گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
بنزین ۸۷ هزار تومانی ازجمله ارقامی بود که در جریان طرح جدید و سهمیهبندی چهارنرخی مطرح شد و واکنشهای زیادی بهدنبال داشت. با توقف اجرای طرح، همچنان این پرسش باقی است که این نرخ بر مبنای چه محاسباتی تعیین شده بود.
ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان و توقف سریع آن، همچنان به یکی از موضوعات بحثبرانگیز در فضای عمومی و رسانهای کشور تبدیل شده است. این طرح در شرایطی مطرح شد که اقتصاد کشور با فشارهای مختلف مواجه است و همین مسئله نگرانی درباره پیامدهای افزایش قیمت سوخت را در جامعه افزایش داد.
اگرچه اجرای الگوی چهارنرخی بنزین متوقف شده، اعلام نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی برای بنزین غیریارانهای در کرمان این رقم را در ذهن مردم ماندگار کرده است.
با عنایت به آخرین اخبار داخلی، اکنون این پرسش مطرح است که آیا نرخ بنزین در آینده به محدوده ۸۷ هزار تومان خواهد رسید و مبنای محاسبه این رقم چه بوده است؟ بررسی فرمول تعیین سهمیه آزاد و دلایل اعلام نرخ ۸۷ هزار تومانی میتواند ابعاد طرح متوقفشده بنزین در کرمان را روشن کند.
فرمول بنزین ۸۷ هزار تومانی چیست؟
با وجود توقف طرح چهارنرخیشدن بنزین در کرمان، رقم ۸۷ هزار تومانی همچنان در افکار عمومی باقی مانده است. این نرخ در جریان طرح سهمیهبندی جدید و برای بنزین غیریارانهای یا سهمیه آزاد مطرح شد، اما تاکنون هیچ مقام دولتی بهصورت شفاف اعلام نکرده است که عدد ۸۷ هزار تومان دقیقاً بر اساس چه فرمولی محاسبه شده است.
برای بررسی منشأ این رقم، باید ابتدا گزارشهای فعالیت ماهانه پالایشگاهها، نرخ فروش بنزین تولید داخل، هزینه ارزشگذاری نفت خام، هزینههای پالایش و فرآورش، مخارج انتقال و توزیع و همچنین سهم بنزین وارداتی در تأمین نیاز کشور بررسی شود. دادههای منتشرشده از صورتهای مالی پالایشگاهها نشان میدهد نرخ فروش بنزین در پالایشگاههای مختلف یکسان نیست و بسته به نوع بنزین، کیفیت، فناوری پالایشگاه و زمان ثبت گزارش تفاوت قابلتوجهی دارد.
نرخ فروش بنزین در پالایشگاه تهران
بر اساس گزارش فعالیت ماهانه پالایشگاه تهران در دوره یکماهه منتهی به پایان خردادماه، این پالایشگاه ۲۱۵ هزار و ۴۷۸ مترمکعب بنزین فروخته است. مبلغ فروش ثبتشده برای این میزان بنزین، ۱۴۳ میلیارد و ۶۵۵ میلیون و ۷۷۸ هزار ریال بوده است. با تقسیم مبلغ فروش بر حجم بنزین فروختهشده، نرخ فروش هر مترمکعب بنزین در پالایشگاه تهران حدود ۶۶۶ میلیون و ۶۸۴ هزار ریال به دست میآید.
از آنجا که هر مترمکعب معادل هزار لیتر است، با تبدیل این رقم از ریال به تومان، قیمت هر لیتر بنزین تولیدی پالایشگاه تهران حدود ۶۶ هزار و ۷۰۰ تومان محاسبه میشود. این رقم نشان میدهد قیمت فروش بنزین در پالایشگاه تهران، بدون درنظرگرفتن سایر هزینههای زنجیره تأمین مانند انتقال، توزیع و کارمزد جایگاهها، در محدوده ۶۶ هزار تومان قرار داشته است.
