گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
پدیده جوش سرد در فضا باعث میشود فلزات در خلأ بدون هیچ حرارتی به هم بچسبند؛ اتفاقی که آنتن کاوشگر گالیله را از کار انداخت و همچنان کابوس مهندسان فضاپیماست.
تصور کنید دو قطعه فلز را بدون هیچ حرارت یا چسبی به هم فشار دهید و آنها خودبهخود یکی شوند. روی زمین این اتفاق غیرممکن است، اما جوش سرد در فضا دقیقاً چنین پدیدهای را رقم میزند. راز این ماجرا در نبود اکسیژن نهفته است.
روی زمین، لایهای نامرئی از اکسید روی سطوح فلزی تشکیل میشود که مثل یک سپر مانع از پیوند اتمها میشود. اما در خلأ فضا، نه تنها این لایه محافظ تشکیل نمیشود، بلکه تشعشعات کیهانی سطوح فلزی را کاملاً پاکسازی میکنند.
نتیجه این است که الکترونهای آزاد روی سطح فلزات بدون هیچ مانعی با یکدیگر پیوند برقرار میکنند و چسبیدن فلزات در خلأ به واقعیتی اجتنابناپذیر تبدیل میشود.
فاجعه گالیله و درسهای تلخ فضا
معروفترین قربانی این پدیده، کاوشگر گالیله ناسا بود. ارتعاشات شدید هنگام پرتاب در سال ۱۹۸۹، لایه اکسید محافظ آنتن بزرگ این فضاپیما را از بین برد و روانکنندهها را پراکنده کرد.
زمانی که گالیله به فضا رسید، مکانیزم جوش سرد باعث شد آنتن آن در سال ۱۹۹۱ هرگز به طور کامل باز نشود و میلیونها دلار سرمایه و سالها تلاش علمی را به باد دهد.
- انرژی خورشیدی فضایی چیست و چرا دانشمندان روی آن سرمایهگذاری میکنند؟
- رازهای بزرگ کیهان؛ ۱۱ معمای بیپاسخ که علم را به چالش میکشند
- هفت نظریه علمی درباره منشأ حیات؛ از جرقههای الکتریکی تا حیات فرازمینی
جولیا گریر از کلتک توضیح میدهد که فلزاتی مانند طلا و پلاتین حتی روی زمین هم لایه اکسید تشکیل نمیدهند و در فضا به شدت مستعد جوش سرد هستند. نرمی ذاتی طلا هم این میل به چسبیدن را تشدید میکند.
مهندسی علیه طبیعت
برای مقابله با این پدیده، مهندسان راهکارهای هوشمندانهای ابداع کردهاند: آندایزینگ برای ایجاد لایه اکسید مصنوعی، پوشش قطعات متحرک با روانکنندههای خشک مانند دیسولفید مولیبدن، و استفاده از فلزات نامتشابه مثل طلا در کنار مولیبدن برای ایجاد موانع پیوندی.
همچنین تمام سختافزارهای فضایی پیش از پرتاب، در محفظههای خلأ تحت ارتعاشات و نوسانات شدید دمایی آزمایش میشوند. اما با وجود این تدابیر، جوش سرد در فضا همچنان یک چالش جدی است و حتی در آزمایشگاههای زمینی نیز مشاهده شده است.
این پدیده نشان میدهد که فضا تا چه اندازه میتواند قوانین آشنای فیزیک را دگرگون کند و مهندسان را به چالش بکشد.