گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
در کشورهای جهان سومی از جمله ایران سد ساختن با هدف تولید انرژی برق بهجدیت دنبال میشود؛ اما اروپا و آمریکا در حال تخریب سدهای خود هستند. دلیل این رویکرد متفاوت برای تخریب سد چیست؟
ساختن سد زمانی یک پروژه پیشرفته و موفق برای تولید انرژی محسوب میشد. حتی الان نیز بومیسازی فناوری ساخت سد در لیست افتخارات ثبت میشود و همین سبب شده که در مناطق مختلف شاهد پروژههای موفق و البته ناموفق سدسازی باشیم. اگر برای تعریف سدهای بزرگ نمونههای بیش از ۱۵ متر را درنظر بگیریم، هماکنون بیش از ۵۷ هزار سد بزرگ در جهان داریم. کشورهای مختلف نیز چند هزار پروژه سدسازی جدید را در دست اقدام دارند. اما ظاهرا این روند در حال تغییر است.
دلایل تخریب سد در کشورهای اروپایی
کشورهای اروپایی اخیرا چند سد خود را تخریب کردهاند. آنها بر این باورند که این سدها دیگر چندان بهینه نیستند و مضراتشان بیشتر از مزایای آنها است. از طرفی برق تولیدی چندان زیاد نیست که بتواند هزینههای تعمیر و نگهداری سدها را جبران کند و از طرفی دیگر نمیتوان از آسیبهای سد به محیط اطراف چشمپوشی کرد.
بهعنوان مثال چند سال پیش فنلاند سه سد را که روی رودخانه Hiitolanjoki قرار داشتند، تخریب کرد. مدتزمان کمی پس از تخریب گونههای جانوری زیادی (مخصوصا ماهیها) روانه بخش آزاد شدند و تنوع زیستی آن را بیشتر کردند. این رویکرد در آمریکا نیز ایجاد شده است. آنها نیز از هزینههای نگهداری و تعمیر سدها ناراضی هستند و گمان میکنند که راههای بهتری و بهینهتری برای تامین انرژی برق وجود دارد.
ولی کشورهای جهان سوم دقیقا خلاف این مسیر را طی میکنند. مشکل اینجاست که حتی با وجود ساختن هزاران سد نیز نیاز این کشورها به الکتریسیته برطرف نخواهد دشت. در عوض سدهای جدید صرفا مشکلات زیستمحیطی جدید ایجاد میکنند. در ادامه به دلایل تخریب سد در کشورهای جهان اولی میپردازیم.
آسیب به محیط زیست
بسیاری از مواد مغذی مورد نیاز برای رشد گیاهان و جانوران و متعادل ماندن اکوسیستم یک منطقه توسط آب منتقل میشود. وقتی که شما در یک منطقه سد میسازید، جلوی این روند را میگیرید. در نتیجه بهمرور زمان وضعیت غذایی در مناطق پاییندست سد ضعیف میشود. البته برخی از گیاهان و جانوران میتوانند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند، اما اکثرا اینگونه نیستند و نابود میشوند.
بهعنوان مثال دانشمندان متوجه شدند که مدتی پس از ساخت سد Aswan در مصر تولیدمثل ماهیها بهشدت کاهش یافت. این مشکل بهاین دلیل بود که میزان مواد مغذی تا حد زیادی کاهش یافته بود. البته در برخی سدها نردبانهای مخصوص ماهی را میسازند تا آبزیان مهاجرت کنند، اما همه آنها نمیتوانند از این مزیت استفاده کنند.
فرسایش خاک اطراف
پس از ساخت بسیاری از سدها، کارشناسان متوجه شدند که زمینهای اطراف شدیدا دچار فرسایش شدهاند. بهعنوان مثال ساخت سدهای بزرگ در چین سبب فرسایش خاک در مناطق اطراف و ریزش زمین شده است. این موضوع در دلتای نیل نیز مشاهده میشود. جایی که بسیاری از مواد آلی در مخزن سد قرار گرفتهاند و کشاورزی در مناطق پاییندست با مشکل مواجه شده است.
هزینههای بالا و ریسک فاجعه
هزینههای ساخت یک سد معمولا نجومی است. جنبههای مهندسی و فنی ساخت و خود فرآیند ساخت نیز بسیار زمانبر است و بهدقت فوقالعاده بالایی نیاز دارد. سد سه دره چین یکی از سدهای بزرگ جهان است. این سد در منطقهای ساخته شده که فعالیتهای زمینلرزهای در آن وجود دارد و همین الان نیز ترکهایی در زیربنای سد ایجاد شده است.
