گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
اف ۲۲ رپتور، جنگنده پنهانکار ۳۵۰ میلیون دلاری نیروی هوایی آمریکا، با وجود قابلیتهای بینظیر برای نبرد هوایی، تنها سه شکار هوایی تاییدشده دارد که هر سه بالن بودهاند.
جنگنده F-22 Raptor به عنوان اولین نسل پنجم از هواپیماهای پنهانکار جهان، قرار بود برتری هوایی مطلق را در دوران جنگ سرد به ارمغان آورد. برنامه توسعه این هواپیما برای مقابله با پیشرفتهترین جنگندههای شوروی طراحی شده بود. اما با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، دشمن اصلی آن ناپدید شد و سرنوشتی غیرمنتظره برای این جنگنده قدرتمند رقم خورد. امروزه، F-22 Raptor هنوز هم نماد قدرت هوایی است، اما نقش آن بسیار متفاوت از آنچه در ابتدا تصور میشد، از آب درآمده است.
تاریخچه اف ۲۲ رپتور
اف ۲۲ رپتور (F-22 Raptor)، اولین جنگنده رادارگریز نسل پنجم واقعی در جهان، در قالب برنامه جنگنده تاکتیکی پیشرفته (ATF) با هدف غلبه بر هواپیماهای شوروی توسعه یافت. قرار بود این جنگنده برتری هوایی را تضمین کند، اما در سال ۱۹۹۱ و در میانه توسعهاش، اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید و جنگی که F-22 Raptor برای آن ساخته شده بود، هرگز رخ نداد.
نیروی هوایی ایالات متحده (USAF) مدل YF-22 را به دلیل ایمنی و مقرونبهصرفهبودن بیشتر نسبت به YF-23 انتخاب کرد. این جنگنده از ابتدا بر اصول پنهانکاری، سرعت و ترکیب حسگرها بنا نهاده شد.
- جنگنده F-22 قرار بود به بمبافکن مافوقصوت تبدیل شود؛ داستان پروژه مرموز FB-22
- مقایسه اف 22 رپتور با یوروفایتر تایفون؛ کدام جنگنده در نبرد پیروز میشود؟
- کنگره آمریکا بازنشستگی اف-۲۲ رپتور را تا ۲۰۳۲ ممنوع کرد
جنگندهای برای پیروزی در جنگ سرد
برنامه ATF در سال ۱۹۸۱ آغاز شد و لاکهید مارتین با همکاری بویینگ و جنرال داینامیکس، YF-22 را ساخت. این هواپیما با تکنیکهای شکلدهی خاص و پوششهای جاذب رادار (RAM) برای حداقلسازی سطح مقطع راداری طراحی شد. مانورپذیری آن نیز با نازلهای وکتورینگ رانش دو بعدی افزایش یافت.
موتورهای اف ۲۲ رپتور امکان پرواز مافوق صوت را بدون نیاز به پسسوز فراهم میکردند.
برترین جنگنده برتری هوایی بدون دشمن
با توسعه F-22 Raptor، نیروی هوایی آمریکا جنگنده برتری هوایی مورد نظر خود را داشت، اما فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد به معنای ناپدید شدن دشمن اصلی آن بود. ناگهان، آمریکا یک جنگنده ۳۵۰ میلیون دلاری داشت که هیچ دشمنی برای مقابله با آن نداشت. تعداد مورد نیاز F-22 Raptor از ۷۵۰ فروند به کمتر از ۲۰۰ فروند کاهش یافت و در نهایت ۱۹۵ فروند تحویل داده شد. در اوایل دهه ۲۰۰۰، با افول روسیه و عدم ظهور چین بهعنوان تهدید، این جنگنده گرانقیمت بهنظر میرسید. پس از ۱۱ سپتامبر و تمرکز بر جنگ علیه تروریسم با دشمنان کمتهدید هوایی، نقش چندمنظوره محدود F-22 Raptor زیر سوال رفت.
توقف تولید و حادثه بالنها
تولید F-22 Raptor در سال ۲۰۱۲ پس از ساخت ۱۹۵ فروند متوقف شد؛ هزینه بالا و محدودیتهای چندمنظوره سرمایهگذاری را توجیهناپذیر میکرد. با این حال، F-22 Raptor با بهروزرسانیهایی تواناییهای حمله زمینی خود را افزایش داد و در سوریه و افغانستان به کار گرفته شد. اخیراً، با ظهور مجدد چین و روسیه بهعنوان تهدید، F-22 Raptor جانی تازه یافته و قابلیتهای چندمنظوره آن در جنگ کنونی با ایران (طبق منبع) نیز گسترش یافته است.
این جنگنده، که برای برتری هوایی مطلق ساخته شده بود، برای چندین دهه هیچ شکار هوایی نداشت. اولین شکار آن در سال ۲۰۲۳ علیه یک بالن جاسوسی چینی در ارتفاع بالا بود که توسط یک F-22 Raptor با موشک هوابههوا هدف قرار گرفت. سپس، F-22 Raptor دو شیء ناشناس دیگر را، احتمالاً بالنهای جاسوسی، بر فراز آلاسکا ساقط کرد. با این سه مورد، مجموع شکارهای هوایی تاییدشده F-22 Raptor همگی بالن بودهاند. این واقعیت که پیشرفتهترین هواپیمای برتری هوایی تاریخ تنها چند بالن را سرنگون کرده، طعنهآمیز است و ناشی از پایان غیرمنتظره جنگ سرد است.