گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
چرا بعضی افراد به‌ندرت سرما می‌خورند؟ از نقش سیستم ایمنی و ژنتیک تا عفونت‌های بدون علامت و تأثیر سبک زندگی را بررسی می‌کنیم.
حتماً در اطراف خود افرادی را دیده‌اید که با شروع فصل سرما، یکی پس از دیگری بیمار می‌شوند؛ اما یک نفر در همان جمع انگار هیچ‌وقت سرما نمی‌خورد. حتی وقتی تمام اعضای خانواده عطسه می‌کنند و آبریزش بینی دارند، او بدون مشکل به زندگی عادی خود ادامه می‌دهد. آیا این افراد سیستم ایمنی فوق‌العاده‌ای دارند یا راز دیگری پشت ماجرا پنهان شده است؟
واقعیت این است که هیچ‌وقت سرما نخوردن لزوما به معنای داشتن سیستم ایمنی شکست‌ناپذیر نیست. تفاوت در میزان تماس با ویروس‌ها، واکنش سیستم ایمنی، سابقه ابتلا و حتی تشخیص علائم می‌تواند توضیح دهد چرا بعضی افراد بسیار کمتر از دیگران بیمار می‌شوند.
۱. سیستم ایمنی بعضی افراد سریع‌تر به ویروس‌ها واکنش نشان می‌دهد
نخستین دلیل احتمالی به سیستم ایمنی بدن مربوط می‌شود. بدن ما مجموعه‌ای از سازوکارهای دفاعی دارد که از پوست و مخاط بینی گرفته تا سلول‌های ایمنی و آنتی‌بادی‌ها را شامل می‌شود. این سازوکارها کمک می‌کنند عوامل بیماری‌زا پیش از ایجاد بیماری جدی شناسایی و مهار شوند.
وقتی ویروس‌های عامل سرماخوردگی وارد بینی یا گلو می‌شوند، بدن تلاش می‌کند جلوی تکثیر و گسترش آن‌ها را بگیرد. در بعضی افراد، پاسخ ایمنی می‌تواند عفونت را به‌سرعت کنترل کند؛ در نتیجه، علائم بسیار خفیف می‌شوند یا اصلاً به چشم نمی‌آیند.
البته این موضوع به معنای برتری همه‌جانبه سیستم ایمنی این افراد نیست. واکنش ایمنی باید متناسب و کنترل‌شده باشد؛ زیرا التهاب بیش از حد نیز می‌تواند به بافت‌های بدن آسیب برساند. بنابراین، سلامت سیستم ایمنی فقط به قدرت واکنش آن بستگی ندارد، بلکه نحوه تنظیم این واکنش هم اهمیت دارد.
۲. ممکن است قبلاً با ویروس‌های مشابه مواجه شده باشند
یکی دیگر از دلایل مهم، سابقه تماس با ویروس‌هاست. بدن پس از مواجهه با بعضی عوامل بیماری‌زا می‌تواند بخشی از پاسخ ایمنی خود را به خاطر بسپارد و هنگام مواجهه مجدد، سریع‌تر واکنش نشان دهد.
بااین‌حال، سرماخوردگی با یک ویروس مشخص ایجاد نمی‌شود. طبق اطلاعات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، بیش از ۲۰۰ نوع ویروس تنفسی می‌توانند علائم سرماخوردگی ایجاد کنند و راینوویروس‌ها از شایع‌ترین عوامل آن هستند.
این تنوع باعث می‌شود ابتلا به یک ویروس لزوماً از فرد در برابر ویروس‌های دیگر محافظت نکند. حتی در میان راینوویروس‌ها نیز انواع متفاوتی وجود دارد و ایمنی ایجادشده در برابر یک نوع، محافظت کاملی در برابر سایر انواع فراهم نمی‌کند.
پس ممکن است فردی به دلیل مواجهه قبلی با برخی ویروس‌ها کمتر دچار علائم شود، اما این موضوع به معنای مصونیت دائمی او از سرماخوردگی نیست.
- دلیل سرماخوردگی در تابستان و راه‌های جلوگیری از آن
- چرا احتمال سرما خوردن در زمستان بیشتر است؟
- ویروس کرونا با سرماخوردگی و آنفلوآنزا چه تفاوت‌هایی دارد؟
۳. شاید سرما می‌خورند، اما متوجه نمی‌شوند
این احتمال از آنچه تصور می‌کنید مهم‌تر است. همه عفونت‌های ویروسی با تب، گلودرد، عطسه یا آبریزش بینی همراه نیستند. طبق اطلاعات CDC درباره راینوویروس‌ها، بعضی افراد پس از آلوده شدن هیچ علامتی ندارند و برخی دیگر تنها علائم خفیفی را تجربه می‌کنند.
برای مثال، ممکن است فردی برای مدت کوتاهی احساس خستگی کند یا کمی گرفتگی بینی داشته باشد و اصلاً آن را سرماخوردگی نداند. در مقابل، شخص دیگری با همان عفونت دچار آبریزش شدید بینی، سرفه و گلودرد شود.