شکستن یا تخریب سد میتواند فاجعهای بسیار بزرگ را در این منطقه رقم بزند. مخصوصا اینکه این سد حجم فوقالعاده زیادی آب را در پشت خود جا داده است. در تگزاس آمریکا نیز پس از طوفان هاروی، چیزی نمانده بود که سدهای منطقه هوستون بهخاطر حجم بالای آب سیل فرو بپاشند. با همه اینها نمیتواند این واقعیت را نیز نادیده گرفت که فرآیند تخریب سد بسیار سخت و پیچیده است و باید جنبههای مختلف منطقهای را در نظر گرفت.
یکی دیگر از مشکلات ساختن سد زیر آب بردن یک منطقه است. مخزن سد سبب میشود که سطح آب شدیدا بالا بیاید؛ بنابراین افراد ساکن در آن منطقه باید منتقل شود. همچنین باید برای این افراد شرایط اقتصادی مناسب نیز فراهم شود که در نهایت هزینه بالایی خواهد داشت. در برخی مواقع نیز دیده شده که ساخت سد در یک منطقه احتمال زمینلرزه را افزایش دهد.
آلودگی محیطزیست
ساخت سد و استفاده از انرژی برقابی یکی از راههای جلوگیری از آلودهکردن محیطزیست قلمداد ميشد. اما بررسیهای جدید نشان میدهد که متان تولیدشده در نتیجه استفاده از این سدها بسیار زیاد است. بهبیانی دیگر آنها چندان بهنفع محیط زیست نیستند و میتوانند از جنبههای مختلف بهآن آسیب بزنند. کارشناسان گمان میکنند که بهبود پنلهای خورشیدی و استفاده گسترده از آنها میتواند راهکار بهتری باشد.
همه اینها در کنار هم سبب شده که کشورهای اروپایی و آمریکا ساخت سد در بسیاری از مناطق را بهینه تلقی نکنند و به تخریب سد رو بیاورند. در واقع مقامات اروپایی گمان میکنند که ساخت سد رویکردی کوتهنگرانه است و آسیبهای آن میتواند در درازمدت هزینه بیشتری روی دستشان بگذارد.
سلام مطالب شمابسیار آموزنده ومفید مباشد ممنون
تحلیل کشک کی
دوست عزیز ،گویا شما وقتی در اروپا باران می بارد اینجا چتر به سر می گیری ، همانطور که گفتی اروپا مشکل آبی چندانی ندارد و بیشتر برای انرژی سد می سازند ،ولی در کشور مانند ایران که منطقه کم باران است و بارانهای سیلابی دارد به چند جهت سد ضرورت جدی دارد. اولا باید این بارانهای فصلی جمع آوری شود تا در فصل کم استفاده گردد پوما ، ما صدها تجربه این رگبارها سیلابهای مخرب را داریم که چه شهرها و روستاها تخریب کرده و جان هزاران را گرفته است، همین صد کرخه اگر نبود سیل بنیان کن اخیر ،شهر اهواز و صدها شهر و روستا به را به نابودی کشانده و خسارتی غیر قابل جبران بر جای گذاشته بود .علاوه بر اینکه از مزایای برق و گردشگری نیز استفاده می شود . لذا کشور پیشرفته مثل چین بزرگترین سد جهان را می سازد که کشتی در آن تردد می کنند . بر همین در چنین زمان و بحران نیاز بیشتر به سد داریم با رعایت شرایط و جوانب .خواهشمندیم رب قطب عقربه های ساعت خود قرار ندهید و چنین توصیه هایی مفرمایید
رسانه شما و فکر نویسنده مقاله کاملا جهان سومی ست کشوری که ماهواره میفرسته به فضا و بهترین آب سنگین جهان ووووووورا میسازد جهان سومه!!!!!!