بنزین پالایشگاه لاوان حدود ۶۱ هزار تومان قیمت داشت
در پالایشگاه لاوان، مقدار فروش بنزین در دوره یکماهه منتهی به پایان خردادماه، ۳۳ هزار و ۲۸۵ مترمکعب اعلام شده است. نرخ فروش این محصول نیز ۶۱۲ میلیون و ۳۲۴ هزار و ۱۷۰ ریال به ازای هر مترمکعب بوده است. با تبدیل نرخ فروش هر مترمکعب به قیمت هر لیتر و سپس تبدیل ریال به تومان، قیمت بنزین پالایشگاه لاوان حدود ۶۱ هزار و ۲۰۰ تومان برای هر لیتر محاسبه میشود. بنابراین نرخ فروش بنزین در لاوان نسبت به پالایشگاه تهران پایینتر بوده، اما همچنان فاصله زیادی با نرخهای یارانهای عرضه بنزین دارد.
- توضیحات نماینده مجلس درباره طرح جدید بنزین؛ از کاهش سهمیه سوخت تا هزینه ماهانه 8 میلیونی برای خانوارها
- ذخایر سوخت کافی است؛ افزایش قیمت بنزین در شرایط فعلی منتفی شد
- فروش آنلاین بنزین سوپر وارداتی و تحویل در محل با قیمت ۱۳۰ هزار تومان!
تفاوت قیمت انواع بنزین در پالایشگاه اصفهان
گزارش فعالیت پالایشگاه اصفهان در خردادماه، دو نوع بنزین را نشان میدهد. نوع نخست، بنزین اکتان ۸۷ است که میزان فروش آن ۱۳۱ هزار و ۸۶۳ مترمکعب اعلام شده و نرخ فروش آن ۶۱۹ میلیون و ۸۰۹ هزار و ۵۲ ریال به ازای هر مترمکعب بوده است. بر این اساس، قیمت هر لیتر از این نوع بنزین حدود ۶۲ هزار تومان محاسبه میشود.
نوع دوم، بنزین اکتان ۸۷ مشابه یورو ۵ است. حجم فروش این محصول ۲۲۲ هزار و ۱۶۸ مترمکعب گزارش شده و نرخ فروش آن ۷۳۵ میلیون و ۴۵۲ هزار و ۱۳۱ ریال به ازای هر مترمکعب بوده است. قیمت هر لیتر این نوع بنزین پس از تبدیل واحد، حدود ۷۳ هزار و ۵۰۰ تومان به دست میآید.
تفاوت میان نرخ بنزین معمولی اکتان ۸۷ و بنزین اکتان ۸۷ مشابه یورو ۵ در پالایشگاه اصفهان، نشان میدهد که کیفیت و مشخصات فنی فرآورده نیز در قیمت فروش پالایشگاهی مؤثر است. بنابراین نمیتوان برای تمام بنزین تولید داخل نرخ واحدی در نظر گرفت.
نرخ بنزین پالایشگاه بندرعباس بر اساس نوع فرآورده
بر اساس اطلاعات پالایشگاه نفت بندرعباس، بنزین معمولی اکتان ۸۷ با سه انحراف شاخص کیفی، به میزان ۲۱۱ هزار و ۵۹۱ مترمکعب فروخته شده است. نرخ فروش این محصول ۵۹۴ میلیون و ۴۳۵ هزار و ۸۸۳ ریال به ازای هر مترمکعب اعلام شده که معادل ۵۹ هزار و ۴۰۰ تومان برای هر لیتر است.
در همین پالایشگاه، بنزین اکتان ۹۱ یورو ۵ نیز به میزان ۹۳ هزار و ۵۶۴ مترمکعب فروخته شده است. نرخ فروش این محصول ۶۳۶ میلیون و ۲۵۱ هزار و ۹۴۵ ریال به ازای هر مترمکعب بوده و قیمت هر لیتر آن حدود ۶۳ هزار و ۶۲۵ تومان محاسبه میشود. بهاینترتیب، نرخ فروش بنزین در پالایشگاه بندرعباس، بسته به نوع فرآورده در محدودهای از حدود ۵۹ هزار و ۴۰۰ تومان تا ۶۳ هزار و ۶۰۰ تومان برای هر لیتر قرار داشته است.
جهش نرخ بنزین پالایشگاه تبریز از ۶۱ هزار به ۸۸ هزار تومان
مهمترین داده برای بررسی منشأ بنزین ۸۷ هزار تومانی، گزارش فعالیت پالایشگاه نفت تبریز است. بر اساس گزارش یکماهه منتهی به پایان تیرماه، پالایشگاه تبریز ۱۰۱ هزار و ۲۹۱ مترمکعب بنزین معمولی اکتان ۸۷ فروخته است. نرخ فروش این محصول ۸۸۰ میلیون و ۷۲ هزار و ۹۰۹ ریال به ازای هر مترمکعب اعلام شده و مبلغ فروش آن نیز ۸۹ میلیارد و ۱۴۳ میلیون و ۴۶۵ هزار ریال ثبت شده است.