بنابراین، وقتی کسی می‌گوید سال‌هاست سرما نخورده، لزوماً نمی‌توان نتیجه گرفت که بدنش هیچ‌وقت درگیر ویروس‌های سرماخوردگی نشده است. نداشتن علائم با آلوده نشدن تفاوت دارد.
۴. سبک زندگی و میزان تماس با ویروس‌ها تأثیرگذار است
عوامل محیطی نیز می‌توانند توضیح دهند چرا بعضی افراد کمتر سرما می‌خورند. کسی که کمتر در محیط‌های شلوغ حضور دارد یا تماس نزدیک کمتری با افراد بیمار دارد، ممکن است فرصت کمتری برای مواجهه با ویروس‌ها پیدا کند.
از سوی دیگر، شستن مرتب دست‌ها، تهویه مناسب محیط، پرهیز از لمس چشم و بینی با دست آلوده و رعایت بهداشت تنفسی می‌توانند خطر انتقال بسیاری از ویروس‌ها را کاهش دهند.
خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم نیز به حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک می‌کنند. در مقابل، کم‌خوابی مداوم و استرس طولانی‌مدت ممکن است بر عملکرد دفاعی بدن اثر منفی بگذارند.
بااین‌حال، نمی‌توان تنها با مشاهده سبک زندگی یک فرد نتیجه گرفت که علت سرما نخوردن او دقیقاً چیست. عوامل ژنتیکی، شرایط محیطی، میزان مواجهه با ویروس‌ها و تفاوت‌های فردی در پاسخ ایمنی هم‌زمان نقش دارند.
۵. ژنتیک هم ممکن است در این تفاوت نقش داشته باشد
چرا دو نفر که در یک خانه زندگی می‌کنند و تقریباً به یک اندازه در معرض افراد بیمار قرار دارند، واکنش یکسانی نشان نمی‌دهند؟ یکی ممکن است هر چند ماه یک‌بار سرما بخورد، اما دیگری به‌ندرت علائمی داشته باشد.
بخشی از پاسخ احتمالاً به تفاوت‌های ژنتیکی و نحوه عملکرد سیستم ایمنی برمی‌گردد. ویژگی‌های ژنتیکی می‌توانند بر شناسایی عوامل بیماری‌زا، فعالیت سلول‌های دفاعی و شدت پاسخ التهابی اثر بگذارند.
بااین‌حال، دانشمندان هنوز تمام دلایل تفاوت در میزان ابتلا و شدت بیماری‌های تنفسی را به‌طور کامل نمی‌شناسند. ژنتیک نیز به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که یک فرد در تمام طول زندگی سرما خواهد خورد یا نه.
در نتیجه، اگر یکی از اعضای خانواده کمتر بیمار می‌شود، نمی‌توان این ویژگی را صرفاً به ژن‌های خوب یا سیستم ایمنی قوی‌تر نسبت داد.
آیا سرما نخوردن نشانه سیستم ایمنی قوی است؟
نه لزوماً. تعداد دفعات سرماخوردگی به‌تنهایی معیار دقیقی برای سنجش سلامت سیستم ایمنی نیست. فردی ممکن است به دلیل تماس کمتر با ویروس‌ها کمتر بیمار شود، درحالی‌که فرد دیگری با وجود رعایت تمام نکات بهداشتی، به‌دلیل شرایط شغلی یا خانوادگی بیشتر در معرض عوامل بیماری‌زا قرار بگیرد.
همچنین سرماخوردگی معمولی را نباید با آنفلوآنزا یا کووید ۱۹ یکسان دانست. این بیماری‌ها می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند، اما عوامل ایجادکننده آن‌ها متفاوت‌اند و خطرات یکسانی ندارند.
اگر فردی به‌طور مکرر به عفونت‌های شدید یا طولانی‌مدت مبتلا می‌شود، بهتر است برای بررسی علت با پزشک مشورت کند. در مقابل، کم سرما خوردن به‌تنهایی نشانه بیماری یا یک ویژگی غیرعادی نیست.
چگونه احتمال سرماخوردگی را کاهش دهیم؟
هیچ روشی نمی‌تواند خطر ابتلا به سرماخوردگی را به صفر برساند، اما چند اقدام ساده احتمال انتقال ویروس‌ها را کاهش می‌دهد.
- دست‌ها را مرتب با آب و صابون بشویید.
- در فضاهای بسته، تهویه مناسب را جدی بگیرید.
- از تماس دست‌های آلوده با چشم، بینی و دهان خودداری کنید.
- در زمان بیماری، تماس نزدیک با دیگران را کاهش دهید.
- خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم را در برنامه روزانه خود قرار دهید.
در نهایت، کسانی که به‌ندرت سرما می‌خورند لزوماً از نوعی مصونیت ویژه برخوردار نیستند. تفاوت در مواجهه با ویروس‌ها، پاسخ ایمنی، سابقه عفونت و حتی نادیده ماندن علائم می‌تواند این تصور را ایجاد کند که بعضی افراد هرگز بیمار نمی‌شوند. مهم‌تر از تعداد دفعات سرماخوردگی، حفظ سلامت عمومی بدن و رعایت اصول پیشگیری است.