گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
تشخیص روغن موتور تقلبی و بیکیفیت، راهکاری اساسی برای جلوگیری از تحمیل هزینههای سنگین تعمیرات اساسی و کاهش مصرف سوخت است.
برای بخش بزرگی از مردم جامعه، داشتن خودرو یک ضرورت انکارناپذیر در زندگی روزمره به شمار میرود، هرچند که این وسیله نقلیه همواره هزینههای قابلتوجهی را به خانوادهها تحمیل میکند. خرید انواع وسایل نقلیه از خودروهای سواری گرفته تا شاسی بلندها و کامیونها نیازمند صرف بودجه اولیهای سنگین است و پس از خرید نیز برای حفظ کارایی، نیازمند سرویسها و مراقبتهای مداوم هستند که مراجعه به مراکز تخصصی و تعمیرکاران حرفهای برای انجام آنها معمولاً ارزان تمام نمیشود.
اگر شما هم جزو مالکان خودرو هستید، بهخوبی میدانید که چکلیست اقدامات لازم برای مراقبت از سلامت پیشرانه بسیار طولانی است، اما در این میان تعویض بهموقع و منظم روغن موتور بدون تردید مهمترین و حیاتیترین وظیفه هر رانندهای است. با این حال استفاده از روغن موتور بیکیفیت و ناسازگار با مشخصات فنی پیشرانه، عوارض پرهزینهای مانند افزایش مصرف سوخت و خروج دود غیرعادی از اگزوز به همراه دارد که توجه به پنج نشانه اصلی آن میتواند مانع از آسیب شدید موتور شود.
روشهای تشخیص روغن موتور بیکیفیت درون خودرو
روغن موتور در واقع مانند خون در رگهای پیشرانه جریان دارد و چنانچه سطح آن از حد استاندارد کمتر شود، اصطکاک قطعات داخلی باعث آسیبهای شدیدی خواهد شد که هزینههای سرسامآوری را برای تعمیر اساسی روی دست رانندگان میگذارد. با این حال موضوع فقط بررسی میزان و حجم روغن موجود در موتور نیست، بلکه استفاده از روانکاری باکیفیت، معتبر و کاملاً منطبق بر استانداردهای کارخانه از اهمیتی دوچندان برخوردار است.
پیشرانههای مدرن و امروزی ساختاری فوقالعاده پیچیده و دقیق دارند و مهندسان آنها را بهگونهای طراحی کردهاند که تنها با روغنهایی که دارای مشخصات فنی، گرانروی و فرمولاسیون معین هستند به اوج بازدهی و راندمان خود برسند. از این رو، ریختن روغن موتور بیکیفیت یا ناسازگار میتواند به روانکاری ناقص اجزای متحرک منجر شود و علائم غیرعادی در عملکرد فنی خودرو ایجاد کند.
شناخت دقیق این علائم و نشانههای هشداردهنده به شما کمک میکند پیش از وقوع خرابیهای گسترده و آسیب به بلوک موتور، متوجه روغن موتور بیکیفیت درون خودروی خود شوید و در سریعترین زمان ممکن نسبت به تعویض آن اقدام کنید.
1. عدم مطابقت مشخصات روغن مصرفی با توصیههای سازنده
موتور خودرو یک سامانه مکانیکی فوقالعاده پیچیده و دقیق است که تمامی قطعات فلزی متحرک، مجاری داخلی و مواد مصرفی آن بر پایه استانداردهای فنی بسیار مشخص طراحی و ساخته شدهاند. روغن موتور در این میان نقشی کاملاً حیاتی بر عهده دارد و وظیفه اصلی آن روانکاری قطعات داخلی موتور و تضمین حرکت نرم، روان و بدون اصطکاک آنها در کنار یکدیگر است.
هنگامی که خودرو را برای انجام سرویسهای دورهای نزد یک تعمیرکار ماهر و متخصص میبرید، او معمولاً بهواسطه دانش و تجربه فنی خود میتواند مشخصات روغن مناسب پیشرانه را تشخیص دهد؛ اما اگر خودتان شخصاً تصمیم به تعویض روغن گرفتهاید یا میخواهید در مواقع لزوم مقداری روغن به موتور اضافه کنید، هرگز نباید این اقدام حساس را بدون اطلاعات کافی و بر پایه حدس و گمان انجام دهید. شرکتهای خودروساز تقریباً همواره و با دقت بالا، مشخصات فنی روانکار مورد نیاز پیشرانه را تعیین و اعلام کردهاند.