قیمت همین نوع بنزین در خردادماه حدود ۶۱ هزار تومان بود، اما در تیرماه به حدود ۸۸ هزار تومان رسید. پالایشگاه تبریز همچنین ۱۶ هزار و ۹۷۶ مترمکعب بنزین یورو ۵ اکتان ۸۷ فروخته است. مبلغ فروش این محصول ۱۴ میلیارد و ۹۴۰ میلیون و ۱۱۸ هزار ریال اعلام شده و نرخ فروش آن حدود ۸۸۰ میلیون و ۷۲۹ هزار و ۲۶ ریال به ازای هر مترمکعب بوده است.
بنابراین، قیمت فروش هر دو نوع بنزین در تیرماه پالایشگاه تبریز تقریباً ۸۸ هزار تومان به ازای هر لیتر بوده است. در مجموع، نرخ بنزین تولیدی پالایشگاه تهران حدود ۶۶ هزار و ۷۰۰ تومان، پالایشگاه لاوان حدود ۶۱ هزار و ۲۰۰ تومان، پالایشگاه اصفهان برای بنزین اکتان ۸۷ حدود ۶۲ هزار تومان و برای بنزین اکتان ۸۷ مشابه یورو ۵ حدود ۷۳ هزار و ۵۰۰ تومان بوده است.
در پالایشگاه بندرعباس نیز نرخ فروش، بسته به نوع بنزین، حدود ۵۹ هزار و ۴۰۰ تا ۶۳ هزار و ۶۰۰ تومان ثبت شده است. در پالایشگاه تبریز، این نرخ در تیرماه به حدود ۸۸ هزار تومان رسیده است. البته این پالایشگاهها تمام تولیدکنندگان بنزین کشور نیستند و نرخ بنزین تولیدی پالایشگاه شیراز، پالایشگاه ستاره خلیج فارس و برخی پالایشگاههای دیگر در دادههای مورد بررسی منتشر نشده است.
- سناریوی جدید دولت برای کنترل مصرف بنزین؛ محدودیت عرضه بهجای گرانی
- کارزار اعتراض به قطع سهمیه بنزین خودروهای مدل ۸۵ و قدیمیتر تشکیل شد
- ادعای عجیب معاون مرکز ملی فضای مجازی: گرانی بنزین باعث ارزان شدن خودرو میشود
قیمت غیریارانهای فقط نرخ فروش پالایشگاه نیست
نرخ بنزین غیریارانهای تنها از نرخ فروش بنزین در پالایشگاه به دست نمیآید. در محاسبه قیمت نهایی، ارزش نفت خام، هزینههای فرآورش و پالایش، هزینه انتقال فرآورده و کارمزد توزیع نیز باید لحاظ شود. محمدصادق عظیمیفر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی گفته است هزینه تولید و تأمین هر لیتر بنزین، بسته به روش محاسبه متفاوت است.
به گفته او، بنزین وارداتی در حال حاضر ارزشی بیش از یک دلار برای هر لیتر دارد، اما بنزین خریداریشده از پالایشگاههای داخلی با روش متفاوتی ارزشگذاری میشود. عظیمیفر توضیح داده است که بنزین تولید داخل در قالب فرایند تقاطع خوراک و تصفیه محاسبه میشود و ارزش آن به این بستگی دارد که ارزش نفت خام نیز در قیمت بنزین لحاظ شود یا خیر.
در کنار ارزش نفت خام، هزینههای فرآورش و پالایش، انتقال و کارمزد توزیع نیز باید به قیمت اضافه شوند. او همچنین اعلام کرده است که بر اساس صورتهای مالی مجموعه پالایش و پخش، قیمت خرید هر لیتر بنزین از پالایشگاه در تیرماه امسال، با احتساب ارزش نفت خام و بر مبنای قانون الحاق بیش از ۸۰ هزار تومان بوده و همین رقم در صورتهای مالی نیز درج میشود.
