تحقیقات اخیر در زمینه جوانسازی نشان میدهد که دستیابی به سن بیولوژیکی پایینتر تنها بخشی از چالش معکوس کردن پیری واقعی است و ابعاد پیچیدهای دارد.
تصور کنید که سن شناسنامهای شما پنجاه سال باشد، اما آزمایشها نشان دهند بدن شما پنج سال جوانتر است. این فقط یک عدد نیست، بلکه شامل تقویت عضلات، افزایش حرکتپذیری و حافظهای شفافتر میشود. دانشمندان در تلاشاند تا این دو مفهوم، یعنی کاهش سن بیولوژیکی و بهبود عملکرد واقعی بدن را به هم پیوند بزنند، زیرا درمانهای جدید پیری وارد مطالعات انسانی شدهاند. تعیین آنچه موفقیت واقعی در این حوزه به شمار میرود، اکنون بیش از همیشه اهمیت دارد.
سن بیولوژیکی چیست و آیا میتوان آن را معکوس کرد؟
سن شناسنامهای شما با تاریخ تولدتان مشخص میشود، در حالی که آزمایشهای تعیین سن بیولوژیکی ویژگیهایی از بدن شما را که با افزایش سن تغییر میکنند، مورد بررسی قرار میدهند. جسی پوگانیک و وادیم گلادیشف از دانشکده پزشکی هاروارد، در مقالهای برای مجله Cell Metabolism، به بررسی چگونگی شناسایی جوانسازی معتبر بیولوژیکی پرداختند. پیشنهاد آنها اندازهگیری تغییرات داخلی بدن را با ارزیابی عملکردی ترکیب میکند و دوام بهبودها را پس از درمان نیز میسنجد.
پوگانیک به ScienceAlert توضیح داد که برای یک معیار مولکولی معتبر، کاهش نمره به این معناست که ویژگیهای مورد اندازهگیری به سمت الگوهای مرتبط با افراد جوانتر تغییر کردهاند. او اظهار داشت: «شاید دقیق باشد که بگوییم سن بیولوژیکی ارزیابی شده توسط این نشانگر زیستی به اندازه پنج سال معکوس شده است.» اما او تاکید کرد که روند پیری ذاتاً یکطرفه و برگشتناپذیر است، درست مانند زمان. به عبارت دیگر، آهستهتر شدن روند پیری با جوانتر شدن واقعی متفاوت است.
چالش سنجش جوانسازی واقعی
ابزارهای اندازهگیری سن بیولوژیکی در جمعیتهای بزرگ توسعه یافته و تأیید میشوند، اما کاربرد آنها برای افراد هنوز در حال بررسی است. این بدان معناست که در حالی که این ابزارها برای تحقیقات عالی هستند، برای اطمینان از مفید بودنشان در سطح فردی، راه زیادی در پیش داریم.
نتایج آزمایشها حتی در یک کارآزمایی کنترلشده نیز میتواند به معیار انتخابی محققان بستگی داشته باشد. به عنوان مثال، در مطالعه CALERIE، شرکتکنندگان به مدت دو سال تحت رژیم کاهش کالری قرار گرفتند. تحلیل نمونههای خونی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که سرعت پیری با استفاده از ابزار DunedinPACE کمی کند شده است، اما دو معیار دیگر، PhenoAge و GrimAge، هیچ تغییر معنیداری در سن بیولوژیکی تخمینی نشان ندادند.
بحث در مورد جوانسازی به تواناییهای عضلانی، حافظه و عملکردهای روزمره نیز بازمیگردد. اگرچه اندازهگیریهای مولکولی ممکن است سن بیولوژیکی بالاتری را نشان دهند، اما اگر قدرت، شنوایی و تحرک فرد همچنان دستنخورده باقی بماند، محققانی که عملکرد را در اولویت قرار میدهند، به سن بیولوژیکی بالای او شک خواهند کرد. در مقابل، طرفداران اندازهگیریهای مولکولی فرصتی را برای تشخیص تغییرات قبل از کاهش تواناییهای فیزیکی میبینند.
- هوش مصنوعی دارویی ساخته که میتواند سرعت پیری را کاهش دهد
- آیا واکسنها میتوانند به پیشگیری از زوال عقل کمک کنند؟
- راز پیری سالم ممکن است در خون شما نهفته باشد؛ کشف امضای شیمیایی در افراد صدساله
با این حال، هر دو رویکرد محدودیتهایی دارند؛ تمرینات فیزیکی میتوانند مهارتهای خاصی را بدون تغییر لزوماً در فرایندهای اساسی پیری بهبود بخشند، در حالی که آزمایشهای مولکولی نیز همیشه تغییرات مورد انتظار از ورزش را منعکس نمیکنند. به همین دلیل، نویسندگان توصیه میکنند که هر دو معیار مولکولی و عملکردی به طور همزمان اندازهگیری شوند.
چگونه نتایج پایدار و قابل اعتماد را تشخیص دهیم؟
پوگانیک سه بررسی عملی را برای اطمینان از نتایج قانعکننده در تحقیقات پیری ارائه میدهد: آیا همان اندازهگیری قبل و بعد از مداخله استفاده شده است؟ آیا تغییر پس از پایان مداخله ادامه یافته است؟ و آیا با یک روش مستقل دیگر نیز تکرار شده است؟ این بررسیها میتوانند به تمایز تغییرات پایدار از نوسانات گمراهکننده کمک کنند، از جمله اثر آماری «بازگشت به میانگین» که میتواند یک نتیجه اولیه غیرمعمول بالا را به دنبال یک خوانش نزدیکتر به سطح معمول، بدون وقوع هیچگونه جوانسازی، ارائه دهد.
امید این است که اندازهگیریهای مختلف در نهایت یک روایت منسجم را ارائه دهند: الگوهای مولکولی جوانتر همراه با بهبودهای پایدار در عملکرد بدن. این مقاله در مجله Cell Metabolism منتشر شد.
گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 



