گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
یک رابطه عاطفی سالم میتواند احساس امنیت، آرامش و حمایت ایجاد کند؛ اما برای بعضی افراد، رابطه به منبع دائمی نگرانی تبدیل میشود.
یک پیام که دیر پاسخ داده میشود، یک تماس که جواب داده نمیشود، کمی سرد شدن رفتار طرف مقابل یا حتی یک اختلاف ساده ممکن است ساعتها ذهن فرد را درگیر کند.
«نکند دیگر دوستم ندارد؟»
«نکند کسی دیگری وارد زندگیاش شده؟»
«اگر رابطه تمام شود چه؟»
این افکار ممکن است بارها و بارها تکرار شوند و فرد را وارد چرخهای از نگرانی، اطمینانخواهی و حساسیت زیاد کنند.
اما علت این وضعیت چیست و آیا هر نگرانی در رابطه به معنای مشکل روانشناختی است؟
اضطراب در رابطه از کجا میآید؟
نگرانی در رابطه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
تجربههای ناخوشایند گذشته، شکست عاطفی، طرد شدن، اعتمادبهنفس پایین، سبک دلبستگی، تجربه روابط ناسالم یا حتی رفتار واقعی طرف مقابل میتواند بر احساس امنیت فرد تأثیر بگذارد.
بنابراین نباید تمام نگرانیهای عاطفی را به یک ویژگی شخصیتی نسبت داد. گاهی واقعاً رفتار شریک عاطفی باعث ایجاد بیاعتمادی شده است و گاهی بخش مهمی از اضطراب از الگوهای ذهنی خود فرد ناشی میشود. تشخیص این تفاوت اهمیت زیادی دارد.
شخصیت اضطرابی در رابطه چه ویژگیهایی دارد؟
اصطلاح شخصیت اضطرابی در رابطه ممکن است برای توصیف فردی به کار رود که در روابط عاطفی، نگرانی و حساسیت زیادی را تجربه میکند. چنین فردی ممکن است دائماً به دنبال نشانههایی باشد که ثابت کند رابطه همچنان امن است.
مثلاً ممکن است:
* پیامهای طرف مقابل را بارها بررسی کند.
* تغییرات کوچک رفتاری را بیش از حد تحلیل کند.
* از طرد شدن بترسد.
* به اطمینان گرفتن مداوم نیاز داشته باشد.
* با یک اختلاف کوچک تصور کند رابطه در حال پایان است.
* نسبت به روابط اجتماعی شریک خود حساس شود.
* بعد از یک بحث، ساعتها یا حتی روزها درگیر آن باشد.
وجود یکی از این رفتارها به تنهایی به معنی وجود اختلال یا «شخصیت اضطرابی» نیست. آنچه اهمیت دارد، شدت، تداوم و تأثیر این الگوها بر زندگی و رابطه است.
چرا اطمینان گرفتن مداوم اضطراب را درمان نمیکند؟
فرض کنید فردی نگران است که شریک عاطفیاش او را دوست ندارد. از او میپرسد:
«هنوز دوستم داری؟»
پاسخ مثبت میگیرد و برای مدتی آرام میشود.
اما چند ساعت بعد، یک پیام کوتاه دریافت میکند و دوباره همان نگرانی برمیگردد.
دوباره سؤال میکند و دوباره اطمینان میگیرد.
این چرخه ممکن است بارها تکرار شود.
مشکل اینجاست که اطمینان گرفتن، اضطراب را برای مدت کوتاهی کاهش میدهد اما ممکن است بهتدریج وابستگی فرد به اطمینان گرفتن را بیشتر کند.
در نتیجه، فرد به جای اینکه یاد بگیرد با احساس ناامنی کنار بیاید، برای آرام شدن به واکنش طرف مقابل وابسته میشود.
حسادت همیشه نشانه عشق نیست
یکی از باورهای رایج این است که هرچه حسادت بیشتر باشد، عشق نیز بیشتر است. اما حسادت شدید میتواند به مرور رابطه را فرسوده کند.
کنترل تلفن همراه، پرسوجوی دائمی درباره محل حضور شریک عاطفی، محدود کردن ارتباطات اجتماعی یا تفسیر منفی رفتارهای معمول میتواند اعتماد را کاهش دهد. رابطه سالم به معنای نبودن حسادت نیست؛ بلکه به معنای توانایی مدیریت این احساس و حفظ مرزهای سالم است.
