گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
با وجود اینکه نزدیکترین دنیای قابل سکونت به ما تنها ۴.۲ سال نوری فاصله دارد، سفر به این سیاره اسرارآمیز با فناوریهای امروزی بیش از ۷۵ هزار سال به طول میانجامد و چالشهای بزرگی پیش رو دارد.
سیستم ستارهای آلفا قنطورس که در همسایگی کیهانی ما قرار دارد، میزبان چندین سیاره است که برخی از آنها شرایط بالقوه مناسبی برای میزبانی حیات دارند. در میان این سیارات، پروکسیما قنطورس بی (Proxima Centauri b) به عنوان یکی از امیدوارکنندهترین کاندیداها، توجه جامعه علمی را به خود جلب کرده است. اما فاصلهی نجومی تا این سامانهی ستارهای، سد بزرگی در برابر آرزوی بشر برای اکتشاف مستقیم آن محسوب میشود و حتی جاهطلبانهترین برنامهها نیز با شکست مواجه شدهاند.
نزدیکترین دنیاهای بالقوه قابل سکونت
سیستم ستارهای آلفا قنطورس، در فاصله ۴.۲ تا ۴.۳ سال نوری از ما، نزدیکترین همسایه کیهانی منظومه شمسی است و شامل حداقل یک و احتمالاً دو دنیای بالقوه قابل سکونت است. یکی از آنها، پروکسیما قنطورس بی، سیارهای صخرهای و تقریباً همجرم زمین است که در سال ۲۰۱۶ کشف شد و در منطقه قابل سکونت ستاره خود، پروکسیما قنطورس، به دور آن میچرخد. این سیاره حتی در ماه مه ۲۰۲۶ خبرهای امیدوارکنندهای دریافت کرد: مطالعهای شواهدی از وجود میدان مغناطیسی در پروکسیما بی پیدا کرد که میتواند به محافظت از اتمسفر آن در برابر پرتوهای ستارهای کمک کند.
با این حال، قابلیت سکونت پروکسیما بی همچنان محل بحث است. ستاره آن، یک ستاره شرارهور است که مستعد فورانهای خشونتآمیز بوده و میتواند سیاره را با پرتوهای شدید بمباران کند. همچنین، احتمالاً این سیاره بهطور گرانشی قفل شده، به طوری که یک سمت آن همیشه روز و سمت دیگر همیشه شب است. این ویژگیها آن را به بهترین کاندیدای نزدیک برای میزبانی حیات تبدیل کرده، اما یک زمین دوم تأیید شده نیست.
کشف جدیدتر، سیارهای بسیار نامطمئنتر و عجیبتر است. در سال ۲۰۲۵، ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST)، شواهدی از سیارهای را گزارش کردند که به دور آلفا قنطورس اِی (Alpha Centauri A) میچرخد؛ ستارهای شبیه به خورشید که همراه با همتای خود، آلفا قنطورس بی (Alpha Centauri B)، هسته سیستم را تشکیل میدهد. اگر این سیاره واقعی باشد، نزدیکترین سیارهای خواهد بود که تا به حال در منطقه قابل سکونت یک ستاره شبیه به خورشید رصد شده است. با این حال، دو نکته مهم از هیجان این کشف میکاهد: اول اینکه این سیاره یک غول گازی با جرمی تقریباً برابر با زحل است و طبق اعلام ناسا (NASA)، قادر به پشتیبانی از حیات به شکلی که میشناسیم نیست. دوم اینکه ممکن است اصلاً وجود نداشته باشد؛ وب این شیء را یک بار در سال ۲۰۲۴ مشاهده کرد، اما در دو رصد پیگیری در سال ۲۰۲۵ موفق به یافتن آن نشد.
- دانشمندان نشانههایی از حیات در بدن مرد یخی 5300 ساله پیدا کردند
- این 45 سیاره فراخورشیدی ممکن است بهترین مکان برای جستجوی حیات بیگانه باشند
- راز حیات در سیاره زهره؛ سرنخهایی که به زمین میرسند
دیوار عظیم فاصله
دلیل عدم امکان سفر به این دنیاها، فاصله است؛ اعدادی که واقعاً فروتنانه هستند. چهار سال نوری در برابر کهکشانی با قطر ۱۰۰ هزار سال نوری، تقریباً همسایگی به نظر میرسد، اما این گستره بسیار فراتر از هر چیزی است که انسانها تا به حال پیمودهاند. فضاپیماهای دوقلوی وویجر (Voyager) ناسا که در سال ۱۹۷۷ پرتاب شدند و اکنون دورترین اشیایی هستند که ساختهایم، نزدیک به نیم قرن است در حال سفرند و هنوز حتی از منطقه خورشید خارج نشدهاند، چه رسد به رسیدن به ستارهای دیگر.
