گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
قطعی سراسری اینترنت در کشور، به بازار خودرو نیز سرایت کرده و منجر به کاهش شفافسازی قیمتها و بلاتکلیفی در محصولات داخلی و وارداتی شده است.
صنعت و بازار خودرو ایران در سالهای اخیر به موازات سایر بخشهای اقتصادی، تحت تأثیر انقلاب دیجیتال قرار گرفته و دستخوش تحولات ساختاری و عمیقی شده است. مهمترین این تغییر، انتقال کانال اصلی خرید و فروش خودرو از روزنامههای کثیرالانتشار به پلتفرمهای آنلاین تخصصی است. حجم سرمایهگذاری در این فضا بهقدری چشمگیر است که پلتفرمهای اختصاصی خرید و فروش خودرو در ایران، مجموعاً نیروی انسانی صدها نفری را بهصورت مستقیم به کار گرفتهاند.
تحول دوم در حوزه ارتباط با مصرفکننده رخ داده است. تبلیغات سنتی که زمانی عمدتاً بر رسانه ملی متکی بود، جای خود را به استراتژیهای مبتنی بر نفوذ سریع و هدفمند در شبکههای مجازی نظیر اینستاگرام و تلگرام و وبسایتهای تخصصی صنعت خودرو داده است. با این حال اهمیت حیاتی اینترنت در این ساختار جدید، زمانی به شکل یک زنگ خطر جدی آشکار میشود که دسترسی به آن مختل میگردد. این شرایط منجر به بلاتکلیفی بازار خودرو خودرو شده و زنگ خطر را به صدا درآورده است.
ریشههای بلاتکلیفی بازار خودرو در اختلالات زیرساختی
بازار خودرو کشور در دی سال جاری شاهد یک دوره همزمانی بحرانهای ساختاری و عملیاتی بود. این ماه با نوسانات قیمتی شدید و غیرمنتظره برای بخش قابل توجهی از خودروهای داخلی و مونتاژی (بهویژه مدلهایی که وابستگی ارزی بالاتری دارند) مواجه شد. ریشه اصلی این جهشهای قیمتی را میتوان در تأثیر مستقیم تغییرات نرخ ارز جستجو کرد که بهطور خودکار بر هزینههای تمامشده تأثیر گذاشت.
در کنار این عامل، رکود نسبی و موقت در بازارهای موازی سرمایهگذاری مانند طلا و ارز باعث شد نقدینگی سرگردان به سمت داراییهای ملموستر مانند خودرو سرازیر شده و فشار تقاضا را تشدید کند. در شرایطی که بازار نیازمند شفافیت برای مهار این نوسانات بود، قطعی گسترده و تقریباً سراسری اینترنت مانند یک سکته ناگهانی عمل کرد. این اختلال زیرساختی، ضربهای مهلک بر پیکره معاملات وارد آورد، زیرا بخش اعظم قیمتگذاری لحظهای و شکلگیری اجماع قیمتی در بازار خودروی ایران دیگر از طریق کانالهای رسمی و متداول صورت نمیگیرد.
- منتظر افزایش قیمت ۲۰ تا ۳۰ درصدی خودروهای داخلی باشید!
- دولت بهدنبال مبارزه با احتکار خودرو؛ بساط حوالهفروشی جمع میشود؟
- وعده بازگشت اینترنت شرکتهای دیجیتال تا ۲ روز آینده و پرداخت وام ۱۰۰ میلیاردی
کانالها و گروههای تخصصی تلگرام به عنوان بورس غیررسمی و محرک اصلی بازار عمل میکنند و در واقع این کانالها نه تنها قیمتهای روز را مخابره میکنند، بلکه مسیر تصمیمگیری خریداران و فروشندگان خرد و کلان را نیز هدایت میکنند. قطع دسترسی به تلگرام، این مسیر هدایت سیگنالها را از بین برد و بازار را در هالهای از عدم قطعیت فرو برد. پلتفرمهای خرید و فروش دیجیتال نیز که موتور محرک آسانسازی فرآیند بودند، از کار افتادند که منجر به توقف ناگهانی معاملات ثبتشده و به تعویق افتادن قراردادهای رسمی معرفی محصول شد.
علاوه بر این، بنگاهها و نمایشگاههای خودرو که برای جذب مشتری به شبکههای اجتماعی وابسته شدهاند، عملاً خانه نشین شدند و این وضعیت دسترسی عمومی مصرفکنندگان نهایی به گزینههای موجود را بهشدت محدود ساخت. دیماه 1404 نشان داد که بازار خودروی ایران نه تنها به نوسانات اقتصادی حساس است، بلکه به سلامت زیرساخت ارتباطی دیجیتال وابسته شده است که میتواند در کوتاهمدت، اثر نوسانات ارزی را تشدید کرده و ثبات بازار را بهطور کامل از بین ببرد.
