گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
با وجود شرایط حساس کشور و قطع اینترنت بینالملل، عدهای با استفاده از خطوط سفید سایه نابرابریهای دیجیتال را پررنگ و آشکار کردهاند.
با عنایت به آخرین اخبار داخلی، در دورههای بحران سیاسی و جنگ، مسدود شدن دسترسی عمومی به اینترنت بینالملل با هدف حفظ امنیت ملی صورت میگیرد. اما تداوم این وضعیت نهتنها موجب نارضایتی گسترده کاربران میشود بلکه زیانهای چند هزار میلیاردی به کسبوکارهای آنلاین وارد میکند. در همین حال، گزارشها از تداوم دسترسی برخی افراد از طریق خطوط سفید اشاره دارد که گمانههای مربوط به شکلگیری اینترنت طبقاتی را تقویت کرده و حساسیت افکار عمومی را افزایش داده است.
پشت پرده خطوط سفید و دسترسی ویژه به اینترنت
در هر زمان که وضعیت کشور رنگی از ناآرامی، اعتراض یا جنگ به خود میگیرد، نخستین واکنش مسئولان سایبری و امنیتی، فشار دادن دکمه قطع اینترنت است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هرگاه سایه بحران بر سر کشور سنگین میشود، دسترسی همگانی به اینترنت بینالملل یا بهکلی قطع میشود یا بهشدت محدود. نتیجه این اقدام موجی از سردرگمی و نارضایتی است؛ کاربران از ارتباط بازمیمانند، تجارت دیجیتال از هم میپاشد و هزاران کسبوکار خرد که بر ستون اینترنت ایستادهاند، ناگهان در خاموشی غرق میشوند.
اما در همین هنگامه خاموشی شبکه، گروهی خاص از کاربران همچنان به اینترنت بینالملل دسترسی دارند. آنها از طریق کانالهایی موسوم به خطوط سفید به جهان آنلاین متصل هستند. ابتدا تصور میشد این امتیاز محدود به اصحاب رسانه و کارشناسان فنی برای حفظ جریان اطلاعرسانی باشد، اما گزارشها و شواهد به تدریج نشان داد که دامنه آن فراتر رفته و ورزشکاران، هنرمندان، اینفلوئنسرها و حتی برخی افراد نزدیک به نهادهای خاص نیز از این مسیر استفاده میکنند.
در چنین شرایطی، اصطلاح اینترنت طبقاتی دیگر یک شعار رسانهای نیست، بلکه بازتاب واقعیتی تلخ است که مرز میان مردم و خواص را در فضای دیجیتال نیز عیان میکند. در این خصوص منتقدان میپرسند اگر دسترسی آزاد به اینترنت تهدیدی علیه امنیت ملی است، چگونه ممکن است همان اینترنت برای گروهی از افراد بیخطر تلقی شود؟ عدالت اقتضا میکند یا همه از این حق بهرهمند باشند یا هیچکس؛ وگرنه امنیت گزینشی جز بیاعتمادی عمومی چیزی بهدنبال ندارد.
- از اختلال موقت تا فاجعه زیرساختی؛ روایت دو هفته قطعی اینترنت کشور
- سومین قطعی گسترده اینترنت در سال ۱۴۰۴ بار دیگر اقتصاد دیجیتال را لرزاند
- گرانی بیسابقه در بازار فیلترشکن؛ هزینه دسترسی به اینترنت از مرز ۵ میلیون تومان گذشت
- رئیس هیأتمدیره سندیکای مخابرات: شبکه ملی اطلاعات تاب جهش ناگهانی ترافیک را ندارد
هشدار نسبت به فرسایش اعتماد عمومی
مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول اتاق تهران در این زمینه تأکید کرد: «اگر هدف حفظ امنیت است، چطور این تبعیض توجیه میشود؟ تداوم دسترسی برای عدهای خاص در حالی که عامه مردم و کسبوکارها در بنبست هستند، از منظر عدالت و کارایی اقتصادی پذیرفتنی نیست.» او هشدار داد که استمرار چنین روندی اعتبار نهادهای تصمیمگیر را تضعیف و پایههای اعتماد اجتماعی را سست میکند، زیرا وقتی بخش زیادی از جامعه احساس کند بازی در زمین نابرابر جریان دارد، حتی بهترین سیاستها هم اثرگذاری خود را از دست میدهند.
بسیاری از صاحبان کسبوکارهای اینترنتی گفتهاند که فعالیتشان به طور کامل متوقف شده و زیانهای مالی سنگینی متحمل شدهاند. برخی دیگر که عزیزانی در خارج از کشور دارند، از نبود امکان ارتباط و اضطراب دائمی درباره سلامت خانوادههای خود سخن میگویند. دانشجویان نیز از محرومیت در دسترسی به منابع بینالمللی و مقالههای علمی گلایه دارند.
فروپاشی تابآوری اقتصادی و اجتماعی
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی وضعیت فعلی بازار را حالت جنگی و معیشتمحور توصیف کرده است. او با انتقاد از نبود شفافیت، پاسخگویی و فقدان پروتکلهای حمایتی در دوران بحرانی گفت: «تداوم قطع اینترنت بدون ارائه جبرانهای مشخص، تابآوری کسبوکارهای کوچک را به مرز نابودی کشانده است. دولتها در جهان بهمحض وقوع اختلال، بستههای حمایتی فعال میکنند اما در کشور ما حتی یک نقشهراه اضطراری وجود ندارد.»
الفتنسب با وجود قدردانی از سکوهای بزرگ فروش آنلاین برای حفظ جریان توزیع کالاهای اساسی، هشدار داد که نادیدهگرفتن زیستبوم دیجیتال، در نهایت به رکود اشتغال، فرار سرمایه و مهاجرت نیروی جوان منجر میشود. در همین حال، سخنگوی دولت در نخستین نشست خبری خود پس از آغاز جنگ رمضان اعلام کرد که برای آن دسته از افرادی که میتوانند صدای خود را به گوش دیگران برسانند، امکاناتی فراهم شده است و بنابراین اینترنت آنها فعال مانده است.
این توضیح اما پرسش تازهای بر سر زبانها انداخت: بر چه اساسی تعیین میشود چه کسی حق رساندن صدا دارد و چه کسی باید در خاموشی بماند؟
