بهترین فرنچایزهای بازی در قرن بیستم؛ مجموعه‌هایی که تاریخ گیم را ساختند

فرنچایزهای بازی قرن بیستم نقش مهمی در شکل‌گیری صنعت سرگرمی دیجیتال ایفا کرده‌اند؛ اما کدام‌یک از این مجموعه‌ها توانستند بیشترین تاثیر را بر دنیای گیم بگذارند؟

تاریخچه بازی‌های ویدیویی با ظهور مجموعه‌هایی گره خورده است که مرزهای نوآوری را جابه‌جا کردند. در دهه‌های پایانی قرن بیستم، پلتفرم‌های متنوعی نظیر نینتندو ان‌ای‌اس (Nintendo NES)، سگا جنسیس (Sega Genesis)، گیم بوی (Game Boy)، پلی‌استیشن (PlayStation) و رایانه‌های شخصی میزبان قهرمانان و ژانرهای جدیدی بودند. این فرنچایزهای تاثیرگذار، نه‌تنها برای ناشران و توسعه‌دهندگان خود، بلکه برای کل مدیوم، پایه‌های محکمی بنا نهادند. بررسی این میراث به ما کمک می‌کند تا درک بهتری از ریشه‌های گیمینگ امروزی داشته باشیم.

۱۲. مدن (Madden)

زمانی که برخی به بازی‌های ویدیویی فکر می‌کنند، شاید به سفینه‌های فضایی یا قهرمانان شمشیر به دست تصور کنند. اما گزینه‌های دیگری هم وجود داشتند و الکترونیک آرتز (EA) با عرضه بازی جان مدن فوتبال (John Madden Football) در سال ۱۹۸۸، این پتانسیل را شناسایی کرد. این بازی سرآغاز مجموعه‌ای شد که با همکاری مربی و مفسر ورزشی محبوب، جان مدن، توسعه یافت. همکاری الکترونیک آرتز با NFL در اواخر قرن بیستم و آغاز هزاره جدید به اوج خود رسید و مخاطبانی را که علاقه‌مند به ماجراجویی‌های فانتزی نبودند، جذب کرد. این مجموعه برای ژانر ورزشی اهمیت زیادی داشت.

۱۱. مگا من (Mega Man)

پس از شروعی متزلزل، مگا من (Mega Man) با عرضه عنوان مگا من ۲ جایگاه خود را تثبیت کرد. این مجموعه به‌سرعت با فرمول قابل اعتماد خود که هر سال هشت ماشین سرکش در طرح‌های دکتر وایلی را به چالش می‌کشید، به اوج رسید. این مفهوم ساده، پایه و اساس بازی‌های متعددی در سری اصلی و همچنین اسپین‌آف‌هایی مانند مگا من ایکس و دیگر عناوین روی کنسول‌های خانگی و آرکیدها بود. کپکام با این فرنچایز تاثیر زیادی بر ژانر اکشن-پلتفرمر گذاشت.

۱۰. کسلوانیا (Castlevania)

بازی‌های ماجراجویی گوتیک، مدیون کسلوانیا (Castlevania) و ده‌ها دنباله آن هستند. این فرنچایز بخش مهمی از الهام‌بخش ژانر فرعی مترویدوانیا است که با موفقیت عظیم Symphony of the Night در تاریخ ۲۰ مارس ۱۹۹۷ روی پلی‌استیشن به اوج رسید. پیش از آن، مجموعه‌های متعددی روی سخت‌افزارهایی مانند NES، سگا جنسیس، MSX و Commodore 64 منتشر شده بودند. کونامی با کسلوانیا تاثیر چشمگیری بر داستان‌پردازی و طراحی مراحل در بازی‌ها گذاشت.

۹. دانکی کنگ (Donkey Kong)

تاریخ طولانی بازی‌های نینتندو با دانکی کنگ آغاز شد، فرنچایزی که ثابت کرد این شرکت چیزهای خاصی برای ارائه در بازی‌های ویدیویی دارد. دانکی کنگ اصلی، هرچند خاص، به‌تنهایی به‌نظر نمی‌رسید که الهام‌بخش یک فرنچایز کامل باشد، اما شد. این سری با دانکی کنگ جونیور، دانکی کنگ ۳ و دانکی کنگ جونیور مث دنبال شد. سال‌ها بعد، سه‌گانه دانکی کنگ کانتری (Donkey Kong Country) از Rare ثابت کرد که نینتندو همچنان حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و عمر Super Nintendo را تا زمان عرضه نینتندو ۶۴ تمدید کرد.

۸. رزیدنت ایول (Resident Evil)

رزیدنت ایول و دنباله‌های آن تاثیر عظیمی بر ژانر وحشت بقا گذاشتند. راکون سیتی و مناطق اطرافش، با عمارت‌های متروک و ایستگاه پلیس ترسناک، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی از فرار از دست زامبی‌ها و شرکت آمبرلا را به گیمرها ارائه دادند. این فرنچایز الهام‌بخش تقلیدکنندگان بی‌شماری (مانند سری عالی سایلنت هیل از کونامی) و فیلم‌های سینمایی شد. کپکام با این عنوان توانست وحشت را به خانه‌های بازیکنان بیاورد و یک استاندارد جدید تعریف کند.

۷. استریت فایتر (Street Fighter)

سری استریت فایتر با عرضه Street Fighter 2: The World Warrior در مارس ۱۹۹۱ در آرکیدها به اوج رسید. این بازی یک سال بعد به سوپر نینتندو آمد و امکان بازی نامحدود را فراهم کرد. اما برای مدت طولانی، بهترین تجربه‌های بازی در کابینت‌های آرکید در لباس‌شویی‌ها، پیتزا فروشی‌ها و فروشگاه‌های رفاه یافت می‌شد. این فرنچایز الهام‌بخش بسیاری از عناوین دیگر مانند مورتال کامبت و تکن شد و ژانر بازی‌های مبارزه‌ای را متحول کرد. کپکام با استریت فایتر یک معیار طلایی در این ژانر ایجاد کرد.