این دادهها بهطور کامل در دفترچه راهنمای خودرو درج شده است. بنابراین اگر درجه گرانروی، استانداردهای کیفی یا مشخصات فنی روغنی که در پیشرانه میریزید با توصیههای صریح کارخانه مطابقت نداشته باشد، این عدم انطباق بهتنهایی یک نشانه کاملاً روشن و آشکار است که نشان میدهد روغن انتخابی شما برای موتور مناسب نیست یا به اصطلاح از روغن موتور بیکیفیت استفاده شده است.
- خطرات سرریز روغن موتور؛ اشتباهی رایج با هزینههای سنگین برای خودرو!
- تفاوت روغن آببندی و روغن موتور؛ چرا موتور نو به روغن مخصوص نیاز دارد؟
- در چه شرایطی استفاده از روغن سنتتیک به موتور خودرو آسیب میزند؟
2. افزایش غیرعادی و ناگهانی مصرف سوخت
میزان مصرف بنزین همواره یکی از مهمترین معیارها برای خریداران انواع خودروهای صفر و کارکرده محسوب میشود، چرا که هزینههای مربوط به تأمین سوخت بخش قابلتوجه و چشمگیری از هزینههای جاری و روزمره مالکیت یک وسیله نقلیه را در طول زمان تشکیل میدهد. اگر هنگام رانندگی روزمره متوجه شدهاید که فواصل زمانی میان مراجعات شما به جایگاههای پمپبنزین نسبت به گذشته کوتاهتر شده و خودرو بدون دلیل مشخصی ناگهان سوخت بیشتری میسوزاند، عوامل و دلایل فنی متعددی میتوانند زمینهساز این مشکل باشند.
با این حال، یکی از مهمترین متهمان این رخداد، استفاده از روغن موتور بیکیفیت یا نامناسب و بهویژه انتخابی با درجه گرانروی (ویسکوزیته) بالاتر و غلیظتر از حد مجاز و توصیهشده است. گرانروی یا ویسکوزیته در واقع معرف میزان مقاومت فیزیکی مایع روانکار در برابر جاری شدن و حرکت در مجاری باریک است که معمولاً بهصورت ترکیبی استاندارد از اعداد و حروف انگلیسی بر روی قوطی و بستهبندی روانکارها چاپ میشود و مستقیماً بر سرعت و سهولت گردش جریان روغن درون موتور تأثیر میگذارد.
چنانچه روغنی با غلظت بیش از حد در موتور استفاده شود، پمپ روغن و پیشرانه برای به جریان درآوردن و پمپاژ این مایع غلیظ در منافذ و کانالهای باریک روغنکاری، ناچار به تحمل فشار بیشتر و صرف نیروی بیشتر خواهند بود. این مقاومت هیدرولیکی اضافه، سبب بالا رفتن بار داخلی موتور و افزایش شدید سطح اصطکاک میان قطعات میشود و در شرایط مختلف عملکردی، افت راندمان مکانیکی و افزایش مصرف سوخت را در پی خواهد داشت.
- تفاوتهای بنیادین روغن موتور مسافت بالا و نوع عملکرد طولانی آن چیست؟
- فشنگی روغن خودرو؛ وظیفه، نشانههای خرابی و روش تعویض
- تیره شدن روغن موتور؛ هشدار خرابی یا نشانه عملکرد طبیعی؟
3. خروج دود غیرعادی (آبی یا سیاه) از لوله اگزوز
مشاهده هرگونه دود در اطراف خودرو و خروج آن از دهانه لوله اگزوز، تقریباً در هیچ شرایطی نشانه خوبی به شمار نمیرود و زنگ خطری جدی برای سیستم فنی خودرو است. خروج دود غلیظ از اگزوز غالباً نشاندهنده بروز نقصی در ساختار درونی موتور یا بخشهای مربوط به سامانه اگزوز و کاتالیزور است که در صورت نادیده گرفته شدن، میتواند هزینههای گزاف و سنگینی را برای تعمیرات اساسی به مالک خودرو تحمیل نماید.