جواب این سوال رو ک چرا نباید سد ساخته شود …اقای دکتر اهنگ کوثر متخصص ابخیزداری دادند اما متاسفانه کسی ب حرفش گوش نکرد …و چندین سال پیش ب رحمت خدا رفت …روحش شاد
پس مسعله آب شرب چی کار مکنن؟……
باسلام و ادب
مدتها پیش شخص بزرگواری میفرمود: که “ساختن سد باعث خشک شدن سفره های اب زیرزمینی میشه.” دقیقا الان همینطور شده، هر جا سد ساخته شده آبِ چاه های آبی که در مسیر اون رودخانه بوده اند فرو کش کرده، یعنی رودخانه هایی که جلوش سد بسته نشده، در مسیر خودش چاه ها و قنات ها و سفره های زیرزمینی رو پر آب و غنی کرده و سرسبزی به همراه اورده، با بستن نااگاهانه سد جلوی جریان اب، شاید خیلی از راههای ارتباطی زیرزمینی بسته میشه
والله اعلم
این که اول مقاله تون ایران رو هنوز یک کشور جهان سومی میخونید خودش جای تامل داره ولی ساخت هر چیزی تو هر جایی دلیل خاص خودش رو داره ما عمده دلیل ساخت سد هامون تامین آب شرب و کشاورزی هست و همون طور که میدونید ایران یک کشور کاملا خشک و کویری هست با حدود ۹۰ ملیون نفر جمعیت پس این که ایران رو با کشورهای اروپایی که اصلا هیچ ذهنیتی از بی آبی ندارن مقایسه کنید کاملا …
آخه سدهای ما که مثل هلند تکنولوژی ندارن.همینطوری پناه بر خدایی ساخته شدن.سد سازی نیاز به نخصص بالایی داره که مهندسان دانشگاه آزاد یک درصد این تخصص رو هم ندارن.
فقط باید در کشور های خشک سد زیرزمینی ساخت
الان آمریکا هم در خیلی از ایالت ها دارن سدها رو بر میدارن و فهمیدن که سد زدن غیر از خشکاندن منابع زیر رمینی و رودخانه و به دنبال اون محیط زیست طبیعی هیچ خاصیتی ندارد .اون موقع پرفسور کردوانی مرحوم فریاد میزد و میگفتن سواد نداره .
هنوزم نفهمیدن در ایران که نباید سد ساخته بشه مثل خیلی از امور که هنوز نفهمیدن
کشورهایی مثل ایران مهندسین و مدیرانی دارد که به برکت دانشگاههای خاص مدرک گرفته و در واقع نه سواد و نه تخصص و نه حتی جربزه کاری را خم ندارند ،از نظر علمی سد سازی علاوه بر معایب محیط زیستی ،بخاطر خشکی خاک اطراف در عدم بارش باران دخیل هستند.تخریب جنگل و محیط سبز از عوامل مهم خشکسالی است ،بجای برق آبی باید از نیروگاههای گازی و توربینهای بادی و مهمتر از همه نیروگاههای خورشیدی استفاده کنیم. ولی افسوس که مافیای قدرت و ثروت در ایران بیداد میکند.
سدها اشتبا ه ساخته اند پر هذینه.. و اینده رو بخطر برده اند… مقبول نیستند نه… ـجانان غدیری صاحب کل. …..
هر کس به منطقه خودش و شرایط جغرافیایی خودش نگاه میکنه به ما ربطی ندارد اونها چکار میکنند اگر سد در ایران نیاز هست که قطعا هست باید باشه حالا کجا و چطوری بحث دیگریست
اونا دونستن که رطوبتی که در فاصله 400 کیلومتر باشه بهتر باعث بارش باران میشه تا رطوبتی که در 5 کیلومتر باشه، اما مهندسین ما قانع نمیشن، الان توی ایران هم اگه بخواهیم خشکسالی ها برطرف بشه و باران بیاد باید سدها رو تخریب کنیم تا آب در مسیر رودخانه ها جریان داشته باشه و جریان رطوبت بین زمین و آسمان در محدوده بیشتری وجود داشته باشه.
البته این هم باید عنوان شود فقط یکی از کاربرد های صد تولید برق وگرنه سد هایی که برای جلوگیری از سیل و طوفان…. هستند و اینکه بیشتر سد های ساخته شده برای آب شرب حالا اگر آب مود نیاز کشاورزی رو فاکتور بگیریم حالا در کل میخواستم بگم که نمیشه بگیم تمامی سد ها بدرد نمیخوره و اگر تخریب بشه به نفع مردم نه اینجوریام هم نیست و اینکه سن سد هم مهمه اگر سن سد هم از یه جایی بالاتر بره به جای مزایایی که داشته باشه خاطراتش بیشتر میشه به خاطر همین هم آمریکا و اروپا شروع به تخریب بعضی سد ها کردن علاوه بر عوامل زیست محیطی بالاخره دلایل زیادی باید برای تخریب یک سد باید باشه نمیشه به یک دلیل قانع شد
سد خوب است به شرطی مه آب باران و آبهای فصلی رغ جمع کنیم و در مواقع دیگر استفاده کنیم
خوب بدیلشان چیه؟ اگر از راه نیروگاه هستهای انرژی تأمین کنند، به مراتب ضرر و خطرش بیشتر از سد است.