گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
بحران آموزش در ایران تنها به مشکلات مقطعی محدود نیست، بلکه ریشه در ساختارهایی دارد که طی سالها اصلاح نشدهاند.
بحران کیفیت در نظام آموزشی ایران، پدیدهای نوظهور یا برخاسته از محدودیتهای دوران کرونا و مجازیسازی نیست؛ بلکه برآیند سالها سوءمدیریت و تغییرات مکرر در ساختارهای آموزشی است که جایگاه کشور را به رتبه ۲۸ جهانی و ۱۲ خاورمیانه تنزل داده است.
طبق آخرین اخبار داخلی، مرتضی نظری، تحلیلگر برجسته تصریح کرده است که دوران آموزش مجازی تنها نقابی از چهره فرسوده سیستمی برداشت که مدتهاست از استانداردهای کیفی فاصله گرفته است. این آشفتگی نه یک نقص مقطعی، بلکه بحرانی ساختاری را رقم زده است که پایداری آینده تعلیم و تربیت کشور را با خطری جدی و مداوم مواجه کرده است.
توقف آموزش حضوری و ریشههای بحران آموزش ایران
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی منتشر شده که نشان میدهد بخشی از دانشآموزان مقطع متوسطه اول در مهارتهای پایه مانند روانخوانی، درک مطلب و حتی نگارش جملات ساده با چالشهای جدی مواجه هستند. این وضعیت فراتر از یک ضعف درسی مقطعی، نشاندهنده اختلال در فرآیند یادگیری بنیادین است که اگر در سالهای آغازین آموزش بهدرستی شکل نگیرد، پیامدهای آن تا دههها باقی مانده و بر تمام سطوح آموزشی سایه میاندازد.
اگرچه کارشناسان ریشههای افت تحصیلی در ایران را به دههها قبل ارجاع میدهند، اما دوران آموزش غیرحضوری و تعطیلیهای مکرر مدارس در سالهای اخیر، نقش مهمی در تشدید این سقوط داشته است؛ پدیدههایی از قبیل همهگیری کرونا، ناترازی انرژی، آلودگی هوا، اعتراضات اجتماعی و تنشهای امنیتی دستبهدست هم دادند تا آموزش حضوری بارها متوقف شده و دانشآموزان از فضای واقعی مدرسه محروم بمانند.
- جزئیات آخرین تغییرات کنکور ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ اعلام شد
- درخواست وزارت علوم برای حفظ دسترسی آزاد دانشگاهها به شبکه جهانی اینترنت
- طلسم خاموشیهای تابستان با ۱۵ درصد صرفهجویی میشکند
عاطفه امامی، پژوهشگر و کارشناس حوزه آموزش هشدار میدهد که ما امروز با نسلی مواجه هستیم که در کسب مهارتهای پایه دچار نقص است و دانشآموزی که در سالهای ابتدایی رشد، خواندن، نوشتن و مهارتهای ارتباطی را به شکلی اصولی نیاموزد، در مراحل بعدی تحصیل نیز با بنبستهای آموزشی مواجه خواهد شد.
به گفته امامی، این معضل تنها به افت نمرات درسی محدود نمیماند، بلکه اعتمادبهنفس، کیفیت تعاملات اجتماعی و در نهایت آینده شغلی و معیشتی این نسل را نیز بهشدت تحتتأثیر قرار میدهد. نکته کلیدی اینجاست که پیش از ظهور کرونا، کیفیت آموزشی در ایران نیز با چالشهای ساختاری متعددی نظیر کلاسهای پرجمعیت، فشردگی بیش از حد، روشهای تدریس سنتی و حافظهمحور، کمبود امکانات زیرساختی و شکاف آموزشی عمیق میان مناطق برخوردار و محروم دستوپنجه نرم میکرد.
نقش تعامل انسانی در فرآیند یادگیری
امامی تأکید میکند که یکی از مخربترین آسیبهای آموزش غیرحضوری، حذف تعامل انسانی و چهرهبهچهره در فرآیند یادگیری بود؛ چرا که کودکان در سنین ابتدایی برای یادگیری به مشاهده معلم، پرسشگری فعال، تجربه اشتباه و دریافت بازخورد فوری نیاز مبرم دارند.
این پژوهشگر آموزشی در ادامه عنوان کرد در حالی که دانشآموزان مدارس خاص یا خانوادههای مرفه به اینترنت پرسرعت، بستههای آموزشی مکمل و کلاسهای خصوصی دسترسی داشتند، بسیاری از دانشآموزان مناطق محروم حتی از اتصال منظم به کلاسها بازماندند، تا جایی که کرونا عملاً شکنندگی عدالت آموزشی در ایران را آشکار کرد.
عدالت آموزشی و شکافهای عمیق اجتماعی
در میان بحران آموزش ایران، دانشآموزان مناطق روستایی و حاشیهای بیشترین آسیب را دیدند. گروهی از آنان عملاً از چرخه آموزش خارج شدند و مسیر بازگشت دوبارهشان به مدرسه با دشواریهای اجتماعی و روانی بسیاری همراه بود. امامی یادآوری میکند که در بسیاری از نقاط کمبرخوردار، مدرسه تنها محل آموزش نبوده، بلکه یک پناهگاه اجتماعی و حمایتی برای کودک محسوب میشد و تعطیلی مدارس در این مناطق به معنای قطع کامل پیوند کودک با نظام تعلیم و تربیت بود که بخشی از افت تحصیلی امروز، مستقیماً نتیجه همین گسست آموزشی است.
- گزارش تکاندهنده از خسارت ۷.۵ همتی به آثار تاریخی در پی جنگ اخیر
- استیضاح وزیر ارتباطات به بهانه اینترنت؛ تقابل سیاست با توسعه و مطالبات جامعه
- نئوبانک ارزی برای اولین بار در کشور راهاندازی میشود
ضرورت بازطراحی نظام تعلیم و تربیت
در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که این بحران نباید صرفاً به کرونا تقلیل یابد، بلکه نظام آموزشی ایران از محتوای غیرکاربردی کتابهای درسی تا ساختار فرسوده آزمونمحور، با مشکلاتی ساختاری روبهرو است که مانع از رشد تفکر خلاق و مهارتهای حل مسئله میشود.
عاطفه امامی در پایان تأکید میکند که مدرسه در ایران بیش از آنکه فضایی برای مهارتآموزی و گفتوگو باشد، به کارخانهای برای انباشت حافظهمحور اطلاعات تبدیل شده و این فرسودگی ساختاری، نظام آموزشی را در برابر کوچکترین بحرانها ناتوان کرده است؛ لذا تا زمانی که آموزش متناسب با نیازهای نسل جدید بازطراحی نشود، این بحران تداوم خواهد داشت.