محاسبات نشان میدهد که یک فضاپیما با سرعتی معادل وویجر (تقریباً ۱۷ کیلومتر بر ثانیه)، طبق یک تخمین تأیید شده، حدود ۷۵ هزار سال طول میکشد تا به پروکسیما بی برسد. یک موشک تجاری پیشرفته که فردا از منظومه شمسی پرتاب شود، حدود ۸۰ هزار سال برای این سفر زمان نیاز دارد. تاریخ ثبت شده بشر تقریباً ۵ هزار سال است؛ سفر به نزدیکترین دنیای قابل سکونت، با بهترین سرعتی که در حال حاضر میتوانیم مدیریت کنیم، بیش از ده برابر عمر تمدن بشری طول میکشد. این فاصله، صرفاً یک چالش مهندسی نیست که بتوان با یک موشک بزرگتر آن را دور زد، بلکه یک دیوار غیرقابل عبور است.
سرنوشت تلخ تنها برنامه جدی سفر بین ستارهای
تنها یک تلاش جدی و تأمین مالی شده برای عبور از این دیوار در طول عمر انسان وجود داشته که داستان آن هشداردهنده است. در سال ۲۰۱۶، فیزیکدان استیون هاوکینگ (Stephen Hawking)، سرمایهگذار یوری میلنر (Yuri Milner) و مارک زاکربرگ (Mark Zuckerberg) پروژه «برکثرو استار شات» (Breakthrough Starshot) را با سرمایه ۱۰۰ میلیون دلار معرفی کردند که بر پایه ایدهای واقعاً هوشمندانه بنا شده بود. به جای یک موشک سنگین، این پروژه قصد داشت دستهای از ریزتراشههای گرمی را که هر کدام به یک بادبان نوری فوقالعاده نازک متصل بودند، به فضا بفرستد.
آرایهای از لیزرهای قدرتمند زمینی برای چند دقیقه به این بادبانها شلیک میکردند و این سفینههای کوچک را تا ۲۰ درصد سرعت نور شتاب میدادند که برای رسیدن به آلفا قنطورس در حدود ۲۰ سال و ارسال اطلاعات از پروکسیما بی در دهه ۲۰۶۰ میلادی کافی بود.
اما این پروژه در تماس با واقعیت دوام نیاورد. برآوردهای هزینه برای ساخت آرایه عظیم لیزری به ۱۰ میلیارد دلار و فراتر از آن رسید. مشکلات فیزیکی نیز بیرحمانه بودند: هیچکس نتوانست راه حلی برای تأمین انرژی یک کاوشگر به اندازه گیره کاغذ در طول دو دهه سرما و تاریکی پیدا کند، یا اینکه چگونه آن را در مقصد کاهش سرعت دهد، به این معنی که کاوشگر از کنار هدف خود با سرعت بالا عبور میکرد و فقط دقایقی از دادهها را ثبت میکرد. برخی دانشمندان استدلال کردند که یک تلسکوپ فضایی بزرگ، اطلاعات بیشتری درباره پروکسیما بی نسبت به یک پرواز کناری به دست میآورد. تا سال ۲۰۲۵، سرمایه و انگیزه از بین رفت و نشریه ساینتیفیک امریکن (Scientific American) گزارش از پایان بیسروصدای این ابتکار عمل داد. تنها برنامه برای سفر فیزیکی به ستارگان در طول عمر ما، در حال حاضر، به همان دلایلی که پیشبینی شده بود (هزینه و دشواری)، به محاق رفت.
آینده کاوش: چشمانداز تلسکوپها
این وضعیت خاصی است که آلفا قنطورس برای ما به وجود آورده است. این سیستم ستارهای قابل مطالعهترین و بالقوه زندهترین دنیاها را در کل کهکشان به اخترشناسان هدیه میدهد؛ آنقدر نزدیک که بتوان از آنها عکس گرفت، جوشان را بررسی کرد، و دربارهشان بحث کرد، اما در عین حال، هر راهی برای بازدید مستقیم از آنها را از ما سلب میکند. آنچه در عوض داریم، چشمانی بهتر و قویتر است. تلسکوپ فضایی جیمز وب در حال حاضر در تلاش برای تفکیک این سیارات است و تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (Nancy Grace Roman Space Telescope) ناسا که قرار است بهزودی پرتاب شود، یک «کروناگراف» (Coronagraph) را حمل میکند که به طور خاص برای تصویربرداری از این نوع دنیاها ساخته شده و ممکن است سرانجام تأیید کند که آیا کاندیدای آلفا قنطورس اِی واقعی است یا خیر.
در آینده قابل پیشبینی، نزدیکترین دنیای قابل سکونت اینگونه کاوش خواهد شد؛ نه با فضاپیما، بلکه با تلسکوپهایی که بیش از چهار سال نوری فضای خالی را خیره نگاه میکنند و فوتون به فوتون اطلاعات را جمعآوری میکنند.
آنها درست در همسایگی ما هستند، اما هرگز تا این حد دور نبودهاند.