گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
داسالت رافال، جنگنده فرانسوی، با هزینه عملیاتی رافال که حدود ۲.۵ برابر کمتر از F-35A است، توانسته با وجود عدم رادارگریزی، سهم بازار جهانی قابل توجهی کسب کند.
جنگنده داسالت رافال (Dassault Rafale) محصول فرانسه، یک هواپیمای دو موتوره است که قابلیت عملیات از ناو هواپیمابر و پایگاههای زمینی را دارد. این جنگنده با وجود اینکه در سال ۲۰۰۱ وارد خدمت شد و فاقد ویژگیهای رادارگریزی پیشرفته نسل پنجمی است، اما در بازار جهانی فروش بسیار موفقی را تجربه کرده است. دلیل اصلی این موفقیت را میتوان در توانایی «چندمنظوره» این جت و مقرونبهصرفه بودن آن در مقایسه با رقبای نسل پنجمی جستجو کرد. رویکرد داسالت برای حفظ برتری، چرخه ارتقاء بیوقفه است تا این جت نسل ۴.۵ همچنان تهدیدی جدی برای هواپیماهای نسل پنجم باشد.
چرا رافال بدون رادارگریزی میفروشد؟
رافال از زمان ورود به خدمت در سال ۲۰۰۱، توانسته در بازار جهانی عملکرد فوقالعادهای داشته باشد، به طوری که تعداد سفارشهای صادراتی آن از سفارشهای داخلی بیشتر است. این موفقیت بیش از آنکه به قابلیتهای رادارگریزی این جنگنده ارتباط داشته باشد، مدیون چرخه ارتقاء بیوقفه و تواناییاش در رقابت با تهدیدات نسل پنجمی است. سطح مقطع راداری (RCS) رافال بین ۰.۰۵ تا ۰.۱ متر مربع تخمین زده میشود، در حالی که برای اف-۳۵اِی (F-35A) حدود ۰.۰۰۵ متر مربع است.
ارتقاء رافال: از F4 تا F5 و فراتر
استاندارد فعلی F4.1 رافال که در سال ۲۰۲۳ تأیید شد، این جنگنده را وارد عصر نبردهای مشارکتی کرده است. این ارتقاء شامل بهبودهایی مانند رادیوی نرمافزاری Thales CONTACT، پاد هدفگیری دوربرد TALIOS و نمایشگر خلبان Scorpion است. همچنین، رادار Thales RBE2 XG AESA و بمب هدایتشونده ۱۰۰۰ کیلوگرمی AASM Hammer اضافه شده که اتصالپذیری و دقت را افزایش میدهد. استاندارد F4 شامل سیستم Prognosis and Diagnostic Aid System (یا PDAS) برای نگهداری پیشبینیپذیر نیز هست که با هوش مصنوعی بهینهسازی خواهد شد. این سیستم باعث کاهش تعمیرات پیشبینی نشده و افزایش آمادگی رزمی ناوگان میشود. در حال حاضر، F4.1 عملیاتی شده، F4.2 در حال ورود به خدمت است و F4.3 در مرحله آزمایش پرواز قرار دارد.
برنامه F5 که در حدود سال ۲۰۳۰ عملیاتی خواهد شد، پاسخی مستقیم از داسالت به جنگندههای نسل پنجم است. موتورهای Safran M88 ارتقاء مییابند تا ۲۰ درصد نیروی رانش بیشتری بدون تغییرات ساختاری عمده ارائه دهند. F5 همچنین رافال را با یک پهپاد رزمی وفادار برگرفته از نمونه رادارگریز nEUROn و با قابلیتهای هوش مصنوعی جفت میکند. این پهپاد رادارگریز با کنترل مستقل و تسلیحات داخلی، ماموریتهای شناسایی و «اولین نگاه، اولین شلیک» را در فضای هوایی مورد مناقشه انجام خواهد داد.
