فاجعه خوک دریایی؛ داستان پروژه شکست‌خورده جنگنده F-111B

پروژه ساخت جنگنده F-111B برای نیروی دریایی آمریکا با وجود هزینه‌های گزاف و سال‌ها توسعه، به دلیل مشکلات فراوان به یک شکست تمام‌عیار تبدیل شد و لقب ننگین «خوک دریایی» را به خود گرفت.

در دهه ۱۹۶۰، وزارت دفاع ایالات متحده در تلاش برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها، نیروی دریایی و نیروی هوایی را به استفاده از یک پلتفرم جنگنده مشترک تحت فشار قرار داد. این تصمیم توسط رابرت مک‌نامارا، وزیر دفاع وقت، گرفته شد که نتیجه آن طراحی و تولید جنگنده F-111 بود. در حالی که نسخه نیروی هوایی یعنی F-111A در عملیات خود موفق ظاهر شد، اما مدل در نظر گرفته شده برای نیروی دریایی آمریکا، F-111B، با چالش‌های غیرقابل حلی روبه‌رو گشت. این پروژه شکست‌خورده زمینه را برای ظهور یکی از نمادین‌ترین جنگنده‌های تاریخ، F-14 تامکت، فراهم آورد.

اجبار و شکست یک پروژه مشترک

در اوایل دهه ۱۹۶۰، رابرت مک‌نامارا، وزیر دفاع آمریکا، برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها، نیروی هوایی و نیروی دریایی را به استفاده از یک هواپیمای مشترک، F-111A جنرال داینامیکس، مجبور کرد. این در حالی بود که نیروی هوایی بمب‌افکن تهاجمی می‌خواست و نیروی دریایی به جنگنده دفاعی برای ناوگانش نیاز داشت. F-111A برای نیروی هوایی موفق بود و به سرعت ۲ ماخ می‌رسید و قابلیت حمل ۱۱,۳۰۰ تا ۱۳,۶۰۰ کیلوگرم تسلیحات داشت، اما F-111B نیروی دریایی از ابتدا با مشکلات اساسی مواجه شد.

چرا F-111B خوک دریایی نام گرفت؟

F-111B با مشکلات جدی برای عملیات ناو هواپیمابر روبه‌رو شد. با وجود ۲٫۷ متر کوتاه‌سازی و افزایش ۲٫۱ متری دهانه بال، همچنان بیش از حد بزرگ و سنگین بود. وزن آن بین ۳۶,۲۸۷ تا ۴۰,۸۲۳ کیلوگرم (هدف ۲۲,۶۸۰ کیلوگرم) بود که برای بالابرها و کابل‌های مهارکننده ناوها بسیار زیاد بود. موتورهای TF-30 پرات اند ویتنی نیز مستعد از کار افتادن در مانورهای پرفشار بودند. این مشکلات به حدی بود که دریاسالار توماس کانلی در جلسات کنگره مارس ۱۹۶۸ شهادت داد: «در تمام عالم مسیحیت نیز قدرت کافی برای تبدیل این هواپیما به آنچه ما می‌خواهیم، وجود ندارد!» پروژه با هزینه ۳۷۵ میلیون دلار (معادل ۳٫۶ میلیارد دلار در ۲۰۲۶) لغو شد. نیروی دریایی ۷ نمونه اولیه غیرقابل استفاده و نیروی هوایی ۱۵۹ F-111A موفق را دریافت کرد.

تولد یک افسانه: F-14 تامکت

شرکت گرومن ایرواسپیس (Grumman Aerospace)، متخصص هوانوردی دریایی، در پروژه F-111B همکاری داشت و از فناوری‌هایی مانند بال‌های متحرک، رادار هیوز AN/AWG-9، موشک AIM-54 فینیکس و موتور TF-30 در یک پلتفرم سبک‌تر الهام گرفت. نیروی دریایی که از سال ۱۹۶۶ به مشکلات F-111B آگاه بود، قرارداد طراحی جایگزین را به گرومن اعطا کرد. گرومن «مدل ۳۰۳» را توسعه داد که شامل همین فناوری‌ها بود و در ژانویه ۱۹۶۹ میلادی، ۱۰ ماه پس از لغو F-111B، قرارداد ساخت جنگنده جدید را دریافت کرد. به دلیل پیشرفت طراحی، مرحله نمونه اولیه حذف شد.

بیشتر بخوانید

• سخنگوی ارتش: جنگنده‌های سوخو ۳۵ را خریده‌ایم و بعد از پایان جنگ تحویل می‌گیریم
• بهترین جنگنده‌های نیروی هوایی آمریکا؛ ۵ مدل افسانه‌ای با کارنامه‌ای درخشان
• معرفی ۵ جت جنگنده نمادین و قدرتمند در تاریخ نیروی دریایی آمریکا
• داستان باورنکردنی آخرین ناو هواپیمابر آمریکا از جنگ جهانی دوم

اولین جنگنده F-14 تامکت (F-14 Tomcat) در ۲۱ دسامبر ۱۹۷۰ به پرواز درآمد و تا سال ۱۹۷۳ عملیاتی شد. نیروی دریایی ۶۳۸ فروند F-14 تامکت خرید که ۳۴ سال (تا ۲۰۰۶) خدمت کردند، در حالی که F-111A نیز ۳۱ سال در خدمت بود و هر دو در نقش‌های خود موفق بودند.