آمار جدید از بازار وی‌پی‌ان؛ ۸۰ درصد کاربران ایرانی فیلترشکن دارند

آمار جدید از بازار وی‌پی‌ان نشان می‌دهد فیلترشکن به ابزاری فراگیر برای ۸۰ درصد کاربران ایرانی تبدیل شده است. این بازار با گردش مالی ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی، شاهد جهش‌های قیمتی بی‌سابقه‌ای در کشور است.

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد محدودیت‌های اینترنت باعث شکل‌گیری بازاری گسترده و پرهزینه برای خدمات عبور از فیلترینگ شده است. این گزارش بر اساس تحلیل محتواهای تلگرامی، آگهی‌های فروش وی‌پی‌ان و نظرسنجی‌های ملی تهیه شده و ابعاد این پدیده را روشن می‌کند. توجه کاربران به ابزارهای دسترسی به اینترنت آزاد حتی از رصد نوسانات نرخ دلار نیز پیشی گرفته است.

۸۰ درصد کاربران ایرانی از فیلترشکن استفاده می‌کنند

طبق گزارش دیتاک، ۷۵ درصد کاربران ایرانی برای دسترسی به اینترنت از فیلترشکن استفاده می‌کنند. این آمار نشان می‌دهد که از هر چهار کاربر، سه نفر برای فعالیت‌های آنلاین خود به این ابزارها نیاز دارند. همچنین، دست‌کم یک‌سوم این کاربران برای خدمات وی‌پی‌ان هزینه پرداخت می‌کنند که نشان‌دهنده شکل‌گیری یک بازار پولی گسترده و تحمیل هزینه مستقیم به سبد مخارج خانوارهاست. دیتاک فشار اقتصادی را با این مقایسه ملموس کرده که قیمت یک گیگابایت فیلترشکن تقریباً معادل یک نان بربری است.

افزایش نجومی قیمت وی‌پی‌ان در دوره‌های اختلال اینترنت

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار فروش وی‌پی‌ان به شدت به وضعیت دسترسی به اینترنت حساس است. در طولانی‌ترین دوره قطعی اینترنت، متوسط هزینه هر گیگابایت فیلترشکن تا ۳۹۰ هزار تومان افزایش یافت و در اوج تقاضا، قیمت‌ها تا دو میلیون تومان نیز برای هر گیگ مشاهده شد. این قیمت‌ها حتی پس از اتصال مجدد اینترنت، در سطحی معادل ۴٫۸ برابر قیمت ابتدای دوره (بهار ۱۴۰۴) تثبیت شدند.

یکی از چشمگیرترین نمونه‌ها، افزایش ۲۳۴ برابری قیمت یک بسته ۳۰ گیگابایتی بود که از حدود ۵۰ هزار تومان به ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در دوره “اوج خاموشی” رسید و پس از آن به ۲۴۰ هزار تومان کاهش یافت که همچنان بالاتر از قیمت اولیه است.

بازار ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی ابزارهای عبور از فیلترینگ

برآوردهای گزارش حاکی از آن است که اندازه احتمالی بازار سالانه ابزارهای عبور از فیلترینگ در ایران حدود ۱۰۵ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. این رقم با کف ۳۱ هزار میلیارد تومان و سقف ۱۶۴ هزار میلیارد تومان نیز تخمین زده شده است.

این محاسبات نشان می‌دهد حتی با در نظر گرفتن استفاده اشتراکی از هر فیلترشکن توسط حداقل دو نفر، کف این بازار همچنان بالای ۳۰ هزار میلیارد تومان در سال خواهد بود. این یافته‌ها تأکید دارند که محدودیت‌های اینترنت، علاوه بر دشوار کردن دسترسی کاربران، یک اقتصاد بزرگ و نسبتاً غیرشفاف را حول محور فیلترشکن‌ها ایجاد کرده است.