اثر افزایش قیمت نفت خام بر نرخ بنزین
محاسبه ارزش نفت خام در قیمت بنزین باعث شده است نوسانات بازار نفت نیز مستقیماً بر قیمت تمامشده فرآورده اثر بگذارد. بخشی از افزایش ناگهانی قیمت بنزین در ماههای اخیر، بهویژه پس از جنگ در ایران و بستهشدن تنگه هرمز به رشد قیمت نفت خام نسبت داده میشود.
بر اساس گزارش پالایشگاه تبریز، نرخ خرید هر مترمکعب نفت خام تا خردادماه حدود ۵۱ میلیون تومان بوده، اما در تیرماه به ۶۰ میلیون تومان رسیده است. بهاینترتیب، هزینه نفت خام حدود ۱۸ درصد افزایش یافته و همین افزایش یکی از دلایل رشد نرخ بنزین پالایشگاه تبریز از حدود ۶۱ هزار تومان در خردادماه به حدود ۸۸ هزار تومان در تیرماه بوده است.
- رئیسجمهور: پول نداریم، محاصره هستیم و نمیتوانیم بنزین وارد کنیم
- ادعای جنجالی یک نماینده: سوخت با مجوز رسمی قاچاق میشود
- طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی تا پایان پاییز اجرا میشود
فرمول ترکیبی بنزین داخلی و وارداتی
مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس در چهارمین کنفرانس و نمایشگاه بینالمللی بهینهسازی مصرف و بهرهوری انرژی ایران در ۱۷ آذر ۱۴۰۴ گفته بود قیمت بنزین بر اساس ترکیب ۹۰ درصد نرخ بنزین داخلی و ۱۰ درصد نرخ بنزین وارداتی محاسبه میشود و تقریباً همه بر سر این فرمول توافق دارند.
او در همان زمان اعلام کرده بود که نرخ بنزین با این فرمول و بدون احتساب نفت خام، ۱۵ هزار تومان است. اما اگر نرخ ۸۷ هزار تومان را مبنا قرار دهیم و نرخ بنزین وارداتی را حدود یک دلار در نظر بگیریم، نرخ بنزین تولید داخل باید حدود ۷۶ هزار تومان باشد تا میانگین وزنی ۹۰ درصد بنزین داخلی و ۱۰ درصد بنزین وارداتی به حدود ۸۷ هزار تومان برسد.
بهاینترتیب، ممکن است رقم ۸۷ هزار تومان از ترکیب نرخ داخلی حدود ۷۶ هزار تومان با نرخ وارداتی حدود یک دلار به دست آمده باشد؛ همان رقمی که دولت قصد داشت در طرح متوقفشده کرمان اجرا کند. با این حال، هیچیک از مسئولان تاکنون بهصورت رسمی درباره فرمول دقیق محاسبه ۸۷ هزار تومان توضیح ندادهاند.
چرا دولت فرمول ۸۷ هزار تومان را شفاف اعلام نمیکند؟
اگر قیمت تمامشده پالایشگاهی مبنای تعیین نرخ باشد، جدیدترین داده موجود، یعنی نرخ بنزین تولیدی پالایشگاه تبریز در تیرماه رقم حدود ۸۸ هزار تومان را نشان میدهد. البته این نرخ در همه پالایشگاهها یکسان نیست و به فناوری، نوع فرآورده و هزینههای تولید بستگی دارد. از سوی دیگر، اطلاعات مربوط به بیشتر پالایشگاهها تنها تا خردادماه منتشر شده و نرخ آنها در محدوده ۶۰ هزار تومان قرار دارد.
با توجه به افزایش هزینه نفت خام، احتمال رشد قیمت تمامشده بنزین در گزارشهای جدید سایر پالایشگاهها نیز وجود دارد؛ رقمی که به نظر میرسد میتواند یکی از مبناهای محاسبه دولت برای نرخ غیریارانهای بنزین باشد. در مجموع دادههای پالایشگاهی، اظهارات معاون وزیر نفت درباره نرخ بیش از ۸۰ هزار تومانی، فرمول ۹۰ درصد بنزین داخلی و ۱۰ درصد بنزین وارداتی و تجربه طرح ۸۷ هزار تومانی کرمان همگی میتوانند بخشی از مسیر رسیدن به این رقم را توضیح دهند.