کشف جدید ناسا در سیاره کوتوله سرس احتمال وجود یک منبع انرژی در گذشته این سیاره را مطرح کرده است. آیا این منبع انرژی به شکلگیری حیات کمک کرده است؟
کاوشگرهای فضایی همیشه به دنبال یافتن نشانههای حیات در خارج از زمین هستند و اکنون، یافتههای جدید ناسا در مورد سیاره کوتوله سرس، امیدها را برای یافتن این نشانهها افزایش داده است. تحقیقات اخیر نشان میدهد که سیاره کوتوله سرس شاید در گذشته یک منبع انرژی داشته که میتوانسته در اقیانوس پنهان آن، حیات را آغاز کند. این کشف مهم، درک ما از امکان وجود حیات در دیگر نقاط منظومه شمسی را دگرگون میکند.
سیاره کوتوله سرس: یک دنیای آبی پنهان
سرس بزرگترین جرم در کمربند اصلی سیارکهاست که بین مریخ و مشتری قرار دارد. این سیاره کوتوله با قطر حدود ۹۵۰ کیلومتر، تقریبا یک چهارم قطر ماه است و به همین دلیل به عنوان یک سیاره کامل طبقهبندی نمیشود. با این حال، به اندازه کافی بزرگ است که به عنوان یک سیاره کوتوله سرس شناخته شود؛ دقیقا مانند پلوتو که در سال ۲۰۰۶ وضعیت سیارهای خود را از دست داد. سرس تنها سیاره کوتوله منظومه شمسی در بخش درونی است، در حالی که بقیه، مانند اریس، ماکهماکه و هائومیا، در فاصله بسیار دورتر از مدار نپتون قرار دارند.
در سالهای اخیر، دادههای به دست آمده از کاوشگر «دان» (Dawn) ناسا که بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ به سرس سفر کرد، اطلاعات زیادی را برای دانشمندان فراهم کرده است. یکی از مهمترین یافتههای این مأموریت، احتمال وجود یک دنیای آبی در زیر سطح آن است. آثاری از آب و مواد معدنی شور روی سطح یخی این سیاره کوتوله، وجود یک مخزن بزرگ آب شور را در کیلومترها زیر سطح آن تأیید میکند. برخی مطالعات دیگر نیز نشان دادهاند که این اقیانوس زیرزمینی میتواند حاوی کربن آلی باشد که یک جزء کلیدی برای حیات در زمین است.
- کشف یک قانون پنهان که تمام حیات روی زمین را کنترل میکند
- ۱۰ راز شگفتانگیز از منظومه شمسی که از آنها بیخبر هستید
- کشف تونل های کیهانی؛ بزرگراههای پنهان از منظومه شمسی به دورترین نقاط جهان
- تصویر جدید ناسا از دره کندور مریخ، اسرار زمینشناسی سیاره سرخ را فاش میکند
منبع انرژی پنهان: کلید آغاز حیات؟
تا پیش از این، دانشمندان فکر میکردند که بعید است در سیاره کوتوله سرس حیات شکل گرفته باشد، زیرا این سیاره منبع انرژی مناسب برای آغاز حیات را ندارد. اما یک مطالعه جدید که ۲۰ آگوست در ژورنال Science Advances منتشر شد، نشان داد که این فرض شاید نادرست باشد. تیم تحقیقاتی با استفاده از دادههای کاوشگر دان، مدلهای کامپیوتری ساختند تا نحوه تغییر هسته سنگی این سیاره را در طول زمان شبیهسازی کنند.
نتایج نشان داد که هسته داخلی سیاره کوتوله سرس احتمالاً در گذشته مقادیر زیادی انرژی را به صورت گرما منتشر میکرده است. این کشف امیدها را برای یافتن میکروبهای فضایی کوچک در اقیانوس پنهان سرس افزایش میدهد. به گفته ساموئل کورویل، نویسنده اصلی این تحقیق و دانشمند سیارهشناسی در دانشگاه ایالتی آریزونا، این یافته میتواند «پیامدهای بزرگی» برای یافتن حیات در بخشهای دیگر منظومه شمسی داشته باشد.
محققان بر این باورند که هسته سرس زمانی مقادیر قابل توجهی گرما را از طریق فروپاشی تدریجی ایزوتوپهای رادیواکتیو تولید میکرده است. این گرما احتمالا بین ۰.۵ تا ۲ میلیارد سال پس از شکلگیری این سیاره، یعنی حدود ۴.۶ میلیارد سال پیش، ادامه داشته است. پژوهشگران تخمین میزنند که در گرمترین حالت، دمای هسته به حدود ۲۸۰ درجه سانتیگراد رسیده است. این اولین بار نیست که دانشمندان وجود هسته رادیواکتیو در سرس را پیشنهاد میکنند، اما این تحقیق، بهترین شواهد را برای تولید گرمای کافی برای پشتیبانی از حیات ارائه میدهد.
شباهت به زمین: شکافهای گرمابی سرس
علاوه بر گرم کردن اقیانوس زیرسطحی به دمایی قابل سکونت، این تابش میتوانسته باعث پرتاب فوارههای آب گرم و سرشار از مواد معدنی از کف اقیانوس شود. این فرآیند مشابه سیستمهای شکافهای گرمابی روی زمین است که در اعماق تاریک اقیانوسها، از جوامع میکروبی متنوعی حمایت میکنند.
کورویل در بیانیهای از ناسا گفت: «در زمین، زمانی که آب گرم از اعماق زمین با اقیانوس مخلوط میشود، اغلب یک منبع غذایی فراوان برای میکروبها فراهم میشود؛ یک ضیافت از انرژی شیمیایی.» این شباهتها باعث میشود که امکان وجود حیات در سیاره کوتوله سرس بیش از پیش جدی گرفته شود.
آیا سرس تنها دنیای سنگی است که چنین منبع انرژی پنهانی دارد؟ تحقیقات آینده میتواند پاسخ این سؤال را روشن کند.