رنگ دود خروجی اگزوز خودرو شامل سفید، آبی و سیاه نقشی تعیینکننده دارد و برای نمونه، خارج شدن دودهایی با طیف رنگی آبی یا سیاه در شرایط خاص، ارتباط مستقیمی با پدیده روغنسوزی یا مشکلات هیدرولیکی ناشی از روانکار دارد. چنانچه این دودهای غیرطبیعی بهطور ویژه در زمان فشردن پدال گاز و حین شتابگیری شدید خودرو به چشم بیایند، احتمال نفوذ ناخواسته روغن به داخل محفظه احتراق وجود دارد که یکی از دلایل اصلی این رخداد، استفاده از روغنی با درجه گرانروی نامناسب و فرمولاسیون ناسازگار با پیشرانه است.
روغن موتور بیکیفیت یا ناسازگار نمیتواند لایه محافظ یکنواخت و کارکرد هیدرولیکی استانداردی از خود نشان دهد و تحت فشارهای مکانیکی، از آببندیها و دیوارهها رد شده و وارد مسیرهایی میشود که اساساً نباید به آنها راه پیدا کند. تجمع روغن در نواحی نامناسب موتور موجب میشود تا روانکار در جریان چرخه جرقهزنی و احتراق بسوزد که این سوختن علاوه بر تولید دود غلیظ میزان آلایندگی خروجی خودرو را به شدت بالا میبرد.
- روغن موتور 0W-20 چیست و آیا میتوان آن را جایگزین 5W-30 کرد؟
- آیا روغن موتور تبخیر میشود؟ هر آنچه باید بدانید
- مقایسه روغن موتور بازیافتی و روغن جدید؛ آیا کیفیت همچنان حفظ میشود؟
4. افت سریع و غیرطبیعی سطح روغن موتور
فواصل استاندارد تعویض روغن موتور متناسب با نوع خودرو، فناوری پیشرانه، شرایط محیطی و آبوهوایی، نحوه رانندگی و توصیههای شرکت سازنده متفاوت است. با وجود این تفاوتها، چنانچه تمام سرویسهای دورهای خودرو بر اساس برنامه منظم انجام شوند، در یک موتور سالم نباید افت سطح روغن به اندازهای نامتعارف و سریع باشد که راننده در فواصل میان دو نوبت سرویس، ناچار به باز کردن درپوش موتور و سرریز کردن مجدد روغن شود.
اگر سطح روغن نشانگر بهسرعت پایین میآید، یکی از گزینههای جدی که باید مورد بازبینی قرار گیرد، ریختن روغنی با ویژگیهای نامناسب در موتور است. البته باید توجه داشت که مصرف بالای روغن همیشه و بهطور قطعی تنها به دلیل کیفیت نامناسب روغن رخ نمیدهد، بلکه عواملی نظیر نشتی فیزیکی در اتصالات، فرسودگی و ساییدگی رینگهای پیستون، خرابی و خشکی کاسهنمدها، سائیدگی گاید و لاستیک ساق سوپاپها و آسیبدیدگی سایر قطعات پیشرانه نیز میتوانند همین علائم را به وجود آورند.
با این حال، استفاده از روغن موتور بیکیفیت یا غیراستاندارد در موقعیتهای خاص سبب میشود تا ساختار روانکار در حرارتهای بالای موتور به هم بریزد. در چنین حالتی تمایل روغن به نفوذ به محفظه احتراق و سوختن، یا نرخ تبخیر سطحی مایع به شکل تصاعدی بالا میرود و در نتیجه سطح روغن موتور با سرعتی غیرعادی کاهش مییابد. استمرار این مورد نهتنها هزینههای نگهداری خودرو را به دلیل خرید مداوم روغن افزایش میدهد، بلکه با افت محسوس کیفیت روانکاری، تشکیل رسوبات و لجن در مجاری روغن را سرعت بخشیده و در نهایت خطر گریپاژ کردن موتور وجود خواهد داشت.
