گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
وقتی دادههای ماهوارهای که برای نظارت بر درگیریها استفاده میشوند، به میدان نبرد کشیده شده و دستکاری میشوند، اعتماد به اطلاعات حیاتی از بین میرود. این پدیده تهدیدی جدی برای امنیت و شفافیت جهانی است.
در منطقه پرالتهاب خلیج فارس، زیرساختهای ماهوارهای که نقشی محوری در ارتباطات و ناوبری ایفا میکنند، به عرصهای برای جنگ اطلاعاتی تبدیل شدهاند. با افزایش تنشها بین قدرتهای منطقهای، توانایی دسترسی و راستیآزمایی دادههای ماهوارهای به چالش کشیده شده و پیامدهای عملی گستردهای به همراه دارد.
ماهوارهها: از ابزار نظارت تا هدف جنگی
انتشار تصویری از تخریب رادار آمریکایی توسط تهران تایمز، نشانگر چالش فزاینده در حوزه دادههای ماهوارهای است. درگیریهای منطقه خلیج فارس، زیرساختهای ماهوارهای حیاتی را به میدان نبردی جدید تبدیل کرده که در آن دادهها میتوانند دستکاری، پنهان یا کنترل شوند.
با از دست رفتن بیطرفی این زیرساختها، کنترل بر دادههای ماهوارهای اهمیت فزایندهای مییابد. در خلیج فارس، این زیرساختها عمدتا توسط اپراتورهای دولتی مانند Space42 در امارات، Arabsat در عربستان سعودی و Es’hailSat در قطر اداره میشوند.
ایران نیز با ماهوارههایی نظیر Paya (معروف به Tolou-3) که از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه پرتاب شدهاند، سیستم موازی خود را برای گسترش قابلیتهای نظارتی مستقل از زیرساختهای غربی توسعه داده است. بازار ارتباطات ماهوارهای خاورمیانه با ارزش بیش از ۴ میلیارد دلار، تا سال ۲۰۳۱ به ۵٫۶۴ میلیارد دلار خواهد رسید که بخش عمده آن به ارتباطات هوایی و دریایی مرتبط با دفاع و تجارت اختصاص دارد.
دسترسی به دادههای ماهوارهای، گلوگاه جدید اطلاعات
دسترسی به دادههای ماهوارهای تجاری مانند Planet Labs و Maxar به گلوگاه جدیدی تبدیل شده است. در حالی که دولتها در اولویت تخصیص منابع قرار دارند، رسانهها و سازمانهای غیردولتی به اشتراکهای پولی متکیاند. در ۱۱ مارس، شرکت Planet Labs اعلام کرد که ارائه تصاویر ماهواره از خاورمیانه را به مدت دو هفته به تعویق میاندازد. این شرکت دلیل این تصمیم را جلوگیری از «سوءاستفاده تاکتیکی برای هدف قرار دادن پرسنل متحد و شریک ناتو و غیرنظامیان» عنوان کرد.
مریم ایشانی تامپسون، خبرنگار اطلاعات منبعباز، معتقد است که از دست دادن Planet Labs به دلیل نرخ بالای بهروزرسانی آن بسیار زیانبار است. این وضعیت به افزایش استفاده از پلتفرمهای چینی مانند MizarVision منجر شده است. روسیه و چین نیز بهطور فزایندهای دسترسی ماهوارهای خود را با ایران به اشتراک میگذارند و این امر موازنه قدرت در کنترل تصاویر ماهوارهای را تغییر داده است.
پیامدهای ناتوانی در راستیآزمایی و جنگ روایتها
نبود دادههای ماهوارهای قابل اتکا، تایید صحت اطلاعات و مقابله با روایتهای غلط را دشوار میسازد. ویکتوریا سامسون از بنیاد Secure World، اشاره میکند که دولت آمریکا یکی از بزرگترین مشتریان شرکتهای ماهوارهای تجاری است که منجر به «عدم تمایل به ناراحت کردن دولت آمریکا» و خودسانسوری برای جلوگیری از مقررات آتی میشود. معاهده فضای ماورای جو ۱۹۶۷، کشورها را مسئول نظارت بر بازیگران ملی خود در فضا میداند، اما در برابر بازیگران جدیدی مانند ایلان ماسک و Starlink ناکارآمد است.
سامسون هشدار میدهد: «اگر شما به مبارزان در یک درگیری نظامی فعال خدمات یا قابلیتهایی ارائه دهید، طبق قوانین درگیریهای مسلحانه، یک هدف مشروع محسوب میشوید.» هیچ نهاد بینالمللی با اختیارات لازم برای تنظیم فعالیت این شرکتها در مناطق درگیری وجود ندارد.
اختلال ماهوارهای، تهدیدی جدی برای هوانوردی
پیامدهای اختلال در دادههای ماهوارهای به سرعت به حوزههای عملیاتی میرسد. Flightradar24، پلتفرم ردیابی پروازها، از افزایش چشمگیر تداخل GPS در منطقه، بهویژه در جنوب شرقی شبهجزیره عربستان از زمان آغاز جنگ گزارش داده است. یک خلبان که بهطور منظم در مسیرهای شورای همکاری خلیج فارس پرواز میکند، تجربه از دست دادن سیگنال GPS را در کامپیوتر مدیریت پرواز (FMC) خود تشریح کرده است.
- جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مقدار حیرتانگیزی CO2 منتشر کرده است
- الجزیره: سلاح مرموز ایران جنگندههای پیشرفته را در آسمان شکار میکند!
- یکی از دیتاسنترهای هاست ایران در حوادث تهران آسیب دیده است!
- چین میخواهد 200 هزار ماهواره را به فضا پرتاب کند
هنگامی که هر دو سیگنال GPS از دست میروند، خلبانان به سیستمهای ناوبری قدیمیتر مانند تجهیزات اندازهگیری فاصله (DME) متکی میشوند. این امر باعث از دست رفتن دسترسی به سیستم هشدار نزدیکی زمین پیشرفته (EGPWS)، یک سیستم ایمنی حیاتی، میشود و پارازیت GPS زمانبندی داخلی هواپیما را نیز مختل میکند. این خلبان میگوید: «پارازیت GPS در منطقه کاملا عادی شده است.» پروتکلهای مقابله با این اختلالات که ابتدا برای جنگ روسیه-اوکراین معرفی شدند، اکنون به روالی عادی در خلیج فارس تبدیل شدهاند.