مهندسان داسالت معتقدند به جای تقلید از طراحی رادارگریز F-35، رافال با تکیه بر قابلیتهای اخلالگرایانه (جمینگ)، سرعت، یکپارچگی حسگرها و تسلیحات دوربرد، و کمک پهپادهای رادارگریز، به مقابله با تهدیدات میپردازد. رافال با ۱۴ نقطه اتصال خارجی، میتواند طیف وسیعی از تسلیحات را حمل کند. این تسلیحات شامل موشکهای هوابههوا نظیر Meteor، Mica، AIM-9 Sidewinder و AIM-120 AMRAAM، و موشکهای هوابهسطح/ضدکشتی مانند AGM84 Harpoon، SCALP-EG و AM39 Exocet و همچنین بمبهای هدایتشونده AASM Hammer میشود. این جنگنده همچنین مجهز به یک توپ ۳۰ میلیمتری Nexter 30M791 با ۲۵۰۰ گلوله است و ظرفیت حمل بار خارجی آن بیش از ۲۰,۰۰۰ پوند است.
- یوروفایتر تایفون در برابر داسو رافال: کدام جنگنده در داگ فایت برنده میشود؟
- فناوری عجیب کانوپی جنگنده F-35؛ ترکیبی از شیشه هوشمند، پوشش ضد رادار و محافظ
- سامانه موشکی جدید هوش مصنوعی چین جنگنده F-35 را با دقت 90 درصد ردیابی میکند!
- یک تهدید ارزان برای جنگندههای گرانقیمت؛ چین روش مقابله با F-35 را آزمایش کرد
مقایسه هزینه: رافال در مقابل F-35 و F-22
قیمت خرید جنگنده رافال (Rafale) بسته به قرارداد و تجهیزات آن متفاوت است. یک رافال بدون تسلیحات و پشتیبانی بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون یورو قیمت دارد، اما ارقام پارلمانی فرانسه در دسامبر ۲۰۲۵، هزینه هر هواپیما را ۱۱۹ میلیون یورو (حدود ۱۳۸.۵ میلیون دلار) اعلام کردهاند. بستههای صادراتی کاملتر، شامل تسلیحات و آموزش، از ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار برای هر هواپیما متغیر است.
نقطه قوت اصلی رافال در هزینه عملیاتی رافال است. داسالت هزینه پرواز هر ساعت را حدود ۱۶,۵۰۰ دلار اعلام کرده که ۲.۵ برابر ارزانتر از F-35A با حدود ۴۲,۰۰۰ دلار در ساعت است. میانگین هزینه خرید یک F-35A در آخرین سری تولید ۹۲ میلیون دلار است که ۱۱.۵ درصد افزایش نسبت به سریهای قبلی (۸۲.۵ میلیون دلار) دارد و بالاترین قیمت واحد در تاریخ این برنامه محسوب میشود. مدلهای F-35B با ۱۲۱.۴ میلیون دلار و F-35C با ۱۱۰.۸ میلیون دلار قیمتگذاری شدهاند. هزینه کلی برنامه F-35 تا کنون ۵۳۶.۳ میلیارد دلار است.
جنگنده اف-۲۲ رپتور (F-22 Raptor) نیز در دستهبندی خاص خود قرار دارد؛ جتی که به دلیل هزینه بسیار بالا (حدود ۳۳۰ تا ۳۶۰ میلیون دلار برای هر هواپیما با احتساب تحقیق و توسعه) تنها توسط ایالات متحده عملیاتی شد و تولید آن در سال ۲۰۱۱ با ۱۸۷ فروند پایان یافت.
هزینه عملیاتی رافال: ترکیبی از توانایی و صرفه اقتصادی
با مقایسه ارقام، مشخص است که F-22 تواناترین و گرانترین است؛ F-35 با رادارگریزی واقعی و قیمتی متوسط رو به افزایش در میانه قرار دارد؛ و رافال انتخابی مقرونبهصرفه است. این جنگنده با هزینه عملیاتی رافال و خرید پایینتر (در اکثر پیکربندیها) و حفظ برتری نه با پنهان شدن از رادار، بلکه با غلبه در شبکه و حسگرها، خود را رقابتی نگه داشته است. این مزایا برای نیروی هوایی کشورهایی که توان خرید F-22 را ندارند یا محدودیتهای خرید F-35 را نمیپذیرند، یک مزیت فروش بسیار مؤثر است.