گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
کبوترها برای مسیریابی خود در فواصل طولانی و شرایط جوی نامناسب، از مکانیزمی مرموز بهره میبرند که مدتهاست دانشمندان را به تفکر واداشته است.
سالهاست که دانشمندان میدانند پرندگان مهاجر و کبوترهای نامهبر، بخشی از مسیر خود را با حس کردن میدان مغناطیسی زمین طی میکنند، به خصوص زمانی که نشانههای بصری یا نور خورشید در دسترس نیست. اما اینکه این حس دقیقاً در کدام بخش از بدن رخ میدهد و سازوکار آن چگونه است، همواره محل بحثهای فراوان بوده است. اکنون، مقالهای جدید در نشریه Science منتشر شده که نور تازهای بر این معما تابیده و پرده از رازی جذاب برداشته است.
کشف جدید: کبد کبوترها و حسگر مغناطیسی
پیش از این، فرضیههای متعددی برای توضیح جهتیابی پرندگان با استفاده از میدان مغناطیسی زمین مطرح شده بود، از جمله حسگرهای موجود در منقار فوقانی یا کانالهای یونی سلولی. اما هیچیک به طور کامل این پدیده را توضیح نمیدادند. کلیویا لیسوفسکی، یکی از محققان این مطالعه از دانشگاه بن و بیمارستان دانشگاه بن، اشاره میکند که سرنخهایی وجود داشت مبنی بر اینکه کبد و طحال خواص مغناطیسی دارند، زیرا این اندامها با تجزیه گلبولهای قرمز، مقادیر زیادی آهن را در بدن ذخیره میکنند.
این دیدگاه به مقالهای در سال 2015 اشاره دارد که پیشنهاد میکرد ماکروفاژهای پالپ قرمز در طحال موش و انسان، ذاتاً فوق پارامغناطیسی هستند و بنابراین به میدانهای مغناطیسی حساسیت بیشتری دارند. با این حال، مشخص نبود که آیا این خواص در گیرندههای مغناطیسی نقش دارند یا خیر.
در مطالعه جدید، تیم لیسوفسکی با استفاده از روشهای پیشرفته، بافت کبد، طحال، چشم، منقار و مغز کبوترها را آزمایش کردند. نتایج نشان داد که بیشترین غلظت آهن و قویترین واکنش مغناطیسی در بافت کبد وجود دارد.
آزمایش مسیریابی و نقش ماکروفاژها در کبد
برای اثبات فرضیه خود، لیسوفسکی و همکارانش 34 کبوتر را برای مسیریابی در مسیری 19 کیلومتری از غرب به شرق آموزش دادند. سپس نیمی از پرندگان با لیپوزومهای کلودرونات تزریق شدند تا ماکروفاژهای کبد آنها از بین برود، در حالی که نیم دیگر گروه کنترل بودند. این آزمایش یک روز قبل از پیشبینی آب و هوای ابری و بدون آفتاب انجام شد. روز بعد، تمام کبوترها آزاد شدند.
تمام کبوترهای گروه کنترل با موفقیت به لانه خود بازگشتند، اما پرندگانی که تزریق شده بودند، حس جهتیابی خود را از دست دادند و تا روز بعد که خورشید طلوع کرد، به خانه بازنگشتند. آزمایش پیگیری با کبوترهای تحت درمان با کلودرونات در شرایط آفتابی، بر توانایی آنها در بازگشت به لانه تأثیری نداشت، زیرا آنها میتوانستند از نشانههای خورشیدی استفاده کنند. این نتایج قویاً نشان میدهد که کبوترها از ترکیبی از جهتیابی خورشیدی و حسگرهای مغناطیسی کبد برای مسیریابی استفاده میکنند.
- چرا برخی پرندگان توانایی پرواز کردن ندارند؟
- کلاغ ها همانند انسانها از شعور و آگاهی برخوردارند
- مرغ های مگس خوار رنگهایی را میبینند که حتی تصور آنها ممکن نیست!
دیدگاههای مکمل و فراتر از کبوترها
نویسندگان این مقاله معتقدند که یافتههای آنها میتواند مکانیزم گیرندههای مغناطیسی را در حیواناتی مانند خفاشها و موشهای کور نابینا، که در محیطهای کمنور زندگی میکنند، نیز توضیح دهد. این کشف همچنین ممکن است در مورد برخی گونههای کوسه، مانند کوسههای سرچکشی دندانهدار، که به نظر میرسد با استفاده از ناهنجاریهای ژئومغناطیسی کوهستانهای زیردریایی جهتیابی میکنند، صدق کند. این یافتهها به مفهومی گستردهتر اشاره دارد: ماکروفاژهای ساکن بافت میتوانند به عنوان سلولهای حسی محیطی عمل کنند و بازخوردهای بیولوژیکی معناداری را مستقیماً به مغز ارائه دهند.
با این حال، سیمون اسپیرو از انجمن جانورشناسی لندن و هال دراکسمیث از دانشگاه آکسفورد، نکاتی را یادآوری کردهاند. آنها به این موضوع اشاره کردند که ممکن است غلظت بالای آهن در کبد به دلیل رژیم غذایی کبوترهای در اسارت باشد یا تزریق کلودرونات، ماکروفاژهای دیگر بخشهای بدن را نیز تحت تأثیر قرار داده باشد. آنها همچنین به مطالعهای در سال 2025 اشاره کردند که مکانیسم متفاوتی را پیشنهاد میکند: سلولهای خاصی در مغز قدامی کبوتر، اطلاعات مغناطیسی را رمزگذاری میکنند. این دیدگاهها نشان میدهد که کبوترها ممکن است برای مسیریابی خود از دو یا چند فرآیند مکمل استفاده کنند.