گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
کشف یک ساختار بادبزنی قطب جنوب در اعماق یخهای شرق این قاره، دانشمندان را با پدیدهای بیسابقه روبرو کرده که درک ما از تاریخ زمینشناختی این منطقه را متحول میسازد.
تیمی بینالمللی از محققان، با استفاده از دادههای پیشرفته، توانستهاند یک پدیده زمینشناختی عظیم و پنهان را در زیر ورقه یخی شرق قطب جنوب شناسایی کنند.
این ساختار بزرگ، شامل مجموعهای از حوضههای زیر یخچالی است که عمق آنها در برخی نقاط به بیش از سه کیلومتر میرسد. نتایج این تحقیق در ژورنال معتبر Nature Geoscience منتشر شده است.
کشف حوضههای زیر یخچالی با الگوی بادبزنی
این ساختار عظیم از سیستمی متشکل از حوضههای زیر یخچالی تشکیل شده که زیر لایهای به ضخامت بیش از سه کیلومتر پنهان ماندهاند.
این حوضهها در کنار یکدیگر، یک ساختار بادبزنی غولپیکر را در مقیاسی قارهای شکل دادهاند که تیم تحقیقاتی آن را «استان حوضههای بادبزنی شرق قطب جنوب» نامگذاری کرده است.
این منطقه شامل برخی از شناختهشدهترین ویژگیهای زیر یخچالی قاره، از جمله حوضههای ویلکس و آئورورا و همچنین حوضه میزبان دریاچه وستوک است که بزرگترین دریاچه زیر یخچالی شناختهشده در زمین محسوب میشود.
- ۹۵۰۰ لیتر گازوئیل در اقیانوس منجمد جنوبی: فاجعهای که جهان از آن بیخبر بود
- آیا هرمهای باستانی در قطب جنوب واقعا وجود دارند؟
- پس از یک قرن تلاش، راز پدیده «آبشار خون» در قطب جنوب فاش شد
گرچه این حوضهها در گذشته به صورت جداگانه مطالعه شده بودند، اما این اولین بار است که ارتباط آنها به عنوان بخشی از یک ساختار منسجم و واحد شناسایی میشود.
مکانیسم شکلگیری: انبساط چرخشی توزیع شده
تحلیلها نشان میدهند که ساختار ساختار بادبزنی قطب جنوب از طریق فرآیندی به نام «انبساط چرخشی توزیع شده» شکل گرفته است. در این فرآیند، پوسته قارهای از یک نقطه مرکزی به سمت بیرون گسترش یافته است.
این الگو شبیه به دستی است که انگشتان آن از یک نقطه ثابت به بیرون باز میشوند و فضاهای مثلثی بین انگشتان، نمایانگر حوضههایی هستند که هنگام باز شدن ایجاد شدهاند.
استان حوضههای بادبزنی شرق قطب جنوب احتمالاً یکی از بزرگترین نمونههای انبساط چرخشی مشاهده شده در پوسته قارهای است.
پیامدهای کشف بر پایداری ورقه یخی قطب جنوب
این ساختار ممکن است طی چندین فاز تکتونیکی، مرتبط با تکامل ابرقاره گندوانا و جدایش بعدی قطب جنوب و استرالیا، توسعه یافته باشد و حتی بر این شکاف تأثیر گذاشته باشد.
این کشف سوالات جدیدی را مطرح میکند؛ به ویژه در مورد سن دقیق ساختار و مکانیسمهای ژئودینامیکی که آن را ایجاد کردهاند. اهمیت این کشف فراتر از درک تاریخ زمینشناختی است؛ شکل بستر سنگی پنهان در زیر ورقه یخی همچنان بر جریان یخ امروزی تأثیر میگذارد و توزیع حوضهها و دریاچههای زیر یخچالی را کنترل میکند.
این امر به طور بالقوه میتواند بر پایداری بخشهایی از ورقه یخی قطب جنوب که به تغییرات اقلیمی حساس هستند، اثر بگذارد.
دکتر گای پاکسمن از دانشگاه دورام، که یکی از اعضای تیم تحقیق بوده است، محاسبات مربوط به توپوگرافی بازگشتی (ارتفاع سطح زمین شرق قطب جنوب در صورت حذف یخ) را رهبری کرده که برای تحلیل این ساختار استفاده شده است.
این مطالعه توسط Egidio Armadillo و همکارانش در ژورنال Nature Geoscience در سال 2026 منتشر شده است.