- راهنمای کامل تعویض و بررسی روغن گیربکس اتوماتیک خودرو
- آیا تعویض زودهنگام روغن خودرو، عمر موتور را افزایش میدهد؟
- اهمیت تعویض به موقع روغن ترمز: راز حفظ ایمنی و افزایش عمر سیستم ترمز خودرو
5. بالا رفتن دمای کارکرد و داغ شدن بیش از حد پیشرانه
یکی دیگر از نشانهها و پیامدهای خطرناکی که ممکن است بر اثر ریختن روانکارهای غیراستاندارد در خودرو بروز کند، افزایش دمای کاری موتور و بالا رفتن آمپر حرارت است. البته داغ کردن پیشرانه میتواند ریشههای گوناگونی داشته باشد و نباید این مشکل را منحصراً به روغن موتور ارتباط داد.
در صورتی که چراغ اخطار دمای پیشرانه در پشت آمپر روشن شود یا عقربه نشانگر درجه حرارت آب وارد محدوده قرمز و غیرعادی گردد، راننده بههیچوجه نباید این اخطار حیاتی را نادیده بگیرد یا به مسیر خود ادامه دهد؛ زیرا ادامه رانندگی در حالت بیشگرمایی میتواند صدمات جبرانناپذیری به بخشهای حساسی نظیر واشر سرسیلندر، ساختار فلزی سرسیلندر و حتی پوسته اصلی بلوک موتور وارد آورد.
در میان عوامل مرتبط با روانکارها، ناکافی بودن حجم روغن موجود در کارتل یا به کار بردن روغنی با گرانروی نامناسب، میتواند حرارت موتور را به شدت افزایش دهد. روغن موتور علاوه بر وظیفه کاهش اصطکاک میان سطوح ساینده، در بسیاری از موتورهای احتراقی مدرن نقشی بنیادین در جذب و انتقال حرارت ناشی از احتراق از قطعات داغ داخلی بر عهده دارد.
بدین ترتیب هرگاه چراغ هشدار دما روشن شد یا نشانههایی نظیر بلند شدن بخار آب و دود از زیر درب موتور مشاهده گردید، باید فوراً خودرو را در مکانی ایمن متوقف کرد و اجازه داد کل مدار خنککاری و وضعیت روغن موتور توسط متخصصی ماهر بررسی شود.
- آیا ممکن است روغن خودرو در سرمای زمستان یخ بزند؟
- آیا همیشه باید از یک برند ثابت روغن خودرو استفاده استفاده کنیم؟
- 5 عاملی که باعث روشن شدن چراغ روغن خودرو شما خواهند شد
نکته پایانی و کلیدی درباره اصول انتخاب روغن موتور
در جمعبندی نهایی باید خاطرنشان کرد که در فرایند انتخاب و خریداری روغن موتور، هرگز نباید تصمیمگیریها صرفاً بر پایه معیارهایی نظیر قیمت کالا، تبلیغات تجاری نامهای تجاری یا این باور غلط عامیانه استوار باشد که روغنی که گرانتر است یا ویسکوزیته و غلظت بیشتری دارد، حتماً عملکرد بهتری برای پیشرانه به ارمغان میآورد.
تنها ملاک قطعی، معتبر و اصولی برای انتخاب یک روانکار، مشخصات فنی دقیقی است که توسط مهندسان شرکت سازنده خودرو اعلام شده است. نوع روغن (معدنی، نیمهسنتتیک یا تمامسنتتیک)، شاخص گرانروی (SAE)، سطوح کیفیت جهانی (مانند استانداردهای API و ACEA) و تأییدیههای اختصاصی خودروساز باید بهطور کامل با دادههای موجود در دفترچه راهنما مطابقت داشته باشند.
علاوه بر این، توجه به این اصل فنی بسیار مهم است که دیدن هر یک از علائم و نشانههای پنجگانه فوق لزوماً و صرفاً به معنای نامناسب بودن روغن موتور نیست؛ چرا که هر کدام از این نارساییها میتوانند دلایل مکانیکی، برقی و فنی متعددی در ساختار خودرو داشته باشند.
بنابراین منطقیترین اقدام این است که پیش از هرگونه تعویض خودسرانه، تغییر غلظت روغن یا اقدام به تعمیرات عجولانه، ابتدا خودرو توسط کارشناسان خبره دیاگ و عیبیابی شود تا ریشه اصلی مشکل بهصورت دقیق و فنی شناسایی و برطرف گردد.