گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
کشتیهای کروز که نماد سفرهای لوکس و آرامشبخش هستند، در عین حال به دلایلی که کمتر به چشم میآیند، به محیطی ایدهآل برای گسترش سریع بیماریهایی چون هانتاویروس تبدیل شدهاند.
کشتیهای تفریحی در نگاه بسیاری از مردم، نماد تعطیلاتی لوکس و بیدغدغه هستند؛ شهرهای شناوری که مسافران در آنها برای روزها یا هفتهها زندگی میکنند، از رستورانها و سرگرمیهای متنوع بهره میبرند و تجربهای متفاوت از سفر را رقم میزنند. با این حال، همین تراکم جمعیت، فضاهای بسته و تعامل نزدیک مسافران و خدمه، از منظر متخصصان بهداشت عمومی شرایطی ایدهآل برای انتقال سریع عوامل عفونی فراهم میکند.
طبق آخرین اخبار پزشکی، کشتیهای کروز در واقع نمونهای کوچک اما واقعی از نحوه گسترش بیماریها در محیطهای بههمپیوسته هستند، جایی که یک مورد ابتلا میتواند بهسرعت به شیوع گسترده منجر شود. از ویروس کرونا تا هانتاویروس، این شناورهای لوکس نشان دادهاند که میتوانند به کانونهایی جدی برای تهدید سلامت عمومی تبدیل شوند.
کشتیهای کروز، بستری مساعد برای انتقال بیماریها
در محیط کشتیهای کروز، هزاران نفر در فضایی نسبتاً محدود در کنار یکدیگر زندگی میکنند و از امکانات مشترکی نظیر رستورانها، سالنهای نمایش، استخرها، آسانسورها، راهروها، سرویسهای بهداشتی و سیستمهای تهویه و تأمین آب بهره میبرند. این شرایط، بستری مساعد برای انتقال سریع عوامل بیماریزا فراهم میآورد.
یکی از شناختهشدهترین نمونههای شیوع بیماری در کشتیهای تفریحی، ماجرای کشتی «دایموند پرینسس» در اوایل همهگیری کووید-۱۹ بود. در سال ۲۰۲۰، صدها نفر از مسافران و خدمه این کشتی به ویروس کرونا مبتلا شدند و این کشتی که در نزدیکی ژاپن قرنطینه شده بود، به یکی از مهمترین نمونهها برای مطالعه رفتار ویروس در محیطهای بسته تبدیل گشت.
تحقیقات بعدی نشان داد که ساختار کشتی، تردد مداوم افراد و استفاده از فضاهای مشترک، انتقال ویروس را تسهیل کرده است. مدلسازیهای علمی نیز حاکی از آن بود که اقداماتی چون قرنطینه و جداسازی بیماران میتوانست مانع از ابتلای تعداد زیادی از افراد شود، اما اجرای زودهنگام این تدابیر، میزان شیوع را به مراتب کمتر میکرد.
- سازمان جهانی بهداشت خیال همه را راحت کرد؛ ویروس هانتا پاندمی نمیشود!
- کشف جهشهای DNA در فرزندان کارکنان چرنوبیل؛ خطری که پنهان مانده بود
- سرقت مرموز ویروسهای آزمایشگاهی از یک مرکز تحقیقاتی سطحبالا در برزیل
نوروویروس و هانتاویروس: عوامل بیماریزای سفرهای دریایی
کرونا تنها بیماری نبود که در کشتیهای تفریحی دردسرساز شد. شاید مشهورترین عامل بیماریزا در این محیطها نوروویروس باشد؛ ویروسی بسیار مسری که باعث التهاب معده و روده شده و علائمی چون تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکمی ایجاد میکند. این ویروس که گاهی «ویروس استفراغ» نامیده میشود، یکی از شایعترین دلایل مسمومیتهای غذایی و بیماریهای گوارشی در جهان است.
اخیراً نیز شیوع نادر هانتاویروس در کشتی تفریحی اموی هوندیوس، توجه مقامات بهداشتی بینالمللی را به خود جلب کرده است. این کشتی که در مسیر اقیانوس اطلس بین آمریکای جنوبی و آفریقا در حال حرکت بود، با چندین مورد ابتلا به سویه ویروس آند مواجه شد؛ گونهای از هانتاویروس که در موارد نادر قابلیت انتقال از انسان به انسان را نیز دارد.
کارشناسان احتمال میدهند منبع اولیه آلودگی، تماس با جوندگان آلوده در یکی از توقفهای کشتی بوده باشد، اگرچه تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
فراگیری نوروویروس و موارد گزارششده در کشتیهای مختلف
پژوهشگران در بررسی مطالعات پیشین، ۱۲۷ مورد شیوع نوروویروس در کشتیهای کروز را شناسایی کردند که بسیاری از آنها به غذای آلوده، سطوح آلوده و انتقال مستقیم بین افراد مرتبط بودند. گزارشهای اخیر در ایالات متحده نیز نشان دادهاند که نوروویروس میتواند به سرعت در کشتیها بین مسافران و خدمه پخش شود. دلیل این امر، نیاز اندک ویروس به ذرات آلودهکننده برای انتقال و امکان ابتلا حتی از طریق تماس کوتاه با سطوح آلوده است.
نام کشتیهایی چون «سلبریتی مرکوری»، «اکسپلورر آو د سیز» و «کارنیوال تریومف» بارها در گزارشهای شیوع بیماری دیده شده است؛ این موارد نه به دلیل نقص فنی خاص، بلکه به دلیل ماهیت محیطی این کشتیها بود که هزاران نفر را در فضاهای مشترک در تماس قرار میدهد و بیماری واگیردار را قادر میسازد تا در مدت کوتاهی تعداد زیادی را درگیر کند.
