برای اولین بار در تاریخ، اکنون می‌دانیم داخل ماه چه خبر است

با وجود اینکه بشر چندین دهه پیش به‌ ماه سفر کرد، اما تا پیش از این نمی‌دانست داخل ماه دقیقا چه‌خبر است. اکنون از ماهیت قلب قمر زمین آگاهی داریم.

پس از مدت‌ها تلاش دانشمندان بالاخره توانستند با قطعیت نسبت به ساختار داخلی ماه اعلام نظر کنند. ظاهرا ماه نیز همچون زمین یک هسته مایع بیرونی و یک هسته جامد درونی دارد. حتی سال‌ها پیش‌ از اینکه اولین کاوشگر روی ماه فرود بیاید، اخترشناسان حسابی در مورد ساختار درونی ماه بحث می‌کردند و اختلاف نظر داشتند.

ماهیت داخل ماه پس از چندین دهه بررسی آشکار شد

در نیمه اول قرن بیستم نیز دانشمندان به دو دسته تقسیم شده بودند. دسته‌‌ اول فکر می‌کردند که ماه همچون فوبوس، قمر مریخ یک دنیای سنگی اولیه است؛ اما گروه دوم آن را کره‌ای با ساختار داخلی پیچیده می‌دانستند. اولین بار در نتیجه ماموریت‌‌های آپولو ناسا بود که نشانه‌هایی در رابطه با شباهت داخل ماه به زمین کشف شد.

به‌طور کلی در دنیاهای سنگی اولیه شاهد ساختاری یکپارچه از سنگ در سرتاسر بخش‌ها هستیم؛ اما داده‌‌های جمع‌آوری شده توسط کاوشگرهای ناسا چیز دیگری را نشان می‌دادند. ظاهرا لایه‌های مرکزی تراکم بیشتری داشتند و هرچه به‌سطح نزدیک می‌شدیم، تراکم کمتر می‌شد. حتی فضانوردان آپولو نیز چندین لرزه‌نگار را روی ماه کار گذاشتند که بعدها نشان داد این کره خاکی ماه‌لرزه را تجربه می‌کند.

هرچند بررسی داده‌های فوق‌العاده زیاد ماموریت‌های آپولو و دیگر کاوشگرهای فرستاده شده به ماه کار آسانی نبود و دانشمندان اخیرا توانسته‌‌اند به ماهیت داخل ماه پی ببرند. البته در سال ۲۰۱۱ در نتیجه‌گیری پژوهشی از طرف ناسا اعلام شده بود که هسته بیرونی ماه از جنس آهن مایع است. این هسته یک لایه نیمه‌مایع را نیز ایجاد کرده که به گوشته می‌رسد. در این پژوهش همچنین گفته شده‌بود که ماه ممکن است یک هسته داخلی از جنس آهن نیز داشته باشد.

حالا نتایج یک پژوهش جدید، پیش‌بینی ناسا در مورد ماهیت داخل ماه را تایید کرده است. پژوهش جدید از یک مدل‌ کامپیوتری بر پایه داده‌های زمین‌شناسی برنامه آپولو و ماموریت GRAIL ناسا (که در آن دو مدارگرد میدان مغناطیسی ماه را برای بیش از یکسال مورد بررسی قرار دادند) استفاده کرده است.

این مدل کامپیوتری نشان داد که هسته داخلی ماه قطری برابر ۵۰۰ کیلومتر دارد که یعنی تنها ۱۵ درصد از عرض ماه را در بر گرفته است. ابعاد کوچک هسته تا حدودی نشان می‌دهد که چرا دانشمندان این همه سال در کشف ماهیت داخل ماه ناکام بوده‌اند. علاوه بر این دانشمندان متوجه شواهدی در رابطه با واژگونی گوشته در ماه شدند. در این حالت بخش گرم‌تر و ذوب‌شده گوشته به‌سمت بالا می‌آید. این موضوع می‌تواند حضور آهن در سطح ماه را نیز توضیح دهد.

شاید ماه برای بسیاری از افراد یک دنیای سرد و مرده به‌نظر بیاید، اما اسرار جذابی دارد که هنوز بی‌پاسخ باقی مانده‌‌اند. به‌‌عنوان مثال ماه زمانی میدان مغناطیسی فوق‌العاده قدرتمندی داشته است که حتی مي‌توانست با زمین رقابت کند؛ اما اکنون خبری از این میدان نیست. چه اتفاقی برای میدان مغناطیسی قدرتمند ماه رخ داده است؟ بررسی عمیق‌تر داخل ماه می‌تواند پاسخگوی بسیاری از سوالات بشر باشد.

خوشبختانه این روزها ناسا در تدارک پیشبرد ماموریت آرتمیس برای بازگشت به ماه و ساخت چندین پایگاه دائمی در آن است و شرکت‌های خصوصی نیز رقابت سنگینی را برای سفرهای گردشگری به ماه آغاز کرده‌‌اند. در واقع پیش‌بینی می‌شود که در دهه جاری شاهد انجام این سفرها باشیم که یعنی داده‌های بیشتری در مورد ماه در دسترس خواهد بود.