نقش اینستاگرام بر چرخه فروش خودرو در ایران
بازار خودرو ایران در دوران گذار به پلتفرمهای دیجیتال، به شدت در برابر اختلالات زیرساختی آسیبپذیر شده است. وابستگی کنونی دیگر فقط محدود به کانالهای معاملاتی تلگرامی نیست، بلکه اینستاگرام به یک رکن اساسی در فرآیند شناسایی و ترغیب مشتری تبدیل شده است. خودروسازان و شبکه گسترده فروشندگان این پلتفرم را به ویترین اصلی معرفی محصولات خود تبدیل کردهاند.
پیامد قطع دسترسی به اینستاگرام کور شدن مراحل اولیه چرخه فروش است. این قطع ارتباط، جریان حیاتی اطلاعات درباره ویژگیهای فنی، قیمتهای پیشنهادی و موجودی انبارها را متوقف میسازد که باعث میشود مشتریان نتوانند بهسرعت از تغییرات مطلع شوند و در نتیجه نرخ تبدیل سقوط کند.
- انجمن خودروسازان برای قیمتگذاری خودرو پیشنهاد داد
- قیمت قطعی 8 خودرو وارداتی در سامانه یکپارچه مشخص شد
- قیمت روز خودرو امروز ۶ بهمن ۱۴۰۴؛ جدول کامل قیمتهای داخلی و وارداتی
در این میان، کسبوکارهای کوچک و متوسط (فروشندگان خرد و نمایشگاههای محلی) که از نظر منابع مالی و پلتفرمهای جایگزین ضعیف هستند، ضربه مهلکتری میخورند، زیرا بخش عمدهای از معاملات روزمره آنها به تعاملات آنلاین وابسته است و در زمان قطعی، عملاً از مدار بازار حذف میشوند.
این اختلال علاوه بر تمامی مشکلات ذکر شده به تأخیر در نهاییسازی معاملات نیز منجر میشود زیرا ارتباطات مربوط به تنظیم قرارداد، تأییدیه انتقال وجه و هماهنگیهای لجستیکی که نیازمند ارتباطات ایمیلی یا تماسهای ضروری هستند، مختل شده و سرعت چرخه تجاری بازار را به شدت کاهش میدهد. اگر این اختلال ساختاری ادامه یابد، بازار خودرو به یک حالت رکود مبتنی بر تردید وارد خواهد شد. با از بین رفتن شفافیت قیمتی ناشی از قطع پلتفرمهای قیمتگذاری لحظهای، فروشندگان برای عرضه محصولات خود دچار سردرگمی در قیمتگذاری میشوند و خریداران نیز توانایی اعتبارسنجی قیمتها در برابر نرخ ارز را نخواهند داشت.
افت قیمت اجباری و رکود ناعادلانه در بازار
شوکهای اختلال در ارتباطات به شکلی بحرانی منجر به بلاتکلیفی بازار خودرو شده و فراتر از توقف تبلیغات در اینستاگرام، مستقیماً بر هزینه مبادله و عدالت معاملاتی اثر میگذارد. در شرایط قطعی شاهد فروش اجباری زیر قیمت واقعی هستیم و بسیاری از افراد، حتی کسانی که فروش خودرو برایشان یک ضرورت است، بهدلیل فقدان کانالهای ارتباطی جایگزین کارآمد و عدم دسترسی به ابزارهای اعتبارسنجی قیمت لحظهای، مجبور میشوند دارایی خود را با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی بازار معامله کنند.
این وضعیت مصداق نقض عملی حق مصرفکننده در دستیابی به یک بازار منصفانه و شفاف است. هرچند پیشرفتهای حاصل از تغییرات زیست دیجیتال در چند سال اخیر، کارایی بازار را در شرایط عادی افزایش داده است، اما بحرانهای طولانیمدت، ضعفهای ساختاری اساسی را نمایان میسازند. این ضعفها در دو حوزه کلیدی شامل ناکارآمدی و عدم کفایت زیرساختهای ملی جایگزین و محدودیتهای عملیاتی پلتفرمهای داخلی قابل مشاهده است.
نهتنها پلتفرمهای داخلی در مواقع بحران ظرفیت پاسخگویی به حجم عظیم تقاضا برای ارتباطات و معاملات را ندارند، بلکه نمیتوانند جایگزین پایداری برای پلتفرمهای بینالمللی شوند. پیامدهای اقتصادی این عدم توازن بسیار جدی است و میتواند منجر به نوسانات قیمتی شدید، توقف کامل معاملات و کاهش شدید شفافیت در قیمتگذاری شود.