گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس مد انتقال به دو دسته سینگل مد (زرد رنگ برای فواصل بالای 500 متر و مخابرات) و مالتی مد (فیروزهای و بنفش برای فواصل زیر 550 متر و دیتاسنتر) تقسیم میشوند. این کابلها با کانکتورهای LC (مخصوص ماژول SFP)، SC (مربعی) و MPO در دو نوع پولیش UPC (آبی برای شبکه عمومی) و APC (سبز زاویهدار برای FTTH) عرضه میگردند. ساختار آنها به صورت تکرشته (سیمپلکس) یا دورشته (داپلکس) با روکش ضدحریق LSZH است. در این صفحه به بررسی جدول مقایسه، مشخصات انواع پچ کورد، راهنمای خرید و نکات اجرایی میپردازیم. همچنین شما میتوانید نسبت به خرید کابل فیبر نوری از بازرگانی پاناتل اقدام نمایید.
انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس مد انتقال (سینگل مد و مالتی مد)
قطر هسته شیشهای کابل، تعیینکننده نحوه انتشار نور، سرعت و مسافت انتقال دیتا است. بر این اساس، پچ کوردهای فیبر نوری به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
1. پچ کورد سینگل مد (Single Mode)
این کابلها دارای هسته بسیار باریک (حدود 9 میکرومتر) هستند و پرتو نور لیزر را در یک خط مستقیم و بدون شکستهای متوالی عبور میدهند. به دلیل افت بسیار ناچیز سیگنال و عدم تداخل امواج، پچ کوردهای سینگل مد بهترین گزینه برای انتقال دیتا در فواصل طولانی (از 500 متر تا دهها کیلومتر)، شبکههای مخابراتی، خطوط بکبون و زیرساختهای FTTH محسوب میشوند. این پچ کوردها بر اساس استانداردهای بینالمللی با روکش زرد رنگ تولید و در دو استاندارد OS1 (محیطهای بسته) و OS2 (فواصل طولانی فضای باز) عرضه میشوند.
2. پچ کورد مالتی مد (Multi Mode)
پچ کوردهای مالتی مد هسته ضخیمتری (50 یا 62.5 میکرومتر) دارند و پرتوهای متعدد نور را در زوایای مختلف هدایت میکنند. شکست مکرر نور در دیواره هسته باعث ایجاد پراکندگی امواج در فواصل طولانی میشود؛ بنابراین این مدلها برای فواصل کوتاه درون ساختمانی، پچپنلهای داخلی و ارتباط بین رکها در دیتاسنتر کاربرد دارند. پچ کوردهای مالتی مد در نسلهای زیر دستهبندی میشوند:
- OM1 و OM2 (روکش نارنجی): نسلهای قدیمیتر با سرعت انتقال حداکثر 1Gbps در فواصل کوتاه.
- OM3 (روکش فیروزهای): استاندارد بهینهشده برای انتقال سرعت 10Gbps تا مسافت 300 متر و 40G/100G تا 100 متر در مراکز داده.
- OM4 (روکش بنفش یا فیروزهای): نسخه ارتقایافته با پهنای باند بالاتر، مناسب سرعت 10Gbps تا 550 متر و 40G/100G تا 150 متر.
- OM5 (روکش سبز لیمویی): جدیدترین استاندارد با قابلیت ارسال چند طولموج همزمان، بهینهشده برای پهنای باند 100G تا 400G در دیتاسنترهای متراکم.
| ویژگی / مشخصه | پچ کورد سینگل مد (Single Mode) | پچ کورد مالتی مد (Multi Mode) |
| قطر هسته شیشهای | حدود 9 میکرومتر (بسیار باریک) | 50 یا 62.5 میکرومتر (ضخیمتر) |
| نحوه انتشار نور | عبور پرتو لیزر در یک خط مستقیم (بدون شکست) | هدایت پرتوهای متعدد در زوایای مختلف (با شکست مکرر) |
| مسافت انتقال دیتا | فواصل بسیار طولانی (از 500 متر تا دهها کیلومتر) | فواصل کوتاه (عموماً زیر 550 متر) |
| کاربردهای اصلی | شبکههای مخابراتی، خطوط بکبون، زیرساختهای FTTH | درون ساختمانی، دیتاسنترها، پچپنلها و ارتباط بین رکها |
| رنگ استاندارد روکش | زرد | نارنجی (OM1/OM2)، فیروزهای/بنفش (OM3/OM4)، سبز لیمویی (OM5) |
| نسلها و دستهبندیها | OS1 (محیط بسته) و OS2 (فضای باز) | OM1 تا OM5 (متغیر در سرعت و پهنای باند) |
| حداکثر سرعت/پهنای باند | نامحدود (بسته به تجهیزات) با کمترین افت سیگنال | از 1Gbps تا 400G (وابسته به نسل استاندارد OM و مسافت) |
انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس نوع کانکتور
نوع کانکتور مشخصکننده شیوه قفلشدن و اتصال پچ کورد به پچپنلها، ماژولهای نوری (SFP) و سوئیچهای شبکه است. پچ کوردها میتوانند در دو سر کانکتور یکسان (مانند LC-LC) یا متفاوت (مانند LC-SC برای اتصال دو دستگاه با پورتهای غیرهمسان) داشته باشند:
- کانکتور LC: دارای طراحی مکعبی کوچک با فرول 1.25 میلیمتری و مکانیزم قفلشونده فشاری است. ابعاد فشرده آن باعث شده استاندارد اصلی در ماژولهای SFP/SFP+ و پچپنلهای پرتردد دیتاسنتری باشد.