نقش سرو غذا و فضاهای مشترک در انتقال بیماری
نحوه سرو غذا، یکی از عوامل مهم افزایش خطر انتقال بیماری در کشتیها محسوب میشود. سیستم بوفه که در بسیاری از این کشتیها رایج است، باعث استفاده مشترک تعداد زیادی از مسافران از ظروف، قاشقها، انبرها و سطوح میشود. در این شرایط، فرد آلوده حتی پیش از بروز علائم میتواند ناخواسته ویروس را به غذا یا سطوح منتقل کند که برای نوروویروس، به دلیل قابلیت سرایت حتی در دوره نهفتگی، اهمیت ویژهای دارد.
علاوه بر این، مسافران بخش قابل توجهی از زمان خود را در فضاهای داخلی مشترک مانند رستورانها، کافهها، سالنهای نمایش، مراکز خرید، راهروها، آسانسورها و اسپاها سپری میکنند. خدمه نیز اغلب در همان محیطها زندگی و کار کرده و اتاقهای مشترک دارند که این امر انتقال بیماری را بین خدمه و مسافران تسهیل میکند.
سیستم تهویه هوا و انتقال بیماریهای تنفسی
سیستم تهویه هوا نیز نقشی حیاتی در میزان انتقال بیماری ایفا میکند. اگرچه کشتیها کاملاً بسته نیستند، اما فعالیتهای بسیاری در فضاهای داخلی صورت میگیرد. تحقیقات نشان دادهاند که در محیطهای شلوغ و بسته، تهویه نامناسب میتواند گسترش ویروسهای تنفسی را تشدید کند. گردش هوای تازه، استفاده از فیلترهای تخصصی و سیستمهای تصفیه هوا میتوانند خطر انتقال بیماری، بهویژه ویروسهایی مانند کرونا و آنفلوانزا که از طریق قطرات تنفسی و ذرات معلق منتقل میشوند را کاهش دهند.
- محققان نروژی از درمان ویروس HIV یک بیمار با روش پیوند سلولهای بنیادی خبر دادند
- محققان یک باکتری باستانی کشف کردند که هیچ دارویی حریفش نمیشود
- دانشمندان راهی برای تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر سرطان پیدا کردند
بیماریهای منتقله از طریق آب
برخی بیماریها نیز از طریق آب منتقل میشوند، مانند بیماری لژیونر که یک عفونت شدید ریوی ناشی از باکتری لژیونلا پنوموفیلا است. این بیماری معمولاً مستقیم از فرد به فرد منتقل نمیشود، بلکه افراد با تنفس قطرات ریز آب آلوده، که ممکن است از دوشها، جکوزیها، سیستمهای تهویه یا لولههای آب خارج شوند، آلوده میگردند.
در یکی از شیوعهای مشهور بیماری لژیونر در کشتیهای کروز، منبع آلودگی به وان آب گرم یا جکوزی مرتبط بود. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا نیز موارد دیگری را ثبت کرده است که در آنها سامانه آبرسانی کشتی عامل انتشار باکتری بوده است. کنترل کامل این نوع آلودگی در کشتیها به دلیل گستردگی و پیچیدگی سامانههای آبرسانی، دشوار است.
نقش سن و وضعیت سلامت مسافران در شدت خطر
سن و وضعیت سلامت مسافران نیز در شدت خطر نقش دارد. سفرهای دریایی به ویژه در میان سالمندان محبوبیت دارد و بسیاری از مسافران بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماری قلبی یا مشکلات ریوی دارند. در چنین شرایطی، حتی یک بیماری گوارشی ساده میتواند به کمآبی شدید منجر شود و عفونتهای تنفسی نیز ممکن است به ذاتالریه یا بستری شدن در بیمارستان بیانجامند. با وجود مراکز درمانی در کشتیها، امکانات آنها محدود است و بیشتر برای مراقبتهای اولیه و کوتاهمدت طراحی شدهاند، نه مدیریت همهگیریهای گسترده.
راهکارهای پیشگیری و توصیههای بهداشتی
علاوه بر کووید-۱۹ و نوروویروس، بیماریهای دیگری مانند آنفلوانزا نیز در محیطهای شلوغ سرپوشیده کشتیها به سرعت منتقل میشوند. همچنین، کارشناسان نسبت به خطرات بالقوه هانتاویروس هشدار دادهاند. دانشمندان معتقدند بهترین راه محافظت از مسافران، پیشگیری پیش از سفر است.
در طول سفر نیز رعایت اصول بهداشتی ساده میتواند تأثیرگذار باشد. شستشوی مرتب دستها با آب و صابون مؤثرترین راه برای جلوگیری از انتقال بیماریهای گوارشی مانند نوروویروس است؛ اگرچه مواد ضدعفونیکننده الکلی نیز مفید هستند، اما جایگزین کامل شستشوی دستها نیستند. در صورت احساس بیماری، بهتر است از حضور در بوفهها و فضاهای شلوغ خودداری کرده و علائم را سریع گزارش داد.
هرچند شرکتهای کشتیرانی در سالهای اخیر سیستمهای بهداشتی و برنامههای مقابله با شیوع بیماری را بهبود بخشیدهاند و بسیاری از سفرها بدون مشکل انجام میشوند، ساختار اصلی سفرهای دریایی با کشتیهای کروز همچنان چالش قدیمی خود را حفظ کرده است. این ویژگی، کشتیهای تفریحی را همچنان به نمونهای مهم برای مطالعه بهداشت عمومی تبدیل کرده و یادآور این نکته است که نحوه طراحی محیط زندگی انسانها میتواند به اندازه خود میکروبها در گسترش بیماری نقش داشته باشد.