گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
با وجود هزینهبر بودن و عدم برخورداری از قابلیتهای پنهانکاری، یوروفایتر تایفون در حال تجربه موج جدیدی از سفارشات جهانی است که نشان از تغییر اولویتهای دفاعی کشورها در انتخاب جنگندههای مدرن دارد.
در نگاه نخست، ممکن است انتخاب جتهای نسل پنجم آمریکا مانند F-35 منطقیتر به نظر برسد؛ اما تعداد فزایندهای از کشورها، از جمله متحدان دیرینه واشنگتن، به دنبال جایگزینهای اروپایی هستند. این تغییر رویکرد عمدتاً ریشه در نگرانیهای مربوط به استقلال دفاعی و قابلیت اطمینان شرکای بینالمللی دارد.
موج خرید یوروفایتر تایفون: نگاهی به معاملات اخیر
یوروفایتر تایفون (Eurofighter Typhoon)، جنگنده نسل ۴.۵ اروپایی، با وجود قیمت خرید بالا که از هر مدل F-35 بیشتر است، شاهد رشد چشمگیر در سفارشات بینالمللی است. واضحترین نشانه این روند، امضای قرارداد ۱۰.۷ میلیارد دلاری ترکیه در اواخر سال ۲۰۲۵ برای خرید ۲۰ فروند تایفون بود که این کشور را به دهمین کاربر این جنگنده تبدیل کرد. این نخستین سفارش صادراتی جدید برای مدل پایه تایفون از سال ۲۰۱۷ به شمار میرود و خط تولید بریتانیا را نجات داده و تولید را تا دهه ۲۰۳۰ تضمین کرده است.
کنسرسیوم یوروفایتر به پتانسیل فروش تا ۱۰۰ فروند جنگنده جدید اشاره کرده که شامل نیاز احتمالی عربستان سعودی برای حدود ۵۴ فروند جت نیز میشود. پرتغال نیز که میتواند F-35 را خریداری کند، به دلیل نگرانی از نحوه برخورد واشنگتن با متحدان، در حال بررسی جایگزینی ناوگان قدیمی F-16 خود با تایفونها است. این موارد نشان میدهد که کشورهایی مانند کانادا، در حال ارزیابی مجدد وابستگی خود به ایالات متحده برای تامین مهمترین تسلیحاتشان هستند.
چرا F-35 نه؟ دلایل پشت پرده انتخاب یوروفایتر
دو نیروی اصلی، خریداران را به سمت یوروفایتر تایفون سوق میدهند که هیچیک قیمت نیست. اولین دلیل، «دسترسی» است. برخی از مشتریان تایفون، مانند کشورهای حاشیه خلیج فارس و قطر، از برنامه F-35 کنار گذاشته شدهاند. ترکیه نیز در سال ۲۰۱۹ پس از خرید سامانه دفاع هوایی S-400 روسیه، از این برنامه اخراج شد. برای این خریداران، تایفون نه یک انتخاب برتر از F-35، بلکه تنها گزینه توانمند و قابلدسترسی است.
دومین دلیل که برای متحدانی که حق انتخاب دارند مهم است، «کنترل» به جای «توانمندی» است. عملیاتی کردن F-35 به معنای وابستگی به ایالات متحده برای نگهداری، قطعات یدکی، بهروزرسانیهای نرمافزاری و فایلهای داده ماموریت است که این جنگنده را موثر میکند. این وابستگی در صورت عدم اطمینان به آمریکا، به یک آسیبپذیری استراتژیک تبدیل میشود. این نگرانی فراتر از «کلید کشتار» از راه دور است و به عدم حمایت در بحرانهای دیپلماتیک بازمیگردد. یوروفایتر تایفون به عنوان یک هواپیمای تماماً اروپایی، رهایی از این نوع وابستگی را وعده میدهد. با وجود اینکه قیمت خرید تایفون از هر مدل F-35 بیشتر است (هرچند F-35 هزینههای عملیاتی بالاتری دارد)، جذابیت اصلی آن در «بند و بست کمتر» و استقلال عملیاتی است.
