گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
اخترشناسان بهتازگی یک ساختار ۱۰ضلعی زحل را در جو سیاره حلقهدار کشف کردهاند که شباهتهایی به ششضلعی معروف قطب شمال آن دارد اما با ویژگیهای منحصربهفرد، پویاییهای جوی این غول گازی را به چالش میکشد.
زحل با حلقههای یخی باشکوهش، همواره یکی از جذابترین سیارات منظومه شمسی برای بشر بوده است. اما در کنار این زیبایی شناختهشده، پدیده جوی اسرارآمیز ششضلعی در قطب شمال آن، سالهاست ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. اکنون، کشف یک ساختار ۱۰ضلعی جدید در قطب جنوب این سیاره، نشان میدهد که زحل تمایل بیشتری به شکلهای هندسی در جو خود دارد. این پدیده تازه، فرصتی بینظیر برای مطالعه شکلگیری امواج چندضلعی در زمان واقعی را فراهم کرده است.
کشف ساختار ۱۰ضلعی در جو زحل
دهههاست که ششضلعی عظیم قطب شمال زحل، کشفشده توسط کاوشگرهای وویجر در سالهای ۱۹۸۰ و ۱۹۸۱ و پایدار برای دستکم ۴۴ سال، توجه محققان را به خود جلب کرده است. با وجود جستجوها، هیچ ویژگی مشابهی در قطب جنوب سیاره یافت نشد تا اینکه در سال ۲۰۲۴ اخترشناسان آماتور یک خط موجدار تاریک را مشاهده کردند. این کشف در سال ۲۰۲۵ توسط تیمی به رهبری آگوستین سانچز-لاوگا و با استفاده از تصاویر تلسکوپ فضایی هابل تایید شد و امکان ردیابی آن تا سال ۲۰۲۳ را فراهم آورد. این ساختار ۱۰ضلعی زحل در حدود ۶۰ درجه عرض جغرافیایی جنوبی، موجی عظیم در جریانهای جت شرقی زحل است و مشاهدات نشان میدهد که یک ساختار لایهای عمودی در جو سیاره است.
تفاوتهای دهضلعی با ششضلعی و فرضیههای شکلگیری
با وجود ماهیت مشابه، این دو چندضلعی آینه یکدیگر نیستند. دهضلعی در عرض جغرافیایی کمتری نسبت به ششضلعی قرار دارد و ممکن است به اندازه آن مستحکم نباشد، زیرا بهتازگی شکل گرفته است. تفاوتهایی همچون دلیل شکلگیری اخیر دهضلعی، موقعیتهای عرضی و تعداد اضلاع، پرسشهای بسیاری را ایجاد کرده است. یک فرضیه، ارتباط آن با ساختار باد زمینهای یا وجود یک گرداب پرفشار مانند نقطه سرخ در عرضهای جغرافیایی نزدیک است. اما شبیهسازیها نتوانستند نقش قطعی این طوفان را تایید کنند، چرا که در مورد ششضلعی نیز گرداب مشابهی ناپدید شد ولی ششضلعی باقی ماند.
- دانشمندان ناسا برای نخستین بار صدای بین زحل و قمر انسلادوس را ثبت کردند
- قمر یخی زحل ممکن است میزبان اقیانوسی پایدار و مناسب برای حیات باشد
- حلقه های زحل یکشبه ناپدید شدند!
- هر آنچه باید درباره ماموریت ناسا در قمر انسلادوس زحل بدانید
اهمیت رصد ساختار ۱۰ضلعی زحل در زمان واقعی
درک نحوه تکامل این ساختار ۱۰ضلعی زحل بسیار حیاتی است. با حرکت نیمکره جنوبی زحل به سمت تابستان و افزایش تابش خورشیدی، رصد آن در ماهها و سالهای آینده اطلاعات ارزشمندی درباره پایداری یا تجزیه آن فاش خواهد کرد. این فرصتی بینظیر برای دانشمندان است تا شکلگیری چندضلعیهای زحل را در زمان واقعی مشاهده کنند. این پژوهش در نشریه ساینس ادونسز منتشر شده است.