کلاچ بگیرید؟ اشتباهی ساده اما خطرناک در رانندگی
- آیا زمان تعویض لنت ترمز فقط به کارکرد خودرو بستگی دارد؟
- خطرات سرریز روغن موتور؛ اشتباهی رایج با هزینههای سنگین برای خودرو!
- مصرف بنزین خودرو در کدام فصل افزایش پیدا میکند؟
پیامدهای افت نقطه جوش و پدیده خطرناک تراکم بخار
اصلیترین اثر منفی ورود رطوبت به مدار هیدرولیک، افت چشمگیر و نامحسوس نقطه جوش استاندارد روغن ترمز است. در جریان ترمزگیریهای پیاپی، تردد در سراشیبیهای طولانی یا توقفهای ناگهانی در سرعت بالا، اصطکاک لنت و دیسک گرمای فوقالعاده بالایی تولید میکند که مستقیماً به روغن ترمز منتقل میشود.
در چنین وضعیتی اگر نقطه جوش روغن به دلیل وجود آب کاهش یافته باشد، مایع به نقطه جوش رسیده و در داخل مجاری هیدرولیک حبابهای بخار تشکیل میدهد. از آنجا که گازها و بخارات برخلاف مایعات تراکمپذیر هستند، فشار حاصل از فشردن پدال بهجای انتقال مستقیم به کالیپرها، صرف فشردهسازی این حبابها شده و پدیدهای موسوم به اسفنجیشدن، نرمی پدال یا خالیکردن ناگهانی سیستم ترمز پدید میآید.
فرسایش و خوردگی قطعات حساس مدار هیدرولیک
عوارض ماندگاری روغن ترمز فرسوده صرفاً به کاهش توان ترمزگیری در شرایط داغ محدود نمیشود، بلکه ماندگاری آب درون مسیرهای بسته هیدرولیکی، زمینه اکسیداسیون و فرسایش شدید فلزات را ایجاد میکند. رطوبت مدار به مرور زمان باعث زنگزدگی، خوردگی و ایجاد حفرههای میکروسکوپی در سطوح داخلی سیلندر اصلی ترمز، پیستونهای کالیپر و مجاری انتقال میشود. این آسیبها در ادامه به نشتی مدار، خرابی زودرس آببندها و تحمیل هزینههای سنگین تعمیرات به مالک خودرو منجر خواهد شد.
الزامات سازمان ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا
ابعاد خسارتبار آلودگی این سیال بهقدری حیاتی و موثر بر ایمنی است که سازمان ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA) در دستورالعملهای مرجع و رسمی خود هشدارهای زیادی پیرامون ممانعت از ورود رطوبت و ذرات آلاینده به مدار هیدرولیک صادر کرده است.
این نهاد نظارتی تصریح میکند که هرگونه نفوذ آب یا ناخالصی به سیستم هیدرولیک، ضریب اطمینان توقف خودرو را به صفر نزدیک کرده و علاوه بر بالا بردن احتمال تصادفات جادهای ناشی از نقص فنی، مستلزم صرف مخارج گزاف جهت بازسازی قطعات آسیبدیده خواهد بود.
- علتهای رایج تخلیه انرژی و خوابیدن باتری خودرو را بشناسید
- موتورهای دیزلی چه معایبی دارند؟ نکاتی که کمتر شنیدهاید
- روغن موتور و روغن هیدرولیک چه تفاوتی دارند؟
- تاثیرات بنزین بیکیفیت بر بروز ناک و نابودی تدریجی اجزای موتور
زمانبندی سرویس دورهای
با توجه به تفاوت در ساختار مهندسی پلتفرمها، نوع استاندارد روغن مصرفی و الزامات طراحی هر سیستم، نمیتوان یک دوره واحد و یکسان برای تمام خودروها تعریف کرد. با این وجود، اکثر شرکتهای خودروساز بینالمللی برنامه نگهداری و تعویض این سیال را بیش از آنکه بر پایه کیلومتر کارکرد تنظیم کنند، بر اساس زمان اعلام کردهاند.
در عموم دفترچههای راهنمای فنی، تعویض کامل روغن ترمز در بازههای ۲ ساله توصیه شده است، هرچند تطبیق آن با استانداردهای کارخانه سازنده ضرورت دارد. بنابراین کمکارکرد بودن خودرو هرگز توجیهی برای تاخیر در این سرویس حیاتی محسوب نمیشود و با فرارسیدن سررسید زمانی، جایگزینی کامل مایع الزامی خواهد بود.
یک اشتباه رایج میان کاربران این است که شفافیت یا رنگ ظاهری روغن ترمز را ملاک سلامت آن قرار میدهند، در حالی که رنگ روغن صرفاً میتواند نشانههایی ابتدایی از آلودگیهای درشت را نمایان کند و میزان دقیق درصد رطوبت حلشده در مایع با چشم غیرمسلح قابل رویت نیست.
جمعبندی نهایی
در نهایت باید به این اصل اساسی توجه داشت که استهلاک روغن ترمز بر خلاف تصور مرسوم، ارتباط انحصاری با مسافت پیمودهشده ندارد. فرایند مداوم جذب رطوبت محیطی و دگرگونی ویژگیهای شیمیایی، تعویض این مایع را به یک اقدام نگهداری کاملاً زمانمحور بدل ساخته است.
حتی اگر خودرو برای ماهها بدون استفاده در پارکینگ متوقف مانده یا پیمایش بسیار پایینی را ثبت کرده باشد، رعایت دقیق تقویم زمانی اعلامشده از سوی سازنده برای حفظ کارایی ترمزها ضروری است؛ چرا که پایداری و سلامت شیمیایی روغن ترمز خودرو ضامن بدون قید و شرط کارکرد صحیح مدار ترمز و حفظ ایمنی سرنشینان در جادهها به شمار میرود.