نقش تجربههای گذشته
ذهن انسان از تجربیات گذشته یاد میگیرد. اگر فرد در گذشته تجربه طرد شدن یا خیانت داشته باشد، ممکن است در رابطه جدید نسبت به نشانههایی که احتمال خطر را تداعی میکنند حساستر شود.
این موضوع الزاماً به این معنی نیست که رابطه فعلی نیز ناامن است. گاهی مغز تلاش میکند با پیشبینی خطر، فرد را از تجربه دوباره درد محافظت کند.
اما همین سازوکار دفاعی ممکن است باعث شود فرد در یک رابطه سالم نیز دائماً منتظر اتفاق بد باشد.
آیا این مشکل قابل تغییر است؟
بله. الگوهای فکری و رفتاری ثابت و غیرقابل تغییر نیستند. رواندرمانی میتواند به فرد کمک کند افکار اضطرابی خود را شناسایی کند، بین واقعیت و تفسیر ذهنی تفاوت بگذارد و مهارتهای مؤثرتری برای مدیریت هیجانهای خود یاد بگیرد.
در برخی موارد نیز ممکن است لازم باشد هر دو نفر رابطه، الگوهای ارتباطی خود را بررسی کنند.
چه زمانی زوجدرمانی مناسب است؟
اگر مشکل فقط مربوط به نگرانیهای فردی نیست و تعارضهای مکرر میان زوجین ایجاد شده، زوجدرمانی میتواند گزینه مناسبی باشد.
در زوجدرمانی، هدف صرفاً پیدا کردن مقصر نیست. درمانگر تلاش میکند الگوهای ارتباطی زوجین را شناسایی کند و به آنها کمک کند شیوه مؤثرتری برای گفتوگو، حل تعارض و بیان نیازهای خود پیدا کنند. افرادی که در غرب تهران زندگی میکنند و به دنبال متخصص این حوزه هستند، میتوانند گزینههای مربوط به زوج درمانگر در مرزداران را بررسی کنند.
روانشناس چه زمانی میتواند کمک کند؟
اگر مشکل بیشتر به اضطراب، اعتمادبهنفس، ترس از طرد شدن یا تجربههای گذشته مربوط باشد، رواندرمانی فردی نیز میتواند مفید باشد.
برای ساکنان جنوب تهران، افرادی که به دنبال خدمات روانشناختی هستند میتوانند گزینههای دکتر روانشناس نازی آباد را نیز بررسی کنند.
مهم است که انتخاب متخصص بر اساس تخصص و حوزه فعالیت او انجام شود، نه صرفاً نزدیکی جغرافیایی.
پنج سؤال که میتواند به شناخت بهتر وضعیت کمک کند از خودتان بپرسید:
۱. آیا در رابطه دائماً از ترک شدن میترسم؟
۲. آیا رفتارهای معمول طرف مقابلم را بیش از حد تحلیل میکنم؟
۳. آیا برای آرام شدن دائماً نیاز دارم از او اطمینان بگیرم؟
۴. آیا ترس من باعث کنترل یا محدود کردن طرف مقابلم شده است؟
۵. آیا اضطراب من باعث شده از رابطه لذت نبرم؟
اگر این الگوها شدید و تکرارشونده هستند، صحبت با متخصص میتواند به روشن شدن علت کمک کند.
رابطه سالم به معنای نبودن ترس نیست
هیچ رابطهای کاملاً بدون نگرانی نیست. گاهی ترس از دست دادن فردی که برایمان مهم است طبیعی است.
مسئله زمانی ایجاد میشود که ترس جای اعتماد را بگیرد و فرد دائماً در حالت بررسی و مراقبت باشد. هدف، تبدیل شدن به فردی نیست که هیچوقت نگران نمیشود؛ هدف این است که بتوانیم نگرانی خود را مدیریت کنیم و اجازه ندهیم اضطراب، رابطه را مدیریت کند.
جمعبندی
نگرانی، حسادت یا ترس از دست دادن در یک رابطه همیشه نشانه مشکل جدی نیست. اما اگر این احساسات دائمی، شدید و مختلکننده شدهاند، بهتر است ریشه آنها بررسی شود. گاهی مسئله از تجربههای گذشته میآید، گاهی از الگوهای فکری فرد و گاهی نیز از کیفیت واقعی رابطه. شناخت علت، نخستین قدم برای ساختن رابطهای آرامتر و سالمتر است.