۶. سونیک خارپشت (Sonic the Hedgehog)؛ یکی از تاثیرگذارترین فرنچایزهای بازی

سگا با عرضه سونیک خارپشت در تاریخ ۲۳ ژوئن ۱۹۹۱، رقیبی سرسخت برای ماریو خلق کرد. سونیک با سرعت فوق‌العاده، ظاهر جذاب و کفش‌های قرمز، به‌سرعت به نمادی تبدیل شد. او حلقه‌ها را جمع می‌کرد و زمانی که اشتباهی می‌کرد و به خارها برخورد می‌کرد، حلقه‌ها به اطراف پرتاب می‌شدند. سونیک و ماریو بلافاصله پس از عرضه بازی به رقبای اصلی تبدیل شدند و در دهه ۹۰ میلادی، این رقابت به بحث‌های داغی در بین گیمرها دامن زد و نقش مهمی در تاریخ فرنچایزهای بازی ایفا کرد.

۵. پوکمون (Pokemon)

شعار «همه‌شان را بگیر» (Gotta catch ‘em all) به شعار نسلی از بازیکنان جوان تبدیل شد. با وجود نگرانی‌ها، گیمرها ساعت‌ها را صرف گشت‌وگذار در دنیاهای دیجیتال می‌کردند تا با پرتاب توپ، موجودات جدیدی مانند ماهی، خرگوش یا پرنده را برای تیم خود به دست آورند. این فرنچایز در دهه ۹۰ میلادی به اوج محبوبیت رسید. جمع‌آوری کارت‌ها، تقاضا برای باتری بیشتر برای غلبه بر رهبران باشگاه و تبادل نسخه‌های آبی و قرمز با دوستان، همگی از نمودهای این پدیده بودند. همراه با انیمه‌ای که بسیاری آن را تماشا می‌کردند، پوکمون (Pokemon) به یک غول سرگرمی در تاریخ فرنچایزهای بازی تبدیل شد.

۴. دوم (Doom)

دوم (Doom)، شوتر کلاسیک اول شخص از id Software، به‌قدری تاثیرگذار بود که می‌توان آن را روی هر دستگاهی با حداقل توان محاسباتی و یک صفحه نمایش بازی کرد. این بازی اصلی بهانه اصلی برگزاری لن پارتی‌ها (LAN parties) بود و ما را با اعماق جهنم آشنا کرد. دوم یک فرنچایز محبوب را پایه‌گذاری کرد که به‌نوبه خود الهام‌بخش مقلدان زیادی شد. این مجموعه در دوران خود یک نیروی بی‌چون و چرا بود و برای همیشه در تاریخ فرنچایزهای بازی ثبت شد.

بیشتر بخوانید

• ۱۰ بازی ویدیویی که تجربه‌ای حماسی از ابتدا تا انتها ارائه می‌دهند
• بهترین بازی‌های ویدیویی نوآر تاریخ؛ از شاهکارهای جنایی تا ماجراهای تاریک
• بهترین بازی‌های تاریخ پلی استیشن 4 که هر گیمری باید تجربه کند
• 5 تا از بهترین بازی‌های انحصاری پلی استیشن 2

۳. زلدا (Zelda)

افسانه زلدا با داستانی ساده و شبیه به افسانه‌های کلاسیک، یکی از محبوب‌ترین فرنچایزهای بازی را در تاریخ مدیوم آغاز کرد. بازی‌های اولیه روی نینتندو NES و دنباله آن روی سوپر نینتندو گیمرها را جذب کردند. Link’s Awakening دنیای بزرگی را روی گیم‌بوی کوچک نشان داد و سپس Ocarina of Time با قدم‌های فراموش‌نشدنی خود به دنیاهای سه‌بعدی، همه را شگفت‌زده کرد. زلدا یک نیروی قدرتمند و الهام‌بخش بود و هنوز هم هست.

۲. فاینال فانتزی (Final Fantasy)

مجموعه Final Fantasy طی چهار دهه با انتشار بازی‌های متعدد، به یکی از ماندگارترین فرنچایزهای تاریخ بازی‌های ویدیویی تبدیل شده و انتشار نسخه‌های موفق، محبوبیت آن را بیش از پیش افزایش داده است. انتشار Final Fantasy 7 توسط Square برای کنسول پلی استیشن سونی، نقطه عطفی مهم بود و حتی برخی طرفداران قدیمی نینتندو را برای تجربه این بازی به خرید کنسول جدید سوق داد.

۱. سوپر ماریو (Super Mario)

یکی از تبلیغات Super Mario Bros. 3 گروهی از طرفداران نینتندو را نشان می‌داد که نام ماریو را فریاد می‌زدند و در نهایت مشخص می‌شد بخشی از جمعیتی بزرگ‌تر هستند.
این بازی با کمپین تبلیغاتی گسترده‌ای شامل فیلم The Wizard، یک مجموعه کارتونی مستقل و حتی فیلم سینمایی همراه شد، هرچند فیلم با استقبال چندان خوبی مواجه نشد. Super Mario Bros. 3 در آن زمان بزرگ‌ترین نسخه این مجموعه محسوب می‌شد و موفقیت آن به‌حدی بود که فراتر از بازی، به تولید آثار جانبی مختلف انجامید؛ هرچند فیلم سینمایی نتوانست نظر مثبت طرفداران را جلب کند و چندان به بازی‌ها وفادار نبود.