- کانکتور SC: دارای بدنه مربعی پلاستیکی با فرول 2.5 میلیمتری و مکانیزم فشاری-کششی است. این کانکتور نصب بسیار آسانی دارد و در تجهیزات مخابراتی، پایانههای فیبر شهری، کافوها و پروژههای FTTH بسیار پرکاربرد است.
- کانکتور FC: بدنهای فلزی و مقاوم دارد و با چرخش رزوه پیچی در جای خود محکم قفل میشود. استحکام مکانیکی بالا، آن را به گزینهای ایدهآل برای محیطهای پرلرزش مانند خطوط ریلی، دکلهای صنعتی و تجهیزات اندازهگیری تبدیل کرده است.
- کانکتور ST: از قفل چرخشی شبیه به کانکتورهای BNC بهره میبرد و فرول 2.5 میلیمتری دارد. این کانکتور در شبکههای قدیمیتر دانشگاهی و سامانههای حفاظتی به کار میرود.
- کانکتور متراکم MPO/MTP: کانکتوری چندرشتهای است که امکان عبور همزمان 12 تا 24 کور فیبر را در یک بدنه فراهم میکند و زیرساخت اصلی شبکههای دیتاسنتری پرسرعت با پهنای باند 40G، 100G و بالاتر است.
انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس نوع پولیش فرول
نحوه پرداخت و صیقلدادن انتهای فرول سرامیکی کانکتور، میزان بازتاب نور برگشتی را تعیین میکند. کاهش بازتاب نور، مانع از افت کیفیت سیگنال و آسیب به فرستندههای لیزری میشود. پچ کوردها بر این اساس در دو نوع اصلی تولید میشوند:
- پولیش UPC (رنگ کانکتور آبی): در این مدل، نوک فرول سرامیکی به صورت کاملاً صاف و گنبدیشکل پرداخت شده است. این نوع پولیش، تماس فیزیکی مستقیمی بین دو هسته فیبر برقرار میکند و میزان بازتاب برگشتی آن حدود منفی 50 تا 55 دسیبل است. پچ کوردهای UPC استاندارد اصلی در شبکههای محلی، دیتاسنترها، سیستمهای انتقال دیتای عمومی اترنت و دوربینهای مداربسته هستند.
- پولیش APC (رنگ کانکتور سبز): در مدل APC انتهای فرول با یک زاویه دقیق 8 درجهای تراشیده و صیقل داده میشود. این زاویه مهندسیشده باعث میشود هرگونه نور بازتابی، به جای برگشت به سمت منبع لیزر، به داخل روکش شکسته و دفع شود. بازتاب برگشتی در این مدل به کمتر از منفی 65 دسیبل میرسد. به همین دلیل، پچ کوردهای APC در خطوط اینترنت FTTH، شبکههای پسیو شهری، خطوط انتقال تصویر حساس و لینکهای مخابراتی پرسرعت با توان نوری بالا کاربرد دارند.
انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس تعداد رشته و نوع روکش
تعداد کورهای نوری و متریال لایه بیرونی کابل، ساختار فیزیکی و مقاومت محیطی پچ کورد را تعیین میکنند:
1. بر اساس ساختار و تعداد رشته فیبر
- سیمپلکس (Simplex): شامل یک رشته فیبر نوری مستقل و یک کانکتور در هر سر است. این پچ کوردها برای ارسال دادههای یکطرفه یا سیستمهای نوین فرستنده-گیرنده تکرشتهای که ارسال و دریافت را روی دو طولموج متفاوت در یک تار انجام میدهند، به کار میروند.
- داپلکس (Duplex): از دو رشته فیبر نوری به هم چسبیده تشکیل شده است. یک رشته وظیفه ارسال دیتا و رشته دیگر وظیفه دریافت دیتا را بر عهده دارد؛ این مدل پرکاربردترین ساختار در سوئیچهای شبکه، ماژولهای نوری و پچپنلها است.
2. بر اساس جنس روکش محافظ
- روکش PVC: گزینهای اقتصادی، بسیار منعطف و سبک برای اتصالات استاندارد داخل رکها و اتاقهای سرور با شرایط محیطی عادی.
