گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
شاید تصور کنید بیابانها از اقیانوس دورند، اما پدیده تشکیل بیابان کنار اقیانوس در سواحل جهان رایج است. بیابانهای آتاکاما و نامیب مثالهای برجستهای از این پدیده طبیعی هستند.
دیوید کرامر، هیدرولوژیست دانشگاه نوادا، لاسوگاس، سه عامل اصلی را برای وضعیت آبوهوای بیابان در کنار منابع آبی عظیم مانند اقیانوس مطرح میکند. این عوامل شامل حرکت عمودی و افقی هوا، و همچنین تاثیر رشتهکوهها بر رطوبت هوا هستند که در مجموع منجر به ایجاد خشکی شدید در این مناطق میشوند.
عوامل کلیدی در تشکیل بیابانهای ساحلی
نزدیک خط استوا، تابش مستقیم خورشید هوا را گرم کرده و باعث صعود آن میشود. این هوای گرم رطوبت خود را به شکل باران تخلیه میکند و مناطق استوایی را به جنگلهای سرسبز تبدیل میسازد. اما همین هوای صعودی به سمت عرضهای جغرافیایی ۲۰ تا ۴۰ درجه شمالی و جنوبی گسترش یافته و با فرونشست خود، مانع از تشکیل ابرها میشود. این فرآیند دلیل اصلی وجود بیابانهای گستردهای مانند صحرا و کالاهاری در کمربندهای جنبمداری است.
جریانهای افقی هوا نیز نقش مهمی دارند. بادهای تجاری نزدیک استوا از شرق به غرب میوزند و رطوبت خود را عمدتا در سواحل شرقی قارهها از دست میدهند و غرب را خشک نگه میدارند؛ مانند بیابان نامیب که باران در کوهستانهای شرقی آن میبارد. علاوه بر این، جریانهای سرد اقیانوسی باعث میشوند هوایی که روی آنها حرکت میکند، سرد و پایدار شده و توانایی خود را برای صعود و تشکیل ابر از دست بدهد. این شرایط اغلب به ایجاد محیطهای مهآلود در بخشهای غربی این بیابانهای ساحلی منجر میشود.
- وقتی بارورسازی ابرها نتیجه معکوس میدهد؛ هشدار درباره عقیمسازی ابرها در ایران
- گرمای مرگبار تا پایان قرن از راه میرسد
- بیسابقهترین فاجعه اقلیمی تاریخ؛ جذب گرما در اقیانوسها معادل ۱۲ بمب هیروشیما در ثانیه!
- زمین در زیر شمال غربی اقیانوس آرام در حال شکافتن است
رشتهکوهها نیز با پدیده سایه باران به خشکی این بیابانها کمک میکنند. هوای مرطوب هنگام عبور از کوهستان، سرد شده و رطوبت خود را در دامنه رو به باد بهصورت باران تخلیه میکند. وقتی این هوا از دامنه پشت به باد سرازیر میشود، بیشتر رطوبت خود را از دست داده و منطقهای خشک ایجاد میکند. برای نمونه، در آمریکای جنوبی، بادهای مرطوب از شرق بر آمازون باران میبارند و سپس به رشتهکوههای آند میرسند. آند با گرفتن رطوبت بیشتر، سواحل غربی شیلی و بیابان آتاکاما را بهشدت خشک میکند.
ویژگیهای منحصربهفرد بیابانهای کنار اقیانوس
این عوامل جغرافیایی و اقلیمی، بیابانهای ساحلی را از سایر بیابانها متمایز میکند. آنها معمولا دارای آبوهوای خنکتر و پایدارتری نسبت به بیابانهای داخلی هستند و میزبان گیاهان و حیواناتیاند که ویژگیهای خاصی برای جمعآوری رطوبت، مانند سوسکهای بیابان نامیب که با روشی خاص مه را جمع میکنند، تکامل دادهاند.
بیابانهای قطبی: خشکی در سرمای شدید
تشکیل بیابانهای قطبی، مانند بیشتر مناطق قطب جنوب و شمالی، نیز تحت تاثیر بسیاری از همین عوامل است. دمای بسیار پایین هوا باعث میشود که توانایی هوا برای نگهداری رطوبت به حداقل برسد. برای مثال، در قطب جنوب، بادهای شدید و جریانهای اقیانوسی حول قاره، مانع از نفوذ سامانههای جوی حاوی رطوبت به داخل قاره میشوند و به خشکی فوقالعاده آن کمک میکنند.