پیش از ظهور اینترنت در آمریکا، دانشمندان شوروی طرحی جاهطلبانه برای ساخت یک شبکه ملی داشتند. اما چرا پروژه اوگاس (OGAS) شکست خورد و به اینترنت جهانی تبدیل نشد؟
در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، مدتها پیش از آنکه آرپانت در آمریکا پایههای اینترنت امروزی را بنا کند، دانشمندان اتحاد جماهیر شوروی در حال طراحی یک سیستم انقلابی بودند.
آنها قصد داشتند با ایجاد یک شبکه کامپیوتری سراسری به نام اوگاس (OGAS)، اقتصاد و جامعه شوروی را به یک ابرکامپیوتر واحد متصل کنند. طرحی که میتوانست تاریخ فناوری را تغییر دهد.
ایده اولیه این شبکه از سوی سرهنگ آناتولی کیتوف در سال ۱۹۵۹ مطرح شد. او پیشنهاد کرد شبکه کامپیوتری ارتش در زمانهای بیکاری برای مدیریت اقتصاد غیرنظامی استفاده شود. اما نظامیان و بوروکراتهای حزب با این پیشنهاد مخالفت کردند و ایده او بایگانی شد.
اوگاس؛ تولد یک رویای دیجیتال
چند سال بعد، ویکتور گلوشکوف، ریاضیدان برجسته، طرح جامع اوگاس را ارائه داد. این طرح شامل یک مرکز کامپیوتری عظیم در مسکو بود که به ۲۰۰ مرکز در شهرهای بزرگ و ۲۰ هزار ترمینال در سراسر کشور متصل میشد.
هدف نهایی، ایجاد یک سوسیالیسم الکترونیک بود که با حذف پول فیزیکی و جایگزینی آن با تراکنشهای الکترونیکی، اقتصاد را بر اساس دادههای دقیق مدیریت کند.
تفاوت اصلی اینترنت شوروی با آرپانت در ساختار آن بود. آرپانت شبکهای غیرمتمرکز برای اشتراکگذاری آزادانه منابع بود، اما اوگاس سیستمی متمرکز و سلسلهمراتبی طراحی شده بود تا تصمیمات از بالا به پایین ابلاغ شوند.
شکست پروژه و ترس از شفافیت
پاشنه آشیل اوگاس، شفافیت کامل آن بود. این سیستم میتوانست آمارسازیها و فساد مدیران میانی حزب کمونیست را به راحتی برملا کند.
- دسترسی کسبوکارها به اینترنت بدون مشتریان فایدهای ندارد
- دستیار اجتماعی رئیسجمهور: محدودیت طولانی اینترنت به اعتماد عمومی آسیب میزند
- جزئیات جدید زمان وصل شدن اینترنت از زبان رئیس شورای اطلاعرسانی دولت
مقاومتها در برابر این شبکه بالا گرفت و وزیر دارایی وقت، واسیلی گاربوزوف، با ادعاهای عوامفریبانه و اشاره به هزینههای نجومی طرح، رهبران کرملین را از اجرای آن منصرف کرد.
در نهایت، با روی کار آمدن اصلاحات اقتصادی جدید، پروژه اوگاس کنار گذاشته شد. به وزارتخانهها اجازه داده شد سیستمهای کامپیوتری جزیرهای و ناسازگار بسازند که نتیجه آن هرجومرج دیجیتالی در شوروی بود.
شکست اوگاس تنها یک ناکامی فنی نبود، بلکه نشان داد ساختار سیاسی بسته شوروی توانایی پذیرش شفافیت و جریان آزاد اطلاعات را که ذات یک شبکه کامپیوتری است، نداشت.
گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 