- روکش ضدحریق LSZH: فاقد گازهای هالوژنی سمی است و در صورت آتشسوزی، دود و گازهای اسیدی کشنده تولید نمیکند. استفاده از کابلهای LSZH در دیتاسنترها، فضاهای اداری متراکم و معابر عمومی استاندارد الزامی به شمار میرود.
- روکش زرهدار (Armored): دارای یک لایه نوار فولادی یا فنری ضدزنگ زیر روکش بیرونی است. این ساختار از هسته شیشهای فیبر در برابر فشارهای مکانیکی سنگین، لهشدگی، کشش ناگهانی و آسیب جوندگان در محیطهای صنعتی، رایزرها و سقفهای کاذب محافظت کامل به عمل میآورد.
| معیار دستهبندی | نوع پچ کورد | ویژگیهای ساختاری و فنی | موارد کاربرد |
| بر اساس تعداد رشته (کور) | سیمپلکس (Simplex) | دارای یک رشته فیبر نوری مستقل و یک کانکتور در هر دو سر | ارسال دادههای یکطرفه، سیستمهای نوین فرستنده-گیرنده تکرشتهای (دو طولموج در یک تار) |
| داپلکس (Duplex) | متشکل از دو رشته فیبر به هم چسبیده (یک رشته برای ارسال و دیگری برای دریافت) | پرکاربردترین ساختار در سوئیچهای شبکه، ماژولهای نوری و پچپنلها | |
| بر اساس جنس روکش | روکش PVC | سبک، بسیار منعطف و دارای قیمت اقتصادی | اتصالات استاندارد داخل رکها و اتاقهای سرور با شرایط محیطی عادی |
| روکش ضدحریق LSZH | فاقد گازهای هالوژنی سمی، عدم تولید دود و گاز اسیدی هنگام آتشسوزی | دیتاسنترها، فضاهای اداری متراکم و معابر عمومی (الزامی طبق استاندارد) | |
| روکش زرهدار (Armored) | مجهز به لایه نوار فولادی یا فنری ضدزنگ در زیر روکش بیرونی | محیطهای صنعتی، رایزرها و سقفهای کاذب (محافظت در برابر لهشدگی، کشش و جوندگان) |
راهنمای انتخاب و خرید پچ کورد فیبر نوری بر اساس فاکتورهای پروژه
فرایند خرید پچ کورد فیبر نوری شامل بررسی مرحلهبهمرحله عوامل فنی پروژه از مد انتقال تا جنس لایه بیرونی کابل است. در مرحله نخست، مسافت لینک ارتباطی و نوع ماژول نوری تعیینکننده مد فیبر خواهد بود؛ برای فواصل طولانی و خطوط مخابراتی خارج از ساختمان از پچ کوردهای سینگل مد (زرد) و برای اتصالات متراکم درون اتاق سرور و دیتاسنتر از پچ کوردهای مالتی مد OM3، OM4 یا OM5 با پهنای باند متناسب استفاده میشود. هماهنگی نوع فیبر با طولموج کاری ماژول نوری (850nm برای مالتی مد و 1310/1550nm برای سینگل مد) پیشنیاز اصلی برقراری ارتباط بدون افت توان است.
در ادامه، انتخاب پچ کورد با توجه به پورت تجهیزات، نوع پولیش و شرایط فیزیکی مسیر کابلکشی نهایی میشود. کانکتورهای دو سر کابل باید متناسب با درگاه دستگاهها (مثلاً LC برای ماژولهای SFP یا SC برای مدیاکانورتورها) انتخاب شده و استاندارد پولیش فرول (UPC آبی برای دیتای شبکه و APC سبز برای سیستمهای مخابراتی و FTTH) دقیقاً رعایت گردد تا از عدم تطابق و شکست پرتو نور جلوگیری شود. در نهایت، ساختار کابل (داپلکس برای ارسال و دریافت استاندارد)، متراژ بهینه بدون تحمیل کشش یا افتادگی اضافه، و جنس روکش متناسب با محیط (روکش نسوز LSZH برای فضای داخل رک و کابل زرهدار Armored برای داکتها و معابر دارای تنش مکانیکی) انتخاب میگردد.
کلام پایانی
شناخت دقیق انواع پچ کورد فیبر نوری بر اساس نوع هسته، کانکتور، پولیش فرول و جنس روکش، ضامن برقراری ارتباطی پایدار، پرسرعت و بدون افت سیگنال در زیرساخت شبکه است. انتخاب درست میان فیبرهای سینگل مد برای فواصل طولانی و مالتی مد برای ارتباطات متمرکز دیتاسنتری، همراه با رعایت تطابق پولیشهای UPC و APC، از بروز آسیبهای سختافزاری و هزینههای مازاد جلوگیری میکند. در نظر گرفتن استانداردهای ایمنی مانند روکشهای LSZH و مدیریت اصولی شعاع خمش کابلها در رک، پایداری و بازدهی شبکه را در بلندمدت تضمین خواهد کرد.