- داسو رافال و یوروفایتر تایفون قرار بود یک جنگنده واحد باشند
- بهترین پرندههای نظامی مدرن اروپا: از هلیکوپترهای وایلدکت تا جنگندههای رافال و تایفون
- یوروفایتر تایفون در برابر داسو رافال: کدام جنگنده در داگ فایت برنده میشود؟
جنگندهای با بهروزرسانی مداوم: راز پایداری تایفون
یکی از دلایل اصلی ادامه خرید یوروفایتر تایفون، تعهد کنسرسیوم سازنده به برنامه ارتقاء مداوم است. به جای تثبیت طراحی به عنوان یک محصول نسل چهارم، چهار کشور همکار به یک برنامه ثابت از بهروزرسانیها متعهد شدهاند که آن را در برابر رقبای جدیدتر رقابتی نگه میدارد. استاندارد تولید فعلی، Tranche 4، در سال ۲۰۲۶ برای نیروی هوایی آلمان عرضه شد و Tranche 5 نیز هماکنون در دست توسعه است.
بهبودهای اخیر و برنامهریزیشده شامل رادار آرایه فازی فعال Captor-E، که یک ارتقاء حسگر مهم است، و یک بسته اصلاحات آیرودینامیکی در اوایل سال ۲۰۲۶ برای بهبود چابکی هواپیما میشود. از طریق برنامهای به نام Long-Term Evolution، شرکا قصد دارند تایفون را تا دهه ۲۰۶۰ عملیاتی نگه دارند. این نقشه راه برای خریدار مهم است؛ زیرا به این معنی است که هواپیمای خریداری شده امروز، ظرف یک دهه منسوخ نخواهد شد.
چالشها و بدهبستانها: روی دیگر استقلال دفاعی
استدلال استقلال، هر دو روی سکه را دارد و باید به هزینههای آن توجه کرد. عدم برخورداری یوروفایتر تایفون از قابلیتهای پنهانکاری، یک محدودیت عملیاتی واقعی است. استقرار آن در حریم هوایی به شدت محافظتشده نیازمند برنامهریزی دقیق، پشتیبانی فشرده جنگ الکترونیک و توانمندسازهای ائتلافی است که F-35 برای عملیات بدون آنها طراحی شده است. همچنین، حفظ آمادگی رزمی تایفون یک هواپیمای پرهزینه و دشوار است.
طنز تلخ این است که معامله وابستگی به آمریکا با استقلال اروپایی، به معنای تعویض یک سری محدودیتهای سیاسی با سری دیگر است. کنسرسیوم یوروفایتر تایفون برای صادرات نیاز به توافق کشورهای عضو خود دارد و هر یک از آنها دارای حق وتو هستند؛ ترتیبی که بارها مانع فروش تایفون شده است. به عنوان مثال، آلمان سالها صادرات به عربستان سعودی و ترکیه را بر سر جنگ یمن و قتل روزنامهنگار جمال خاشقجی مسدود کرد. این بنبست به پیروزیهای صادراتی رافال فرانسه کمک کرد. به این ترتیب، خریداری که به دنبال رهایی از وابستگی به واشنگتن است، در نهایت به توافق سیاسی چهار پایتخت اروپایی وابسته میشود. با این حال، برای تعداد فزایندهای از دولتها، این معامله هنوز هم ارزش انجام دارد. کشورهایی که در سال ۲۰۲۶ صف خرید تایفون را تشکیل دادهاند، روی این موضوع شرط بستهاند که ریسک یک کمیته وتوی چهار دولتی، قابل مدیریتتر از ریسک وابستگی به یک ابرقدرت است که تعهدش به متحدانش دیگر تضمینشده به نظر نمیرسد.